Ο λόγος της γλώσσας είναι ο λόγος της σκέψης και κάθε ποιότητα της γλώσσας είναι ποιότητα της σκέψης. Τα όρια του κόσμου μας διευρύνονται και η σκέψη μας μπορεί να λειτουργήσει, όταν μπορεί να λειτουργήσει η γλώσσα. Και η ελληνική γλώσσα είναι γλώσσα της σκέψης, καθώς περιέχει το νόημα της ζωής. Για την ελληνική γλώσσα αγωνίστηκε μέχρι το τέλος της ζωής του (3 Ιουνίου 1946), ένας αγνός και λαμπρός Τυρναβίτης, ο αξεπέραστος παιδαγωγός, φιλόλογος και γλωσσολόγος Αχιλλέας Τζάρτζανος, του οποίου το μεν έργο στήριξε η δημοτική αρχή Τυρνάβου ήδη από το 1909, τη δε μνήμη τιμά μέχρι σήμερα ως Δασκάλου και ως Επιστήμονα.

Εγκατεστημένος από το 1910 στην Αθήνα, ο Αχιλλέας Τζάρτζανος, νιώθοντας μεγάλη τιμή για την καταγωγή του, δεν άφηνε ευκαιρία που να μη μιλήσει με ενθουσιασμό για τη ζωή και την ιστορία των Τυρναβιτών και ποτέ δεν σταμάτησε να ρωτά και να ενδιαφέρεται για τη ζωή και το μέλλον του Τυρνάβου[1]. Αν και με ξεχωριστή χαρά μιλούσε στους μαθητές του για την εκπαιδευτική δράση και τα εθνικά κατορθώματα εκείνων των παλιών εξαίρετων δασκάλων του Θεσσαλικού Τυρνάβου, που αποτελούσαν γι΄ αυτόν παντοτινό λαμπρό παράδειγμα, δεν μπόρεσε και δεν πρόλαβε να εκπληρώσει το κρυφό τάμα του, να γράψει ένα καλοδουλεμένο ειδικό βιβλίο για την πνευματική ζωή στον Θεσσαλικό Τύρναβο στην εποχή της Τουρκοκρατίας[2], καθώς λειτούργησε κατά τον 18ο και το πρώτο μισό του 19ο αιώνα η περίφημη Σχολή Τυρνάβου, ένα από τα προπύργια του Νεοελληνικού Διαφωτισμού. Για το βιβλίο αυτό είχε συγκεντρώσει στην αποθήκη του αρκετό υλικό σε δελτία, αλλά και λαογραφικό υλικό σε τετράδια. Έτσι, όπως έκανε μικρός από το δημοτικό, γιατί συνήθιζε να παραβάλει τις λέξεις του αναγνωστικού του με λέξεις που άκουγε από τον υφαντή πατέρα του, τον Θανάση (Θανάις/Θανάσ.ς), από την παπλωματού μάνα του, τη Θεοφανώ (Φανίτσα/ Φανούλλα), από τη γιαγιά του, την Ελισσάβετ (Αλτσάβου/ Σιαβούλου) και άλλους μεγάλους και να τις συγκεντρώνει[3].

Αυτές τις λέξεις τις έβρισκε καλύτερες από εκείνες των αναγνωστικών του δημοτικού και «από παιδί ο Αχιλλέας με ένα μολύβι πάντοτε στο χέρι, σημείωνε σε δεφτεράκια δημοτικές λέξεις και χρήσεις που άκουγε στο σχολείο, στην αγορά και στο σπίτι, που είχε και αναλφάβητα παιδιά του λαού», όπως μας μαρτυρεί ο διαπρεπής βυζαντινολόγος, ιστορικός και νεοελληνιστής, καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και Ακαδημαϊκός Νίκος Βέης, ο οποίος γνώρισε από κοντά τον Τζάρτζανο την περίοδο 1908-1909 στην Λάρισα και τον τίμησε με τη φιλία του και στην Αθήνα[4]. «Αυτά τα αναλφάβητα παιδιά», επισημαίνει ο Ν. Βέης, «μα πλούσια σε μνημονικό και σε αφηγηματική δύναμη, παιδιά του Τυρνάβου και της άλλης Θεσσαλίας δώσανε στον Αχιλλέα το πολύτιμο υλικό, που σε δαύτα θεμελίωσε […] τα γλωσσολογικά γραψίματά του». Έτσι, ο Αχιλλέας Τζάρτζανος βγήκε μέσα από το λαό και αφιέρωσε τη ζωή του στην πνευματική διακονία του λαϊκού συνόλου.

Στα 1909 παρουσιάζει την πρώτη του επιστημονική μελέτη «Περί συγχρόνου Θεσσαλικής διαλέκτου», αποσπώντας το Α΄ βραβείο στον Δ΄ διαγωνισμό της Γλωσσικής Εταιρείας και αμέσως τυπώνεται σε βιβλίο με την οικονομική ενίσχυση και του δήμου Τυρνάβου. Στον πρόλογο με μια δημόσια ευχαριστία προς τον δήμο

ημών πατρίδος αυθορμήτως και επισήμως εκδηλωθείσα αξίωσις, όπως ίδη το φως της δημοσιεύσεως η παρούσα μελέτη, και η υπ΄αυτής της δημοτικής Αρχής Τυρνάβου πρόθυμος και ευγενής χορηγία μέρους της προς τύπωσιν του έργου απαιτουμένης δαπάνης, …». Σύμφωνα με αρχειακές καταγραφές δήμαρχος του δήμου Τυρνάβου (που αποτελούνταν από την πόλη του Τυρνάβου και 18 οικισμούς και χωριά) εκείνη την εποχή ήταν ο ιατρός Εμμανουήλ Δ. Δημητριάδης (γνωστός ως ο Μανωλάκης ο γιατρός) από 1907 έως το 1914 και πρόεδρος της δημοτικής κοινότητας της πόλης του Τυρνάβου το 1909 ο συμβολαιογράφος Τυρνάβου Παντελής Γ. Χύμος [5]. Επίσημη επανέκδοση του βιβλίου αυτού θα γίνει 100 χρόνια αργότερα, το 2008, από τον δήμο Τυρνάβου επί δημαρχίας Χρήστου Κιτσίδη.

Η επιστημονική αυτή μελέτη αφορούσε τα γλωσσικά ιδιώματα του Τυρνάβου, της Λάρισας και άλλων θεσσαλικών πόλεων και χωριών. Όπως, επισημαίνει ο Τζάρτζανος στον πρόλογο του βιβλίου, μελέτησε τη διάλεκτο με βάση τη γλώσσα που μιλούσαν αυτοί που ήταν κάτοικοι ιδιαίτερα του Τυρνάβου πριν από την προσάρτηση της

Θεσσαλίας (1881). Αυτούς πάλι τους διαχώρισε σε εκείνους που ήταν παλαιότεροι, πριν την πανώλη του 1813, Τυρναβίτες κάτοικοι και σε εκείνους που εγκαταστάθηκαν αργότερα στον έρημο πλέον από την αρρώστια του 1813 Τύρναβο από πολλά χωριά της περιοχής και της Θεσσαλίας(όπως Άγραφα, Δαμάσι, Δομένικο, Ζάρκο, Γκουρτζόβαλη κ.α.). Γράφει χαρακτηριστικά: «Των προ της προσαρτήσεως λοιπόν Θεσσαλίας κατοίκων τούτων του Τυρνάβου τον λόγον και ίδία των γερόντων, γραιών και γυναικών εν γένει αγραμμάτων θα έχωμεν προ οφθαλμών εν τη συντάξει της παρούσης μελέτης». Εάν έβρισκε γλωσσικά στοιχεία από εκείνους που εγκαταστάθηκαν στη Θεσσαλία από πολλές άλλες περιφέρειες μετά το 1881 θα το σημείωνε. Έτσι, η μελέτη αυτή γίνεται βασική για όσους θέλουν και σήμερα να μελετήσουν τη Θεσσαλική γλώσσα, ενώ η Τυρναβίτικη διάλεκτος γίνεται κατά κάποιον τρόπο διάλεκτος ολόκληρης της Θεσσαλίας.

Στη μελέτη αυτή των 90 περίπου σελίδων για τη Θεσσαλική διάλεκτο καταγράφει, αναλύει με πολλές παρατηρήσεις και επεξηγεί όλες τις γλωσσικές μεταβολές και τα φαινόμενα στον τονισμό, στα φωνήεντα, στους διφθόγγους, στα σύμφωνα, στις ρηματικές εγκλίσεις, στους φθόγγους και τις συλλαβές δίνοντας πολλά παραδείγματα. Ας δούμε μερικά παραδείγματα:

Παναγία Αλασσουνίτσα,Αλασσόνα, Έλυμπους, καλουέριψι, βνό, ζ.μί, μάγ.λα, ντλάπι,πλί/πλούλλι, ντιπ κτό, πού πααίντς, αστόησα π΄ θα πάμι ικεί, χουράφι, ταμπέλι, κφάθκι, πλιώντι/πούλτσα, η μάνα μ΄. η πιθιρά σ΄, του πιδί τ΄, φουφσιάρς, τφέκι, σκλαρίκι, κόκουτας, ταμπάικα, ψκή, τί θέλτς, τί πίντς, νταίνουμέστι, να τουν φ.σηίς, Μήτσιους, ίσκιους, στιγνουπάιδα, Σμαράιδου, ξιρουπαεά, σεαδώ-σεακεί, έχασάμι, εφκειασέτι, μι κολασέτι, ησύχασάμι, έπ.ναμι, τάντιρο, ζιάστι του, τουν άνθρουπό τ΄, η Γιώργους, η Κώστας η αδερφός τ΄, τν Ουρανία, ζιβγάρι, του νιραγώι, μπουγούνι, τιλουεός/τιλουεά, ξός, ξισαουνιάσκα, ς πάτσα, έτρουϊ, φλάουμι, στράγξι, βόγξι, πιδγιά, ζμπρουξές, ντ Βασίλει, ντ βάρκα, ντ γύρσι πίσου, ήρθι ς τ μπόρτα, ς τ γκότα, η Αντώντς, η Γιάντς, δε ντιντόνιτι, φλώ, φίλτσα, λάλτσα, τόλτσι, ντ γιόμσι, γιμόιζ, πειράιζ, ντ γνώρσι, ντ βάλα, ντ δίνει, πούνντους, μπουμπούντζι, ψηχάλτζι, χιόντσι, τσκέπασι, τσίμψι, κουβάλτσι, μι ξικιφάλτσι, Τσπύρου, δε τν έφκειασαν τσκάλα, ς τουν κφό του βασιλιά, αχτέντστου, χαμμπλός, κουρόμμπλα, η Σταμμπλάξ, ρώτσις, έξα, έψα, θκ(χ)ειά, φκιά, γαθκιά, φίλουζ-μου, μπάρμπαζ-μου, ς τούν Παλιόμμπλου, τ΄ Αγραφκιουτούλια, τα Χατζηφουρούλια, δε ντιργιάζει, έπχιασι, ζιμάτζι ντ γκότα, πότζμα, βαρέθκα τζουή μ΄, άξι, σαν ντάξι, να λ.τσάξη, πλάλτσα, κατσήτι, σκουθήτι, τραυάτι, πλαλάτι, απόλκι η ικκλησιά, πού θα ντ απολύκς; Σιου να μη γένει του θκότς, τουν άστραψι μια παταριά τουν ήρθι ο ουρανός σφουντύλι.

Το 1975, με την σημαντική οικονομική ενίσχυση της (υπό την προεδρία του δικηγόρου και βουλευτή Δημήτρη Στεφ. Παπαγιάννη) ερανικής επιτροπής για ανάγερση προτομής και με τη στήριξη του δήμου Τυρνάβου (δήμαρχος Ιάσων Χατζηκρανιώτης), τοποθετήθηκε η προτομή του Αχιλλέα Τζάρτζανου, έργο του γλύπτη Γιάννη Παππά, στην είσοδο της πόλης, απέναντι από το Εμμανουήλειο Πνευματικό Κέντρο.

Τα μέλη της ερανικής επιτροπής ήταν ο φιλόλογος Β. Χατζηαντωνίου, ο ποτοποιός Ι. Κούβαρος, ο έμπορος Σ.Χατζησάββας, ο ιατρός Νικ. Λάμπρου, ο βιομήχανος Πέτρος Βασιλείου, ο θεολόγος Θεοφ. Λιόλιος και οι δάσκαλοι Ι. Γιολάσης και Αχιλ. Ροντούλης.

Τα αποκαλυπτήριά της έκανε ο τότε υπουργός Παιδείας Παναγιώτης Ζέππος μια βροχερή μέρα του Νοεμβρίου του 1975 και βαρυσήμαντο λόγο για τον Δάσκαλο και Επιστήμονα Τζάρτζανο εκφώνησε ο καθηγητής γλωσσολογίας και αρχαίας ελληνικής φιλολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Αγαπητός Τσοπανάκης. Επιπλέον, ο δήμος ονοματοθέτησε μια μικρή μη κεντρική οδό προς τιμήν του, χωρίς να είναι γνωστό το πότε. [Πιο τυχερός στην ονοματοθεσία κεντρικής οδικής αρτηρίας στάθηκε ο επιφανής Τυρναβίτης δάσκαλος, συγγραφέας και παιδαγωγός Δημοσθένης Ανδρεάδης, ενώ εντελώς άτυχος είναι ο Τυρναβίτης φωτισμένος δάσκαλος της Σχολής Τυρνάβου Ιωάννης Πέζαρος, ο οποίος τιμήθηκε με ένα μικρό αδιέξοδο δρομάκι μόλις το 2025. Ίσως, θα μπορούσε να βρεθεί ένας μουσειακός χώρος και για τους τρεις αυτούς σημαντικούς Τυρναβίτες, έστω στη βιβλιοθήκη.]

Ο Αχιλλέας Τζάρτζανος ήταν δάσκαλος και παιδευτής του Γένους. Δεν ήταν μόνο ένας εξαιρετικός μύστης της επιστήμης, αλλά με την εργασία του και τη ζωή του έδειξε ότι συνέχιζε μια αιωνόβια παράδοση που συντηρεί μέσα στο Ελληνικό Γένος άσβεστη τη δάδα του πνευματικού φωτισμού σε αξεχώριστη συνεπαφή με την άσκηση της αρετής και της δικαιοσύνης.

Ο Τυρναβίτης Αχιλλέας εργαζόμενος πάντοτε συνθετικά, προσπαθούσε να υψώσει πνευματικά τον ελληνικό λαό με το ανέσπερο φως της Παιδείας. Ήταν ταυτόχρονα γλωσσολόγος, φιλόλογος και παιδαγωγός, συνδυάζοντας πάντοτε τη θεωρία με την πράξη. Έγραψε σειρά επιστημονικών πραγματειών, γλωσσικών, ιστορικών, λαογραφικών και διδακτικών βιβλίων. Όμως, το πιο γνωστό και το σημαντικότερο τμήμα της εργασίας του αναφέρεται σε βασικά βοηθήματα για τη διδασκαλία της αρχαίας και της νέας ελληνικής γλώσσας (Συντακτικό- Γραμματική). Τα σχολικά εγχειρίδια διδάχτηκαν από χιλιάδες εκπαιδευτικούς σε εκατοντάδες χιλιάδες μαθητές και μαθήτριες της Μέσης Εκπαίδευσης από τη δεκαετία του 1930 έως αυτή του 1980 και το κύριο όνομα Τζάρτζανος έγινε συνώνυμο αυτών των βιβλίων

(όπως, πάρε μαζί σου και τον τζάρτζανο, έχω να διαβάσω τζάρτζανο). Επιπλέον η Γραμματική (και Συντακτικό) της Λατινικής γλώσσας, που εκδόθηκε μετά τον θάνατό του, το 1948, διδάσκεται ακόμα μέχρι και σήμερα στη Β΄ και Γ΄ λυκείου.

Μετά τον θάνατό του, εκδόθηκε το 1953 και ο δεύτερος τόμος του αξεπέραστου και κορυφαίου έργου, όπως χαρακτηρίστηκε από διακεκριμένους Έλληνες και Ευρωπαίους ακαδημαϊκούς, «Νεοελληνική Σύνταξις (της Κοινής Δημοτικής). Ο πρώτος τόμος αυτού του θαυμαστής πληρότητας και μεγάλης επιστημονικής αξίας έργου εκδόθηκε το 1928 σε 1η έκδοση (το έγραψε στο Νταβός Ελβετίας στη διάρκεια 32 μηνών θεραπείας του από φυματίωση εξαιτίας πολλής εργασίας και κούρασης) και το 1946 σε 2η εμπλουτισμένη έκδοση, την οποία μετά από μεγάλη αγωνία πρόλαβε να δει ο ίδιος τυπωμένη.

Η μαρτυρία του Διονύση Ποταμιάνου, δημοσιευμένη στη «Νέα Εστία» (Αθήνα, 1946), είναι συγκλονιστική: «… Ήρθαν έπειτα τα χρόνια του πολέμου και της κατοχής. Αυτά τον κούρασαν πολύ τον Τζάρτζανο και υπόσκαψαν την υγεία του. Είταν πια γέρος κι εργαζόταν πολύ για να τελειώσει το συντακτικό του, ενώ ήταν αδύνατο να συντηρηθεί καθώς είχε ανάγκη. Αδύνατος και κουρασμένος έβγαινε λίγο και κάποτε περνούσε από το γραφείο μου. Είταν απογοητευμένος και φοβόταν πως θα πεθάνει πριν να ιδεί την απελευθέρωση του τόπου και πριν τελειώσει το συντακτικό του. Ο Θεός τον αξίωσε να ιδεί την Ελλάδα ελεύθερη και το Συνταχτικό του τελειωμένο και τυπωμένο (τον πρώτο τόμο) …».

Μετά, στις αρχές του 1946, αρρώστησε από καρκίνο του στομάχου και τον Μάρτιο του 1946 χειρουργήθηκε χωρίς αποτέλεσμα, αφήνοντας την τελευταία του πνοή το βράδυ της 3ης Ιουνίου 1946 σε ηλικία 73 ετών. «Λίγες μέρες πριν κλείσει τα μάτια για πάντα», αποκάλυψε ο 39χρονος δικηγόρος Δημήτριος Στεφ. Παπαγιάννης στον επιμνημόσυνο λόγο του στον Τύρναβο στις 6.7.1947, «ο Τζάρτζανος άφησε στους δικούς του την τελευταία επιθυμία του. – Θέλω, τους είπε, να με πάτε να με θάψετε στον Τύρναβο … Θέλω να βρίσκομαι εκεί, μαζί με τους καλούς πατριώτες μου τους Τυρναβίτες …». Αλλά κηδεύτηκε στο νεκροταφείο της Κηφισιάς. Στον Τύρναβο έμεινε έως και σήμερα ο οικογενειακός τάφος του πατέρα του και της μητέρας του.

Η πόλη του Τυρνάβου για να τιμήσει την πολύτιμη προσφορά του στο χώρο της φιλολογίας καθιέρωσε τη διεξαγωγή (κάθε δύο χρόνια) του Πανελλήνιου Συνεδρίου «Αχιλλέας Τζάρτζανος» για την Ελληνική Γλώσσα. Το διήμερο αυτό συνέδριο (Τζαρτζάνεια), γλωσσολογικού προσανατολισμού, διοργανώθηκε για πρώτη φορά το 2006 (12 και 13 Μαΐου) με πρωτοβουλία φορέων της τοπικής αυτοδιοίκησης (Νομαρχία Λάρισας με αιρετό νομάρχη τον Λουκά Κατσαρό, Δήμος Τυρνάβου με δήμαρχο τον Νασίκα Αθανάσιο), του Συνδέσμου Φιλολόγων Ν. Λάρισας (με πρόεδρο τον Θωμά Ψύρρα) και συνδιοργανωτή το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας.

Το θέμα του 1ου Συνεδρίου (Τζαρτζάνεια 2006) ήταν «Επανεξετάζοντας το έργο του Αχιλλέα Τζάρτζανου 30 χρόνια μετά την καθιέρωση της δημοτικής γλώσσας». Πρόεδρος της οργανωτικής και επιστημονικής επιτροπής του συνεδρίου ήταν ο καθηγητής γλωσσολογίας και αντιπρύτανης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ναπολέων Μήτσης και προσκεκλημένοι ομιλητές ήταν καθηγητές πανεπιστημίου, όπως Χρ. Τσολάκης, Ν. Μήτσης, Θ. Νάκας, Δ. Τομπαϊδης, Δ. Μπενέκος, Χαρ. Χαρίτος, Β. Αναγνωστόπουλος, Κ. Αγγελάκος, του παιδαγωγικού ινστιτούτου Σωτ. Γκλαβάς και Χρ. Βέϊκου, και ο δημοσιογράφος της «Καθημερινής» Αντώνης Καρκαγιάννης.

Το πρωινό της 1ης ημέρας (12.5.2006) εψάλη επιμνημόσυνη δέηση στο άγαλμα του Αχιλλέα Τζάρτζανου και ακολούθησε τελετή μετονομασίας του 1ου Γυμνασίου Τυρνάβου (έτος ίδρυσης 1961 ως εξατάξιο) σε 1ο Γυμνάσιο Τυρνάβου «Αχιλλέας Τζάρτζανος». Από τότε πραγματοποιούνται συνέδρια (2008,2010,2012,2015,2018,2025) στα οποία συμμετέχουν καταξιωμένοι ομιλητές μετά από πρόσκληση, παρουσιάζοντας πολλά ενδιαφέροντα θέματα και πορίσματα ερευνών.

Κάθε αναφορά στο ευρύτατο επιστημονικό έργο, σχετικά με τα κρίσιμα ζητήματα της νεοελληνικής γλώσσας, καθώς και στην εμπνευσμένη εκπαιδευτική και παιδαγωγική δράση του Αχιλλέα Τζάρτζανου, που αφιέρωσε τη ζωή του στην πνευματική διακονία του λαϊκού συνόλου, μας βοηθά να συντηρήσουμε τη γλωσσολογική μας ταυτότητα και να φωτίσουμε παιδαγωγικά τον δρόμο των μαθητών προς τη σοφία και την αρετή. Η πρόσφατη διεθνής αναγνώριση της ελληνικής γλώσσας, σε μια εποχή απόλυτης κυριαρχίας της τεχνολογίας, είναι ένα ισχυρό κίνητρο για να την ξαναμάθουμε καλύτερα και να ασκηθούμε στην ποιότητα της χρήσης της, καθώς ισχύει η πλατωνική ρήση «διάνοια και λόγος ταυτόν».

ΠΗΓΕΣ

1. Δ. Σ. Παπαγιάννης, Τζάρτζανος ο Τυρναβίτης, επιμνημόσυνος λόγος στον Τύρναβο (6.7.1947), Θεσσαλική Εστία, Λάρισα 1975, 15

2. Ν. Α. Βέης, Ο Τζάρτζανος και οι Θεσσαλικές σπουδές, Θεσσαλική Εστία, Λάρισα 1975,15

3. Β. Γ. Σκρουμπής, Τύρναβος, Ιστορικές -Λαογραφικές αναδρομές, έκδοση δήμου Τυρνάβου, Τύρναβος 1997

4. Ν. Α. Βέης, ό. π.

5. Π. Οντούλης, Όλοι οι δήμαρχοι και κοινοτάρχες Τυρνάβου.

Το άρθρο Τζάρτζανος και Τύρναβος 80 χρόνια μετά… εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Η ληστεία στον ελληνικό χώρο κατά τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα αποτέλεσε ένα φαινόμενο που ξεπερνούσε τα στενά όρια της εγκληματικότητας και εντασσόταν βαθιά στις κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες της υπαίθρου. Ιδιαίτερα στη Θεσσαλία, όπου η γεωγραφία, οι μεγάλες αποστάσεις και η αρχική περιορισμένη κρατική παρουσία διαμόρφωσαν ένα ιδιαίτερο περιβάλλον, η δράση ληστρικών ομάδων υπήρξε για χρόνια μέρος της καθημερινής εμπειρίας των κατοίκων.

Οι ληστές δεν περιορίζονταν πάντοτε σε αιφνιδιαστικές επιθέσεις. Συχνά αξιοποιούσαν δίκτυα πληροφόρησης, απειλητικές επιστολές και οικονομικές απαιτήσεις προς εύπορους κατοίκους της υπαίθρου, δημιουργώντας ένα άτυπο αλλά υπαρκτό σύστημα πίεσης. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η ανασφάλεια δεν εκδηλωνόταν μόνο ως γεγονός, αλλά ως μόνιμη κατάσταση που επηρέαζε τον τρόπο ζωής και τις μετακινήσεις των ανθρώπων.  Μέσα σε αυτό το ιστορικό περιβάλλον εντάσσεται και η υπόθεση της απαγωγής της συζύγου του εύπορου κτηνοτρόφου και εμπόρου Αγουρογιάννη στην περιοχή της Λάρισας — ένα περιστατικό που απέκτησε ιδιαίτερη δημοσιότητα μέσω ανταπόκρισης αθηναϊκής εφημερίδας. Η συγκεκριμένη περίπτωση παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον όχι μόνο ως γεγονός ληστρικής δράσης αλλά και ως παράδειγμα των μηχανισμών πίεσης, διαπραγμάτευσης και κοινωνικής ανασφάλειας που χαρακτήριζαν τη θεσσαλική ύπαιθρο της περιόδου.

Η αφήγηση του ανταποκριτή της αθηναϊκής εφημερίδας  «Πρωία» (1929) που ακολουθεί δεν καταγράφει μόνο τα γεγονότα μιας απαγωγής, αλλά αποτυπώνει συγχρόνως το κοινωνικό κλίμα μιας εποχής κατά την οποία η ασφάλεια, η οικονομική ισχύς και η καθημερινή ζωή διαμορφώνονταν συχνά υπό τη σκιά της ληστείας.

«Τελικά, οι ληστές στην Ελλάδα έχουν έναν βασικό σκοπό: να τροφοδοτούν την επικαιρότητα των εφημερίδων και, αργότερα, με έναν πιο λογοτεχνικό τρόπο, τα λαϊκά φυλλάδια. Καμιά φορά χρησιμεύουν και ως αφορμή για να παρασημοφορηθούν ή να προαχθούν κάποιοι χωροφύλακες. Αυτό βέβαια έχει καταντήσει σπάνιο, γιατί είναι τόσο σπάνια η σύλληψη ενός ληστή, που δεν αξίζει καν να το αναφέρει κανείς. Όταν προχθές το βράδυ έφτασε στο Βόλο, όπου βρισκόμουν, το πρώτο δημοσιογραφικό τηλεφώνημα που έλεγε ότι ο Μπαμπάνης και ο Τράντος απήγαγαν τη σύζυγο του πλούσιου βλάχου Αγουρογιάννη, ο κόσμος μπορεί να μην αναστατώθηκε, αλλά σίγουρα απέκτησε ένα σοβαρό θέμα συζήτησης, αφού είχε πια βαρεθεί να μιλάει για το «μυστηριώδες» έγκλημα του λατομείου. Το θέμα αυτής της ληστείας συζητιόταν με το ίδιο ενδιαφέρον που σχολιάζονται πάντα οι ειδήσεις οι οποίες, μόλις περάσουν από το τηλεγραφικό ή το τηλεφωνικό σύρμα, διογκώνονται και γίνονται τρομακτικές με έναν αρκετά απολαυστικό τρόπο».

Τι συνέβαινε όμως στην πραγματικότητα, στην ίδια την πηγή των γεγονότων; Το ερώτημα αυτό δεν άφηνε περιθώριο ανταποκριτή . Κι έτσι πραγματοποιήθηκε η μετάβασή του στον τόπο όπου εκτυλίχθηκαν τα γεγονότα, εκεί όπου όλα ήταν ακόμη νωπά και η ατμόσφαιρα έμοιαζε να φέρει ανεξίτηλα τα ίχνη της πρόσφατης πραγματικότητας. Από εκεί μεταδίδονται οι πρώτες πληροφορίες του από τη Λάρισα, καθώς η υπόθεση βρίσκεται ήδη σε πλήρη εξέλιξη και οι επίσημες αρχές κινούνται με ταχύτητα για τη διαχείριση της κατάστασης.

«Η Διοίκηση Χωροφυλακής του νομού, καθώς και η Διεύθυνση Ασφαλείας Λάρισσας υπό τον κ. Π. Παπαπετρόπουλο, έσπευσαν φυσικά να κάνουν το καθήκον τους. Για την καταδίωξη της ληστοσυμμορίας βγήκε στην ύπαιθρο ισχυρή δύναμη υπό τον Ανώτερο Διοικητή, κ. Δροσόπουλο. Στρατιωτικά αποσπάσματα κινήθηκαν προς όλες τις πιθανές στρατηγικές θέσεις, αλλά στο μεταξύ η σύζυγος του Αγουρογιάννη αφέθηκε ελεύθερη. Οι επίσημες πληροφορίες, που ως προς τη σαφήνειά τους μοιάζουν πάντα με μπερδεμένους χρησμούς, λένε ότι η αιχμάλωτος απελευθερώθηκε επειδή οι ληστές αναγκάστηκαν να τραπούν σε φυγή κάτω από την πίεση των αποσπασμάτων που τους καταδίωκαν!»

Η επίσημη εκδοχή είχε ήδη δοθεί, ωστόσο στους δρόμους της Λάρισας κυκλοφορούσε μια διαφορετική αφήγηση. Και, όπως συχνά συμβαίνει σε τέτοιες περιπτώσεις, εκεί όπου ολοκληρώνονται οι ανακοινώσεις των αρμόδιων αρχών, αρχίζει να διαμορφώνεται ο ανεπίσημος λόγος της πόλης — οι ψίθυροι, οι εκδοχές και οι ερμηνείες που επιχειρούν να φωτίσουν όσα δεν ειπώθηκαν δημόσια.

 «Οι Λαρισαίοι όμως λένε άλλα: ότι είδαν τον σύζυγο της γυναίκας που είχε απαχθεί να μπαίνει το ίδιο απόγευμα στην Τράπεζα Λάρισσας (με την οποία συνεργάζεται) και, μόλις βγήκε από εκεί, να κατευθύνεται προς το Κιτσιλέρ, προκειμένου να στείλει τα χρήματα στη… δικαιούχο ληστοσυμμορία.

Ο Αγουρογιάννης είναι ένας πλούσιος κτηνοτρόφος και μεγαλέμπορος. Κατάγεται από τη Σαμαρίνα, έχει όμως σχέσεις με τον Τύρναβο και μένει στο χωριό Κιτσιλέρ που απέχει περίπου 25 χιλιόμετρα βορειοανατολικά της Λάρισας, στους πρόποδες του Κισσάβου. Εδώ και πολύ καιρό λάμβανε τακτικά επιστολές από τον Μπαμπάνη, ο οποίος του ζητούσε 700.000 δραχμές, με τη μόνη δικαιολογία ότι σκόπευε τώρα, στην αρχή του χειμώνα, να ξεχειμωνιάσει στην περιοχή της Λάρισσας!

Τέτοιες απαιτήσεις από την πλευρά των ληστών —οι οποίοι μόνιμα κατοικούν εκεί, σε πείσμα του Υπουργείου Εσωτερικών!— δεν είναι καθόλου ασυνήθιστες στις περιοχές βόρεια της Λάρισσας. Όλοι οι πλούσιοι αυτών των περιφερειών λαμβάνουν τακτικά «λογαριασμούς προς εξόφληση» από τους ληστές, είτε αυτοί είναι μεγάλοι και ονομαστοί είτε ασήμαντοι (των οποίων η φήμη δεν έχει φτάσει ακόμα στην Αθήνα, αλλά πού θα πάει, θα φτάσει). Και αφού κάνουν τις σχετικές διαπραγματεύσεις, τελικά τους πληρώνουν.

Καμιά φορά βέβαια συμβαίνουν και απάτες, ή μάλλον πλαστογραφήσεις γνωστών υπογραφών. Ξαφνικά, διάφοροι κατσικοκλέφτες, τσοπάνηδες και άλλοι τύποι της υπαίθρου που έχουν «επιχειρηματικό δαιμόνιο», γράφουν επιστολές σε πλουσίους ζητώντας χρήματα και βάζοντας την υπογραφή φημισμένων ληστών. Καμιά φορά το κόλπο πιάνει θαυμάσια. Αλλά ακόμα κι αν δεν πιάσει, τι είχαν δημιουργήσει και τι έχασαν οι επιστολογράφοι;

Ο Αγουρογιάννης, που πλήρωσε τελικά τη νύφη προχθές, στην αρχή κράτησε μια επιφυλακτική στάση όταν έλαβε το γράμμα του Μπαμπάνη για τις 700.000 δραχμές, μέχρι να βεβαιωθεί  αν ήταν γνήσιο. Όταν όμως είχε πια τη θετική πληροφορία ότι ο Μπαμπάνης εμφανίστηκε στα γύρω μέρη, σκέφτηκε να ξεκινήσει διαπραγματεύσεις μαζί του, αφενός για να πετύχει κάποια μείωση του ποσού και αφετέρου για να προλάβει να μετακομίσει με την οικογένειά του μέσα στην πόλη της Λάρισας, όπου μόλις πριν από λίγο καιρό είχε αγοράσει ένα ωραίο σπίτι. Το ταξίδι που έκανε προχθές η σύζυγός του από το Κιτσιλέρ προς τη Λάρισσα, ήταν ακριβώς το ταξίδι της μετακόμισης στο νέο τους σπίτι, το οποίο είχε ετοιμαστεί και επιπλωθεί κατάλληλα μόλις πριν από λίγες μέρες.»

Ο λήσταρχος Μπαμπάνης (Πηγή, Εφημερίδα, ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ)

Όσα ακούγονταν εκείνες τις ώρες στη Λάρισα έδειχναν πως πίσω από τα γεγονότα κινούνταν ένας δεύτερος, αθέατος κόσμος πληροφοριών. Ο ανταποκριτής συνεχίζει την αφήγησή του και, χωρίς ακόμη να το γνωρίζει, πρόκειται να βρεθεί για λίγο μέσα σε αυτόν.

«Όμως οι ληστοσυμμορίες —και μάλιστα συμμορίες σαν του Μπαμπάνη και του Τζατζά— έχουν παντού, τόσο στις πόλεις όσο και στην ύπαιθρο, τους δικούς τους «ειδικούς ανταποκριτές». Έτσι, είναι απόλυτα ενημερωμένοι για τις κινήσεις τόσο των στρατιωτικών αποσπασμάτων όσο και των πλουσίων, των φίλων τους αλλά και των εχθρών τους. Και όχι μόνο αυτό: την άφιξη ενός επισήμου ή ακόμα και την άφιξη ενός δημοσιογράφου τη μαθαίνουν πολύ πιο εύκολα απ’ ό,τι μαθαίνουμε εμείς στην Αθήνα την άφιξη ενός νέου πρεσβευτή, ενός παρουσιαστή ή ενός αστέρα του κινηματογράφου!

Έφτασα στη Λάρισσα το απόγευμα στις 2:30 και στις 4:00 πήγα σε ένα καφενείο-χάνι, όπου συχνάζουν αγωγιάτες, συνεργάτες των ληστών και μεσάζοντες. Πήγα επίτηδες εκεί για να ακούσω «ινκόγκνιτο» (κρυφά) συζητήσεις σχετικά με την προχθεσινή ληστεία. Άκουσα λοιπόν —και μάλιστα με έκπληξη αλλά και με λίγο φόβο— να λένε: «Ήρθε στη Λάρισα ένας δημοσιογράφος από την Αθήνα για να γράψει στην εφημερίδα για τον Αγουρογιάννη!». Κι όμως, την άφιξή μου δεν την ήξερε κανείς άλλος, εκτός από τον λούστρο στον οποίο είχα δώσει την κάρτα μου για να την πάει σε έναν εδώ συνάδελφο!!

Έτσι λοιπόν καταλαβαίνετε πόσο καλά πληροφορημένο ήταν το «γραφείο πληροφοριών και κατασκοπείας» του Μπαμπάνη για την ημέρα, την ώρα και τη στιγμή που ο Αγουρογιάννης θα μετέφερε το σπιτικό του από το Κιτσιλέρ στη Λάρισσα. Έστησαν καρτέρι στο πιο καίριο σημείο του δρόμου —σε έναν ερειπωμένο τούρκικο σταθμό στα παλιά σύνορα— και έπιασαν ως όμηρο την κυρία Αγουρογιάννη, για να εξασφαλίσουν την… απαίτησή τους».

Κι ο ανταποκριτής συνεχίζει την αφήγησή του, στρέφοντας το βλέμμα όχι πλέον στη ληστεία, αλλά στον τρόπο με τον οποίο ο ίδιος ο τόπος είχε μάθει να συμβιώνει μαζί της.

«Και ενώ η χωροφυλακή κινητοποιούνταν για την καταδίωξη και έσφιγγε τη συμμορία σε έναν στενό κλοιό, άρχισαν οι διαπραγματεύσεις. Επειδή οι κύριοι Μπαμπάνης και Τράντος βιάζονταν να φύγουν, έσπευσαν να κάνουν γενναίες εκπτώσεις, ρίχνοντας την απαίτηση στο ένα τρίτο της αρχικής. Αλλά και σε αυτό το ποσό έγινε κι άλλη έκπτωση. Πόσο ακριβώς ήταν το τελικό ποσό, δεν είναι γνωστό. Ο Αγουρογιάννης έστειλε αμέσως 50.000 δραχμές που είχε πρόχειρες, και όταν αυτές κρίθηκαν λίγες, έτρεξε βιαστικός στην Τράπεζα Λάρισας και ζήτησε άλλες 200.000. Αν του δόθηκαν όλες ή ένα μέρος, δεν εξακριβώθηκε. Οι «σοβαρές» πηγές λένε ότι δεν του δόθηκαν. Οι καλά πληροφορημένοι όμως, που ξέρουν πρόσωπα και πράγματα, λένε ότι του δόθηκαν 100.000. Το γεγονός πάντως είναι ότι, δέκα ώρες αφότου βγήκε ο Αγουρογιάννης από την Τράπεζα, η σύζυγός του ήταν ελεύθερη!»

Αλλά τα γεγονότα αυτά, όσο έντονα κι αν αποτυπώνονταν στις αφηγήσεις και όσο κι αν τάραζαν για λίγο τη ροή της ημέρας, δεν έμοιαζαν να προκαλούν στη Λάρισα την αναστάτωση που θα περίμενε ένας ξένος παρατηρητής. Η ληστεία δεν ερχόταν ως κεραυνός μέσα σε ανέφελο ουρανό, αλλά εμφανιζόταν σχεδόν σαν γνώριμη σκιά της υπαίθρου, σαν ένα από εκείνα τα επαναλαμβανόμενα επεισόδια που ο τόπος είχε μάθει να αντέχει χωρίς έκπληξη, κουβαλώντας τα σιωπηλά μαζί με τις υπόλοιπες βεβαιότητες της καθημερινής ζωής. Και είναι ακριβώς αυτή η διαπίστωση που προκαλεί την έκπληξη του ανταποκριτή, ο οποίος συνεχίζει την αφήγησή του, στρέφοντας πλέον το βλέμμα όχι στη ληστεία την ίδια, αλλά στον τρόπο με τον οποίο ο τόπος είχε μάθει να συμβιώνει μαζί της.

«Μη νομίζετε όμως ότι όλη αυτή η ιστορία έχει αναστατώσει τους Λαρισσαίους. Μπορεί να τροφοδοτεί τις συζητήσεις σε άλλα μέρη, όταν η είδηση μεταδοθεί σοβαρή από τα τηλεγραφικά σύρματα. Εδώ πέρα, όμως, δεν θεωρείται παρά ένα ακόμα κρούσμα μιας τοπικής, μόνιμης «ασθένειας». Δεν είναι κάτι πιο εκπληκτικό από ένα αυτοκινητιστικό δυστύχημα στην Αθήνα ή ο θάνατος ενός ανθρώπου από ελονοσία στη Νέα Αγχίαλο — όπου παρεμπιπτόντως βρήκα όλους τους κατοίκους να κυκλοφορούν με τα φιαλίδια της κινίνας στην τσέπη.

Τώρα πλέον ο Αγουρογιάννης, αφού παραβίασε έστω και λίγο τους «νόμους» του δικαίου των ληστών (καθώς προσπάθησε να τους αποφύγει), τακτοποίησε τελικά τους λογαριασμούς του και είναι ελεύθερος πια είτε να μείνει στο καινούργιο σπίτι που αγόρασε στη Λάρισα, είτε να επιστρέψει ήσυχος στο Κιτσιλέρ».

Πέρα από τις επιμέρους λεπτομέρειες, η υπόθεση αυτή αποτυπώνει με ενάργεια έναν κόσμο  όπου το όριο ανάμεσα στην κανονικότητα και την απειλή παρέμενε λεπτό και εύθραυστο. Η παρουσία των ληστών στον τόπο γεννούσε συναισθήματα φόβου και ανασφάλειας, επηρεάζοντας βαθιά την καθημερινή ζωή και την ψυχολογία των ανθρώπων της υπαίθρου.

Η απαγωγή της συζύγου του Αγουρογιάννη δεν έμεινε στην ιστορία μόνο ως ένα ακόμη αστυνομικό γεγονός. Έμεινε ως εικόνα μιας εποχής όπου ο χρόνος συμπυκνωνόταν βίαια: η εμπιστοσύνη στον δρόμο κατέρρεε, η αβεβαιότητα μετατρεπόταν σε αγωνία και η αγωνία, έστω και προσωρινά, σε εύθραυστη ανακούφιση.

Λίγα μόλις χρόνια αργότερα, ο θεσσαλικός κάμπος αρχίζει να αλλάζει πρόσωπο. Η ληστοκρατία, που για δεκαετίες είχε αφήσει έντονο αποτύπωμα στην ύπαιθρο, είχε πλέον υποχωρήσει σχεδόν ολοκληρωτικά. Σταδιακά, η ενίσχυση της κρατικής παρουσίας και οι μεταβολές στις κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες περιόρισαν οριστικά τα περιθώρια δράσης τέτοιων ομάδων.

Εκεί όπου άλλοτε κυριαρχούσε η ανασφάλεια των δρόμων, διαμορφωνόταν πλέον μια πιο σταθερή και ήσυχη καθημερινότητα, σηματοδοτώντας το οριστικό κλείσιμο του κόσμου της ληστοκρατίας.

Πηγή: Εφημερίδα Πρωία, 1929

Φωτογραφία του λήσταρχου Μπαμπάνη. Πηγή: εφημερίδα Ακρόπολις

*Η Κωνσταντινιά Πατσή είναι Διευθύντρια του ΓΕ.Λ Τυρνάβου. Πτυχιούχος της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, κάτοχος Μεταπτυχιακών  διπλωμάτων,  Master of Business Administration (MBA) του Staffordshire University και Οργάνωση και Διοίκηση της Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Το άρθρο Η κυρία Αγορογιάννη όμηρος των ληστών στη θεσσαλική ύπαιθρο (1929) εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Με βαθιά συγκίνηση και σεβασμό αποχαιρετάται η αγαπημένη δασκάλα Αικατερίνη Μπαργιώτα, μια μορφή που συνέδεσε το όνομά της με την παιδεία, την καλοσύνη και την προσφορά.

Στο πρόσωπό της δεν τιμάται μόνο η δασκάλα που δίδαξε στα παιδιά τα πρώτα γράμματα, αλλά και ο άνθρωπος που στάθηκε δίπλα τους με υπομονή, αγάπη και πραγματικό ενδιαφέρον. Υπήρξε εκείνη η ζεστή παρουσία που άνοιξε δρόμους γνώσης, ενθάρρυνε κάθε προσπάθεια και βοήθησε τους μαθητές της να πιστέψουν στον εαυτό τους.

Στο 1ο Δημοτικό Σχολείο Τυρνάβου, όπου υπηρέτησε με αφοσίωση, άφησε το δικό της ξεχωριστό αποτύπωμα. Με το ήθος, τη γλυκύτητα και τη σοφία της, δεν περιορίστηκε μόνο στη διδασκαλία της ανάγνωσης και της γραφής. Μετέδωσε αξίες ζωής, δίδαξε σεβασμό, καλοσύνη, αξιοπρέπεια και ανθρωπιά.

Τα λόγια της, οι συμβουλές της και το χαμόγελό της θα παραμείνουν ζωντανά στη μνήμη όλων όσοι είχαν την τύχη να τη γνωρίσουν. Η προσφορά της υπήρξε πολύτιμη και ανεκτίμητη, καθώς συνέβαλε στη διαμόρφωση χαρακτήρων και στη θεμελίωση ανθρώπων με αρχές.

Η Αικατερίνη Μπαργιώτα θα μνημονεύεται πάντα με αγάπη και ευγνωμοσύνη ως μια δασκάλα που τίμησε το λειτούργημά της και άφησε πίσω της φως, ήθος και παρακαταθήκη.

Αιωνία της η μνήμη.

Το άρθρο Τιμή και ευγνωμοσύνη στην Αικατερίνη Μπαργιώτα, δασκάλα του 1ου Δημοτικού Σχολείου Τυρνάβου εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Τετάρτη πρωί. Η ώρα είναι 12:16. Εκεί που κάνουμε τις δουλείες μας στην κλασική τρέλα της πόλης, αυτοκίνητα κυκλοφορούν, κόσμος τρέχει να τα προλάβει όλα, άλλοι στα μαγαζιά τους, τα παιδιά στα σχολεία, το έδαφος αρχίζει να τρέμει. ΣΕΙΣΜΟΣ.. ΣΕΙΣΜΟΣ… Και συνεχίζει συνεχίζει και πεταγόμαστε όλοι έξω. Τι σοκ είναι αυτό;

Όλοι έξω με τις ίδιες ερωτήσεις να ακούγονται… Τι ήταν αυτό; Πόσα ρίχτερ; Τι έγινε; Που έγινε τόσο μεγάλος σεισμός; Γιατί δεν περιμέναμε το επίκεντρο να είναι σε μας…Το tirnavospress.gr το μοναδικό μέσω στον Δήμο Τυρνάβου που ήτανε πάντα και “μοναδικό” στην καρδιά των γεγονότων τα κατέγραψε όλα, από τα πρώτα λεπτά του σεισμού έως και σήμερα.

Όλοι τηλεφωνούν στους δικούς τους να μάθουν τι έγινε… Οι τηλεπικοινωνίες αντιμετωπίζουν πρόβλημα. Κάποιοι κλαίνε από το σοκ, άλλοι τρέχουν δεξιά και αριστερά, άλλοι λένε πως έχουν ζήσει σεισμούς μα κανένας δεν ήταν σαν αυτόν.

Γονείς πάνε να πάρουν τα παιδιά τους. Παιδάκια τρομαγμένα που φωνάζουν έγινε αληθινός σεισμός και τρέχουν κλαίγοντας στην αγκαλιά των γονιών τους. Οι τσάντες των παιδιών παραμένουν στο σχολείο με ανοιχτά βιβλία αφού ο σεισμός διακόπτει απότομα το μάθημα τους.

Και όσο ο χρόνος κυλά ο εγκέλαδος μας χτυπά ξανά. Ξανά. Ξανά. Δεν σταματάει. 6,3, 5,5, 5,9… Η γη τρέμει, τα σπίτια κουνιούνται. Η πυροσβεστική και η αστυνομία δεν ξέρει προς τα που να πάει. Τα περιπολικά με τους φάρους αναμμένους και τις σειρήνες τους άμεσα μετέβησαν στο Δαμάσι όπου υπήρχαν αναφορές για γκρεμισμένα σπίτια και εγκλωβισμένους.

Μέσα στη πόλη του Τυρνάβου όπως φαίνεται και στο πάνω βίντεο έσπευσαν σε γειτονιά που υπήρχε αναφορά για κατάρρευση τοίχου και υποψία εγκλωβισμένων. Επίσης πολύ επικίνδυνο συμβάν είχαμε στις 2 γέφυρες προς το Δαμάσι που παρουσίασαν μεγάλες ρωγμές και χρειάστηκε να διακοπεί προσωρινά η κυκλοφορία. Σειρήνες πυροσβεστικής ταράζουν την περιοχή μας και σε λίγη ώρα υπάρχουν παντού για ότι χρειαστεί.

Το καμπαναριό του Αγίου Νικολάου έχει πέσει προκαλώντας ζημίες σε ένα σταθμευμένο αυτοκίνητο και διακοπή της κυκλοφορίας στον κεντρικό δρόμο του Τυρνάβου. Το ίδιο και το καμπαναριό από το μικρό εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου μέσα στο 2ο νηπιαγωγείο. Είχαμε άγιο που δεν θρηνήσαμε θύματα.

Στο Εμμανουήλειο Πνευματικό Κέντρο έσπασαν με πάταγο τα τζάμια του. Το Δαμάσι και το Δαμασούλι έχει πληγεί άσχημα. Σπίτια έχουν καταρρεύσει το χωριό έχει γεμίσει συντρίμμια. Οι κάτοικοι έντρομοι ψάχνουν από σπίτι σε σπίτι για εγκλωβισμένους και τραυματίες. Το ίδιο και στα χωριά της περιοχής Μεσοχώρι Βλαχογιάννη Αμούρι Δομένικο μέχρι Ελασσόνα και τα χωριά.

Τα ελικόπτερα της πυροσβεστικής και της πολιτικής προστασίας φτάνουν σε μια ώρα στη περιοχή μας προσγειώνεται στα γήπεδα Τυρνάβου και Δαμασίου με το ήχο τους να προκαλεί ρίγη φόβου σε όλους μας.

Παντού η ίδια απορία. Έχουμε εμείς ρήγμα; από πότε;

Στην αρχή ειπώθηκε ότι προήλθε από το ρήγμα του Τυρνάβου, το οποίο είχε δώσει καταστροφικό σεισμό το 1892 αλλά μετά μαθαίνουμε ότι ήταν άγνωστο. Μας λένε επίσης ότι θα κουνάει για καιρό. Κάτι που επαληθεύτηκε καθώς ακόμη και τώρα συνεχίζει που και που να μας τρομάζει.

Πριν τον κύριο σεισμό, υπήρξε μια σεισμική δραστηριότητα με σεισμούς της τάξης του 2 Ρίχτερ. Σύμφωνα με το Γεωδυναμικό Ινστιτούτο, η προσεισμική ακολουθία ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου, με έναν σεισμό 1,8 Ρίχτερ. Ακολούθησαν 29 άλλοι προσεισμοί μέχρι το μεσημέρι της 3ης Μαρτίου, με τον μεγαλύτερο να είναι 2,9 Ρίχτερ, μισή ώρα πριν από τον κύριο σεισμό.

Και χωρίς να το καταλάβουμε φτάνει το πρώτο βράδυ. Ο καιρός είναι κρύος. Ο στρατός έχει στήσει σκηνές σε όλες τις περιοχές που επλήγησαν ενώ μοιράζει νερά και είδη πρώτης ανάγκης. Το νερό της βρύσης είναι μαύρο. Τα σουπερμάρκετ έχουν υποστεί ζημιές και αδυνατούν να προσφέρουν τα προϊόντα τους. Η ζωή μας σε 1 λεπτό έχει αλλάξει δραματικά τα πάντα γύρω μας έχουν ζημιές ακόμα και οι γέφυρες στο Δαμάσι και οι δρόμοι.

Στο γήπεδο του Δαμασίου στήνεται γρήγορα ο πρώτος πρόχειρος καταυλισμός με σκηνές και κοντέινερ για όσους τα σπίτια τους καταστράφηκαν. Και είναι πολλές οικογένειες με μικρά παιδιά και ηλικιωμένους.

Από τα 4.533 σπίτια τα 1.820 κρίθηκαν μη κατοικήσιμα στις σεισμόπληκτες περιοχές. Τα αυτοκίνητα των περισσότερων γίνονται καταφύγιο. Άλλες οικογένειες μαζεύονται σε αυλές και ανάβουν φωτιές και άλλοι βγάζουν τις σκηνές τους και μένουν έξω. Κάποιοι συμπολίτες μας ξαφνικά δεν έχουν σπίτι να κοιμηθούν δεν έχουν τίποτα. Υπάρχουν φυσικά και εκείνοι που γύρισαν στα σπίτια τους και σε κάθε έντονο σεισμό πεταγόταν στον δρόμο.

Το δημοτικό σχολείου Δαμασίου, κατασκευής 1938, υπέστη σημαντικές ζημιές, με αποτέλεσμα να κατεδαφιστεί 8 ημέρες μετά τον σεισμό. Το μεγαλύτερο θαύμα της ημέρας καθώς σώθηκαν όλα τα παιδιά που βρισκόταν εκεί μετά από ηρωική αντίδραση των δασκάλων και του διευθυντή. Τις τσάντες και τα πράγματα των παιδιών και δασκάλων βγάζει μετά από μέρες η ΕΜΑΚ.

Και ξημερώνει ο θεός την μέρα και προσπαθούμε να συνέλθουμε. Αρχίζουν οι πρώτες τρέλες. Άνθρωποι που παρουσιάζονται ως αστυνομικοί ενημερώνουν γιανέο μεγάλο σεισμό που θα γίνει γύρω στις 3.  Ο λόγος να τρυπώσουν στα σπίτια και να κλέψουν ότι μπορούν. Δυστυχώς η φήμη μεταδίδεται στόμα με στόμα και σύντομα πολλοί τρομοκρατούνται.

Για όσους δεν το θυμούνται η επόμενη μέρα ήταν Τσικνοπέμπτη. Μια τσικνοπέμπτη αλλιώτικη. Δεν γλέντησε κανείς. Κανείς δεν είχε στο μυαλό του όσα είχαμε φέτος.

Και τα βράδια παραμένουν δύσκολα. Ο σεισμός πια είναι κομμάτι της ζωής μας.

Και φυσικά γινόμαστε όλοι σεισμολόγοι. Έχουμε την άποψη μας για το θέμα, αμφισβητούμε τους ειδικούς, θυμώνουμε και φυσικά παίζουμε στοίχημα πόσα ρίχτερ είναι χωρίς να τσεκάρουμε τις εφαρμογές μας. Πλέον θα έλεγε κανείς ότι έχουμε πτυχία καθώς η πρόβλεψη βγαίνει αληθινή. Το μάθαμε το παιχνίδι.

Μετά τον σεισμό, έλαβαν χώρα και αρκετοί μετασεισμοί, με ισχυρότερο αυτόν τις 4 Μαρτίου ώρα 20:38:19 με ένταση 5,9 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ, και εστιακό βάθος τα 11,3 χιλιόμετρα. Λίγα λεπτά αργότερα στις 21:23:52, ακολούθησε άλλος ένας 5,5 Ρίχτερ.

Ο ισχυρός μετασεισμός της 4ης Μαρτίου πιθανόν προήλθε από ένα άλλο ρήγμα στον χώρο της μετασεισμικής ακολουθίας ή ένα άλλο μέρος του ίδιου ρήγματος με τον πρώτο, και οδήγησε τον σεισμολόγο Άκη Τσελέντη να κάνει λόγο για δίδυμο σεισμό, μιας και είχε περίπου το ίδιο μέγεθος με τον κύριο.

Μάλιστα, σύμφωνα με μερικές μετρήσεις, ο σεισμός της 4ης Μαρτίου είχε και αυτός μέγεθος 6.3 Ρίχτερ. Το ακριβές μέγεθος του σεισμού της 4ης Μαρτίου ήταν δύσκολο να υπολογιστεί καθώς την ίδια ώρα περίπου, συνέβη ένας πολύ μεγάλος σεισμός στην Νέα Ζηλανδία, του οποίου τα κύματα επικάλυψαν αυτά του σεισμού στον Τύρναβο, δυσκολεύοντας τον καθορισμό του ακριβούς μεγέθους του.

Ο καθηγητής σεισμολογίας κ. Γεράσιμος Παπαδόπουλος σε συνέντευξη του εκτίμησε ότι τελικά είμασταν πολύ τυχεροί αφού όπως φαίνεται είχαμε το φαινόμενο του φραγμού. Δηλαδή στην πρώτη διάρρηξη του ρήγματος ένα ισχυρό πέτρωμα σταμάτησε την εξέλιξη του φαινομένου αλλά χρειάστηκαν μόλις 33 ώρες για να σπάσει ξανά το ρήγμα οπότε είχαμε τον δίδυμο σεισμό ίδιου μεγέθους. Εύκολα βγαίνει το συμπέρασμα των ειδικών ότι ο Τύρναβος και οι υπόλοιπες περιοχές γλίτωσαν από θαύμα έναν μεγαλύτερο και πιο καταστροφικό σεισμό.

Οι εκκλησίες μας δεν γλίτωσαν από την μανία του εγκέλαδου. Ο Άγιος Γεώργιος, η Αγία Παρασκευή, η Ανάληψη, ο Άγιος Νικόλαος στο Δαμάσι, η Παναγία στον Αμπελώνα, ο Άγιος Χαράλαμπος στα Πλατανούλια, η εκκλησία στο Κουτσόχερο και άλλες πολλές έχουν πάθει μεγάλες ζημιές και ακόμη και σήμερα δεν λειτουργούν.

Η πόλη μας και τα χωριά της πέρασαν και περνάνε ακόμη δύσκολα. Οι ζημιές έχουν εν μέρη αποκατασταθεί αλλά όχι στα σπίτια αφού η διαδικασία είναι χρονοβόρα με μεγάλες καθυστερήσεις στις αυτοψίες. Αλλά θα βγούμε δυνατοί και από αυτό.

Δείτε όλες τις τελευταίες ειδήσεις στο tirnavospress.gr, ακολουθήστε μας στο Facebook, Instagram, Google News, YouTube και Twitter.  Προσοχή! Επιτρέπεται η αναδημοσίευση των πληροφοριών του παραπάνω άρθρου (όχι αυτολεξεί) ή μέρους αυτών μόνο αν: Αναφέρεται ως πηγή το tirnavospress.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά. – Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή – Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος.

Το άρθρο 3-3-2021: 5 χρόνια από τον μεγάλο σεισμό στον Δήμο Τυρνάβου εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Εκείνο το απόγευμα, στις 16:55, ο χρόνος σταμάτησε απότομα. Η μετωπική σύγκρουση των δύο αμαξοστοιχιών δεν ήταν απλώς ένα δυστύχημα· ήταν μια εθνική πληγή που αποκάλυψε με τον πιο σκληρό τρόπο τις παθογένειες ενός συστήματος που βασιζόταν περισσότερο στην τύχη και στις φωνές των σταθμαρχών μέσω τηλεφώνου, παρά στην τεχνολογία και την ασφάλεια.

Η αίγλη του «Ακρόπολις» και η μοιραία διασταύρωση

Το «Ακρόπολις Εξπρές» ήταν το καμάρι των σιδηροδρόμων της εποχής. Ένα τρένο διεθνών προδιαγραφών που συνέδεε την καρδιά της Ευρώπης με την ελληνική πρωτεύουσα, μεταφέροντας κυρίως Έλληνες μετανάστες, φοιτητές και τουρίστες. Από την άλλη πλευρά, η αμαξοστοιχία 121, η λεγόμενη «πόστα», ήταν το τρένο της γραμμής, γεμάτο με ανθρώπους του μεροκάματου και φαντάρους που επέστρεφαν στις μονάδες τους.

Το δίκτυο εκείνη την εποχή ήταν εξ ολοκλήρου μονής γραμμής. Η ασφαλής κίνηση των τρένων βασιζόταν στη στενή συνεργασία των σταθμαρχών, οι οποίοι έπρεπε να συντονίζουν τις «διασταυρώσεις». Ένα τρένο έπρεπε να περιμένει σε μια παρακαμπτήριο μέχρι να περάσει το άλλο που ερχόταν από την αντίθετη κατεύθυνση. Εκείνη την Κυριακή, το «Ακρόπολις» παρουσίαζε καθυστέρηση. Η κρίσιμη απόφαση για το πού θα γινόταν η διασταύρωση έμελλε να γίνει το επίκεντρο μιας τραγικής παρεξήγησης.

Μια ασυνεννοησία γραμμένη με αίμα

Στο επίκεντρο της τραγωδίας βρέθηκαν δύο άνθρωποι: ο σταθμάρχης του Δοξαρά και ο σταθμάρχης των Ορφανών. Σύμφωνα με τις μαρτυρίες και τα μετέπειτα δικαστικά έγγραφα, οι δύο άνδρες διαφώνησαν έντονα για το ποιο τρένο έπρεπε να προηγηθεί. Ο ένας θεωρούσε ότι η «πόστα» έπρεπε να περιμένει στα Ορφανά, ενώ ο άλλος πίστευε ότι το «Ακρόπολις» θα έπρεπε να σταματήσει στον Δοξαρά.

Μέσα στην ένταση της στιγμής και την πίεση να τηρηθούν τα δρομολόγια, η επικοινωνία κατέρρευσε. Τα δύο σιδερένια θηρία ξεκίνησαν το ένα προς το άλλο στην ίδια τροχιά. Η ορατότητα ήταν περιορισμένη λόγω της μορφολογίας του εδάφους και των στροφών της γραμμής. Οι μηχανοδηγοί, ανυποψίαστοι για το τι ερχόταν κατά πάνω τους, ανέπτυξαν ταχύτητα για να καλύψουν τον χαμένο χρόνο. Όταν τελικά είδαν ο ένας τα φώτα του άλλου μέσα στο σούρουπο, ήταν ήδη πολύ αργά. Η απόσταση δεν επέτρεπε κανέναν ελιγμό σωτηρίας.

Η μέρα που η θηριώδης υπερταχεία, «Ακρόπολις Εξπρές», θέρισε 4 βαγόνια και 17 ψυχές

Η σύγκρουση και η κόλαση στον κάμπο

Ο θόρυβος της σύγκρουσης περιγράφηκε από τους κατοίκους των γύρω χωριών σαν μια ισχυρή έκρηξη που συγκλόνισε την περιοχή. Η βαριά ντιζελομηχανή του «Ακρόπολις» κυριολεκτικά ισοπέδωσε τα πρώτα βαγόνια της επιβατικής αμαξοστοιχίας. Η μάζα των σιδηρικών μετατράπηκε σε μια άμορφη στοίβα, εγκλωβίζοντας στα συντρίμμια δεκάδες ανθρώπους.

Το σκηνικό που αντίκρισαν οι πρώτοι χωρικοί που έτρεξαν να βοηθήσουν ήταν εφιαλτικό. Μέσα στο σκοτάδι και το τσουχτερό κρύο, ακούγονταν κραυγές βοήθειας και θρήνοι. Οι λαμαρίνες είχαν γίνει μια θανάσιμη παγίδα. Η έλλειψη σύγχρονων μέσων διάσωσης έκανε το έργο των αρχών ακόμα πιο δύσκολο. Χρειάστηκαν ώρες για να απεγκλωβιστούν οι τραυματίες και να ανασυρθούν οι νεκροί. Ο τελικός απολογισμός ήταν βαρύς: 17 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, ανάμεσά τους και οι μηχανοδηγοί, ενώ 38 τραυματίστηκαν σοβαρά, πολλοί από τους οποίους έμειναν με μόνιμες αναπηρίες.

Πηγή: athensmagazine.gr

Το άρθρο Δοξαράς 1972: Η παγωμένη Κυριακή που η μοίρα είχε στήσει μια φονική παγίδα από σίδερο και ανθρώπινα λάθη εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Πέρασαν 30 χρόνια από το 1995 που απεβίωσε (πολύ νέα 55 ετών) η Τυρναβίτισσα Άννα Ιωαννίδου (γένν. τo 1940), του Θεμιστοκλή, με τα φημισμένα Σταμπωτά του Εργαστηρίου του στον Τύρναβο, που τώρα κοσμούν τις συλλογές Μουσείων, όπως το Λαογραφικό της Λάρισας.

Είχα την τύχη να τη γνωρίσω με την έκδοση του 1ου τεύχους/1993 του εξάμηνου περιοδικού μου «ΑΝΤΙδωρο, Τυρναβίτικο περιοδικό για τον Πολιτισμό», που το μοίραζα δωρεάν στον Τύρναβο και Αμπελώνα. Της άρεσε ως ιδέα, ως σχήμα, σαν ως, καθόσον άνθρωπος με ευαισθησία στον Πολιτισμό και μου πρότεινε να βοηθήσει. Έτσι, από το 2ο τεύχος κι αυτό στον ίδιο χρόνο 1993, πήρε τη θέση σύμβουλος Έκδοσης. Μιλούσαμε για τον τρόπο χορηγιών (διαφημίσεων) για τα έξοδα εκτύπωσης και ανέλαβε και βρήκε διαφημίσεις από τους γνωστούς της καταστηματάρχες.

Στο παλιό τούρκικο σπίτι κοντά στη μικρή πλατεία Αγοράς, τώρα πλατεία με το ΚΑΠΗ Τυρνάβου, που είχε πάρει η οικογένειά της ως Μικρασιάτες πρόσφυγες, με την ξύλινη σκεπαστή σκάλα, με καλούσε να πιούμε καφέ και να πούμε για την ύλη του περιοδικού και για ποιήματα, μια και η ίδια είχε τυπώσει στη Βηρυτό του Λιβάνου (!!!) μια Συλλογή ποιημάτων της στα Αγγλικά: Anna Ioannides, Through the windows of my mind, 1970, Βηρυτός (μαύρο φόντο με λευκά γράμματα οι σελίδες), που δεν την είχε μεταφράσει στα Ελληνικά.

Προσπάθησα να την πείσω να κάνει μετάφραση όλου του βιβλίου, αλλά το μόνο που πέτυχα ήταν να δημοσιεύσω 2 θαυμάσια ποιήματά της στο περιοδικό «ΑΝΤΙδωρο», στο τεύχος 2/1993, σελ.12: μία φωτοτυπία σελίδας με ποίημα στα Αγγλικά «In an honest yellow shel» (=Γεννήθηκα σε μια κίτρινη πόλη, δηλ. τον Τύρναβο», από το βιβλίο. Στο τεύχος 3/1993, στα Ελληνικά «Μπουρανίτικο Καρναβάλι, Α.Ι.»(= Άννα Ιωαννίδη), σελ. 29. Αυτό το ποίημα – ως Ύμνο του Μπουρανί, το είχε χαρίσει στον Σύλλογο Καρναβαλικών Εκδηλώσεων Τυρνάβου, όπου δραστηριοποιούνταν. Επίσης, στο τεύχος 4/1994 το «Φύλλα πράσινα της άνοιξης», Άννα Ιωαννίδη, (μεταφρασμένο από το ποίημα του βιβλίου της Greenleavedespring) σελ. 11.

Ζούσε με τη μάνα της και τον γιο της, τον Μάχο ή Ισχόμαχο. Μου έδειξε το Εργαστήρι και τις ξύλινες στάμπες που χτυπούσαν τα χρώματα στα υφάσματα, εξαιρετική δουλειά του πατέρα της και την αρχαία πέτρινη κουπάνα-ποτίστρα, όπου ξέπλεναν τα υφάσματα, μου έλεγε και για τη ζωή της, που ήταν μυθιστορηματική. Πήγε, μετά το Γυμνάσιο Τυρνάβου, για σπουδές στις ΗΠΑ, όπου γνώρισε και παντρεύτηκε έναν Λιβανέζο, από πολύ πλούσια οικογένεια, κι απέκτησε μία κόρη, την Αΐντα (που μεγαλώνοντας παντρεύτηκε και ζει στον Λίβανο). Γυρίζοντας η Άννα με τον σύζυγο στη Βηρυτό αυτός έβγαλε τον Άραβα στη συμπεριφορά και η Άννα ως Ελληνίδα αντέδρασε, μέχρι να ζητήσει διαζύγιο, αλλά πέρασε περιπέτεια, ώσπου επενέβη ο Ελληνορθόδοξος Αρχιεπίσκοπος Λιβάνου και της δόθηκε το διαζύγιο, όμως την κόρη την κράτησε η πεθερά της και πέρασαν χρόνια να της επιτραπεί να τη δει, γιατί την έστειλαν σε συγγενείς στην Αίγυπτο.

Τότε η Άννα στη Βηρυτό ξεδίπλωσε την καλλιτεχνική της ιδιοσυγκρασία και έγινε γνωστή (τοπικά) για τις τηλεοπτικές εκπομπές της και εκτύπωσε και το βιβλίο της με ποίηση. Τέλος, αποφάσισε να γυρίσει στην Ελλάδα και γράφτηκε στη Φιλοσοφική (φιλόλογος) του ΑΠΘ στη Θεσσαλονίκη. Εκεί γνώρισε τον δεύτερο άντρα της Χάντουϊ (κι αυτός Άραβας), με τον οποίο απέκτησε τον γιο της Ισχόμαχο – Γεώργιο Χάντουϊ, αλλά στην πορεία χώρισαν και εγκαταστάθηκε στο πατρικό της σπίτι στον Τύρναβο, έχοντας αποκαταστήσει τη σχέση με την κόρη της απ’ την οποία απέκτησε 2 εγγόνια, στον Λίβανο.

Ασχολήθηκε με την ανάδειξη της τέχνης σταμπωτών του εργαστηρίου του παππού της Γιώργου Ιωαννίδη και της γιαγιάς Άννας (ταλέντο στα σχέδια), που ανέλαβε και απογείωσε ο πατέρας της, Θεμιστοκλής Γεωργίου Ιωαννίδης (γενν. το 1907 στην Προύσα της Μ. Ασίας), με σπουδές ξυλογλυπτικής στη Σχολή Καλών Τεχνών Αθήνας (τότε Σχολείο Τεχνών). Ήταν εποχή το 1990 που τα μουσεία άρχισαν να ζητούν να αποκτήσουν στάμπες και σωζόμενα σταμπωτά, όπως το Λαογραφικό της Λάρισας και των Αθηνών. Μάλιστα, πραγματοποιήθηκε στο αδρανές από το 1988 Εργαστήριο Ιωαννίδη, το 1993, επιδοτούμενο μηνιαίο Σεμινάριο για νέες-νέους κάτω των 25 ετών «Παραδοσιακές Τέχνες», από τον Δήμο Τυρνάβου και το ΕΛΚΕΠΑ, όπου δίδαξαν η Άννα και ο αδερφός της Γιώργος, με τη συμβολή της μητέρας τους Αικατερίνης. Στην έναρξη η Άννα διάβασε μια εισήγηση που δημοσιεύσαμε στο τεύχος 3/193, σελ. 7-20. Ακόμη, η Άννα ασχολήθηκε με το ραδιόφωνο, «Ράδιο Φωνή Τυρνάβου» του μακαρίτη πια Κώστα Τσόλα από τον Αμπελώνα. Ο ξαφνικός της θάνατος στέρησε από τον Τύρναβο ένα φωτεινό καλλιτεχνικό πνεύμα, ανοιχτό μυαλό-κοσμοπολίτικο (που μιλούσε πολλές γλώσσες). Στέρησε και από το περιοδικό μας ένα βασικό στήριγμα. Αιωνία της η μνήμη.

Ο αδερφός της Γιώργος Ιωαννίδης (γενν. 1949), υπάλληλος του Αγρονομείου Τυρνάβου, είναι στη Θεσσαλία ο καλύτερος ραβδοσκόπος-ερευνητής υπόγειων νερών, για γεωτρήσεις με πολλές επιτυχίες (βλέπε συνέντευξη στον «Ημερήσιο Κήρυκα» (Λάρισας) 15 Ιαν. 1995, σελ. 6). Υπάρχουν και δύο άλλα αδέρφια, η Βάσω και ο Νίκος Ιωαννίδης.

www.eleftheria.gr

Το άρθρο Μνήμη Άννας Ιωαννίδου, Τυρναβίτισσας 30 χρόνια από την απώλειά της εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Ο Ελληνικός Λαός από την φύση του ελεύθερος και αγωνιστής και πατριώτης στο διάβα της ιστορικής διαδρομής δεν έσκυψε το κεφάλι και δεν λογάριαζε την  αριθμητική – υλική υπεροχή του αντιπάλου.

Το μαρτυρεί η απάντηση προς τους Πέρσες ότι θα πολεμάμε υπό την σκιά των τόξων των πολυάριθμων Περσών . Ο πόθος της ελευθερίας του κατέκαιγε τα σωθικά, μιλάμε για τη σκλαβιά του την οθωμανική. Το όνειρο ότι μια μέρα θα γίνουν πάλι με χρόνους με καιρούς δικά μας του συντηρούσε την ελπίδα και του έδινε φτερά. Το κρυφό σχολειό του συντηρούσε τον πόθο. Το ιστορικό παρελθόν δρούσε πολλαπλασιαστικά.

Δεν δέχτηκε την τουρκική σκλαβιά μοιρολατρικά. Έγιναν αρκετές προσπάθειες σε τοπικό επίπεδο, κυρίως, για λευτεριά. Δεν είχαν τα αναμενόμενα και ποθητά αποτελέσματα. Οι τοπικές εξεγέρσεις πνίγονταν στο αίμα και πότιζαν το δένδρο και την Ελπίδα της ευλογημένης ημέρας.

Έτσι, λοιπόν, το 1814 στην Οδησσό της Ρωσίας και συγκεκριμένα την 14^η Σεπτεμβρίου, ημέρα κατά την οποία η Ορθοδοξία εορτάζει και πανηγυρίζει την ύψωση του Τιμίου Σταυρού,  τρείς αγνοί Έλληνες πατριώτες ιδρύουν τη Φιλική Εταιρεία.

Πρόκειται για τον Νικόλαο Σκουφά, 35 χρόνων, από το Κομπότι της Άρτας, τον Εμμανουήλ Ξάνθο, 42 χρόνων, από την Πάτμο και τον Αθανάσιο Τσακάλωφ, 26 χρόνων, από τα Γιάννενα. Και οι τρεις έχουν ήδη γίνεικοινωνοί των επαναστατικών ιδεών.

Η Φιλική Εταιρεία ήταν η σημαντικότερη από τις μυστικές οργανώσεις που σχηματίστηκαν για την προετοιμασία επανάστασης για την απελευθέρωση.

Το άρθρο Ελάχιστος, οφειλόμενος φόρος τιμής προς την Φιλική Εταιρεία. εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Το καφεκοπτείο άνοιξε τις πόρτες του στις 30 Ιανουαρίου 1961, ανήμερα των Τριών Ιεραρχών. Μια μέρα συμβολική, σαν να ήταν γραφτό να γίνει χώρος γνώσης, συνάντησης και καθημερινής τελετουργίας. Έμεινε ανοιχτό μέχρι το 2010, σχεδόν μισό αιώνα ζωής, αφήνοντας πίσω του αναμνήσεις που ακόμα μυρίζουν φρεσκοκομμένο καφέ.

Το κτίριο ανήκε στην οικογένεια της κυρίας Ελένης. Παλαιότερα, εκεί στεγαζόταν το χαλκουργείο του παππού της και στην συνέχεια του πατέρα της. Ο παππούς της ήταν χαλκέμπορας, σε μια εποχή που «τα έφτιαχναν όλα με τα χέρια». Τα καζάνια που έβραζαν τσίπουρο σε όλον τον Τύρναβο έβγαιναν από τα χέρια του πατέρα της. Μέταλλο, φωτιά και τέχνη – αυτά ήταν τα πρώτα θεμέλια του χώρου.

Γύρω στο 1947, ο πατέρας της άνοιξε επιχείρηση με κουκούλια. Για περίπου 33 χρόνια η οικογένεια έζησε με τον μόχθο αυτής της δουλειάς, μέχρι που η ασθένεια και το τέλος των καλλιεργειών αυτών που κάποτε έδιναν ζωή στον τόπο τον ανάγκασε να σταματήσει.

Κάπου ανάμεσα στα ταξίδια του στην Αθήνα για την επιχείρηση, η μοίρα έπαιξε το δικό της παιχνίδι. Εκεί γνώρισε έναν άνθρωπο που είχε ζήσει στην Αιθιοπία και ασχολούνταν με εισαγωγές καφέ. Η κουβέντα άνοιξε, οι ιδέες έπεσαν στο τραπέζι και τότε ειπώθηκε η φράση που άλλαξε τα πάντα:
«Έχω ένα μαγαζί και την μία μου κόρη. Τι δουλειά να κάνει;»

Έτσι γεννήθηκε η ιδέα του καφεκοπτείου.

Την εποχή εκείνη ο καφές δεν ήταν κομμένος. Τα νοικοκυριά τον άλεθαν στο σπίτι. Ο άνθρωπος από την Αιθιοπία έδωσε όλες τις γνώσεις του: τις μηχανές, τα μυστικά, τις συνταγές – ακόμα και μια μυστική συνταγή που έμελλε να κάνει τον καφέ να ξεχωρίζει και το μαγαζί να μη κλείσει ποτέ… μέχρι που έκλεισε από μόνο του, γεμάτο ιστορία.

Από εκείνη τη στιγμή, καφενεία και νοικοκυριά από ολόκληρη την περιφέρεια άρχισαν να περνούν το κατώφλι του. Το καφεκοπτείο πρόσφερε κάτι σπουδαίο για την εποχή: ευκολία και ποιότητα.
Κακάο, νες και καφές. Τίποτα παραπάνω. Τίποτα λιγότερο. Μόνο ό,τι χρειαζόταν η καθημερινότητα.

Η κυρία Ελένη έγινε κομμάτι της ζωής του Τυρνάβου. Τη γνώριζαν όλοι. Μεγάλωσε γενιές ολόκληρες. Άκουσε ιστορίες, είδε παιδιά να γίνονται γονείς, χαιρέτησε ανθρώπους που έφευγαν και υποδεχόταν νέους. Το μαγαζί της δεν ήταν απλώς σημείο αγοράς – ήταν σημείο συνάντησης, ανθρώπινης επαφής, καθημερινής ρουτίνας.

Σήμερα το καφεκοπτείο δεν υπάρχει πια. Όμως η μνήμη του μένει ζωντανή. Στις μυρωδιές που κάποιοι ακόμα θυμούνται. Στις αφηγήσεις των παλιών. Στην ιστορία μιας γυναίκας και ενός μαγαζιού που έδεσαν άρρηκτα το όνομά τους με τον Τύρναβο.

Γιατί τελικά, κάποια μαγαζιά δεν κλείνουν ποτέ. Ζουν όσο τα θυμόμαστε. ☕✨

[the_ad id=”73050″]

Το άρθρο Ελένη Μπάρκα: Μια γυναίκα, ένα καφεκοπτείο, μια ολόκληρη εποχή του Τυρνάβου! εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Αυτοί που ερχόντουσαν με τα κοπάδια τους, ήταν βλάχοι κτηνοτρόφοι, κάτοικοι πεδινών περιοχών και κυρίως του Τυρνάβου.
Όταν στις αρχές του καλοκαιριού, αυτοί ερχόντουσαν στο Νυμφαίο, οι ” βλάχοι ” κάτοικοι του χωριού, τους αποκαλούσαν, απαξιωτικά ” Βλάχους “.

Έλεγαν χαρακτηριστικά : Ήρθαν οι βλάχοι !!

Οι Νυμφαιωτες δεν αποκαλούσαν τους εαυτούς τους βλάχους, αλλά ” Αρωμουνους ” ( Αρμανους ), θέλοντας με αυτό τον τρόπο να υποδηλώσουν, ότι παρά τα κοινά χαρακτηριστικά με τους βλάχους κτηνοτρόφους, ότι αυτοί έχουν άλλο τρόπο ζωής.
Οι ασχολίες τους ήταν το εμπόριο, η αργυροχοΐα και συνεπώς ο τρόπος ζωής τους ήταν διαφορετικός.

Με την πολύχρονη παρουσία των Βλάχων κτηνοτρόφων , κατά τα καλοκαίρια στο Νυμφαίο, πολλά παιδιά τους γεννήθηκαν εδώ και έτσι άρχισαν να ενσωματώνονται στην κοινωνία του Νυμφαίου.

[the_ad id=”73050″]

Το άρθρο Από τον Τύρναβο στο Νυμφαίο: Η πορεία των Βλάχων κτηνοτρόφων εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Στο κάτω μέρος της εικόνας ξεχωρίζουν κοπάδια προβάτων που βόσκουν αμέριμνα, ενώ στο βάθος δεσπόζουν τα Ανάκτορα –σημερινή Βουλή των Ελλήνων– με φόντο τους Στύλους του Ολυμπίου Διός. Η περιοχή του Κολωνακίου δεν είχε καμία σχέση με τη σημερινή της μορφή· ήταν γεμάτη στάνες και βοσκοτόπια, ενώ η λεωφόρος Βασιλίσσης Σοφίας ήταν ακόμη αδιαμόρφωτη.

Την εποχή που τραβήχτηκε η φωτογραφία, μέσα στα Ανάκτορα ζούσαν ο βασιλεύς Όθων και η βασίλισσα Αμαλία. Στα αριστερά ξεχωρίζει ο Βασιλικός Κήπος, ένας πράσινος πνεύμονας 155 στρεμμάτων, που άρχισε να διαμορφώνεται το 1839 με προσωπική φροντίδα της Αμαλίας.

Η βασίλισσα είχε έντονο ενδιαφέρον για την κηποτεχνία, λέγεται μάλιστα ότι περνούσε τουλάχιστον τρεις ώρες την ημέρα φροντίζοντας προσωπικά τον Κήπο. Από τη Γένοβα μεταφέρθηκαν τότε 15.000 καλλωπιστικά φυτά, ενώ φυτεύτηκαν και αυτοφυή είδη από το Σούνιο και την Εύβοια.

Το 1842 η ίδια η Αμαλία φύτεψε τις Ουασινγκτόνιες που στέκουν ακόμη και σήμερα στην είσοδο της λεωφόρου Βασιλίσσης Αμαλίας, ως ζωντανή μαρτυρία εκείνης της εποχής.

Μια εικόνα-ντοκουμέντο που υπενθυμίζει πως η Αθήνα του 19ου αιώνα κουβαλούσε ακόμη τον αέρα χωριού, πριν μεταμορφωθεί στη σύγχρονη μητρόπολη που γνωρίζουμε σήμερα.

[the_ad id=”73050″]

Το άρθρο «Αθήνα 1853: Πρόβατα στο Σύνταγμα, στάνες στο Κολωνάκι» εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Και πέρασε κιόλας ένας χρόνος από τότε. Ένας χρόνος που η απουσία του είναι αισθητή σε κάθε μας στιγμή, μα και η παρουσία του ζωντανή μέσα μας, σε κάθε σκέψη και ανάμνηση.

Ήτανε ένας πατέρας που με μεγάλωσε με όλα τα καλά – με αρχές, αξίες, αγάπη και φροντίδα. Ήταν ένας άνθρωπος εργατικός, που δούλεψε σκληρά από τα νιάτα του, που δεν φοβήθηκε τον κόπο, που πάλεψε για να μας προσφέρει μια καλύτερη ζωή. Και τα κατάφερε.

Ο πατέρας μου, ήταν δίκαιος με όλους, ειλικρινής και τίμιος, ένας άνθρωπος που σεβόταν και σεβόταν τον εαυτό του. Όποιος τον γνώρισε, θα θυμάται, τη σταθερότητά του, το αυστηρό του βλέμμα αλλά και τα αστεία του.

Αλλά και παράλληλα, ήταν και ένας άνθρωπος που ήξερε να χαίρεται τη ζωή. Να τη ζει. Έβγαινε, γλεντούσε, γελούσε με την ψυχή του. Μας πήγαινε ταξίδια κάθε χρόνο, μας χάριζε στιγμές που έγιναν μνήμες ανεκτίμητες. Ήξερε ότι η ζωή δεν είναι μόνο αγώνας.

Σήμερα, έναν χρόνο μετά, νιώθω πως μας βλέπει από ψηλά μας καμαρώνει. Γιατί, όσο κι αν πονά η απώλεια, η αγάπη μένει. Και η αγάπη του πατέρα μου είναι χαραγμένη για πάντα μέσα μου.

Με αγάπη και περηφάνια, ο γιος σου!

[the_ad id=”73050″]

Το άρθρο Στη μνήμη του πατέρα μου – Ένας χρόνος χωρίς εσένα εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Κανείς δεν τους το έμαθε. Δεν το είδαν σε βίντεο, δεν το διάβασαν κάπου. Και όμως, με έναν ανεξήγητο τρόπο, όλα τα παιδιά, σε χωριά και πόλεις, σε νησιά και ορεινά χωριά, ανακάλυπταν τα ίδια μικρά θαύματα.

Πώς είναι δυνατόν; Πώς γινόταν όλα τα παιδιά, από διαφορετικές γειτονιές και διαφορετικές οικογένειες, χωρίς διασυνδέσεις, να κάνουν τα ίδια πράγματα;

Να δοκιμάζουν το γλυκό νέκταρ από το αγιοκλήμα, να φυσούν στην άκρη του λουλουδιού, να αναζητούν πασχαλίτσες, να παίζουν μπουγέλο, να γυρίζουν την ταινία στην κασέτα με στυλό, να παίζουν τις ίδιες αυτοσχέδιες παραλλαγές κρυφτού και κυνηγητού.

Η απάντηση κρύβεται, ίσως, στη δύναμη της άτυπης παιδικής παράδοσης, μια συλλογική κληρονομιά που μεταφερόταν από στόμα σε στόμα, από βλέμμα σε βλέμμα, χωρίς καν να το συνειδητοποιούμε.

Τα παιδιά της εποχής εκείνης αντέγραφαν. Όχι από οθόνες, αλλά από άλλα παιδιά. Από τα μεγαλύτερα αδέρφια, από τις αυλές, από τις πλατείες. Ένα παιδί έβλεπε κάποιο άλλο να δοκιμάζει το λουλούδι και απλώς το επαναλάμβανε. Και έτσι, σχεδόν οργανικά, απλωνόταν η γνώση.

Δεν χρειαζόταν να σου πει κάποιος «αυτό κάνουν τα παιδιά». Το ένστικτο της περιέργειας σε οδηγούσε. Ίσως γι’ αυτό όλα τα παιδιά ένιωθαν αυτόματα συνδεδεμένα, ακόμη και χωρίς να έχουν γνωριστεί ποτέ.

Οι παιδικές συνήθειες δεν διαμορφώθηκαν με κανόνες. Ήταν σαν μια άτυπη γλώσσα που όλοι γνωρίζαμε.

Αυτή η κοινή εμπειρία είναι κάτι που σήμερα σπανίζει. Στη σύγχρονη εποχή της ατομικότητας και της ψηφιακής πληροφορίας, τα παιδιά έχουν πρόσβαση σε άπειρες προτάσεις, αλλά τους λείπει το «άγραφο συμβόλαιο» που κάποτε τα ένωνε: να ανακαλύπτουν τον κόσμο μαζί, μέσα από παιχνίδι και λάθη.

Το νέκταρ από το αγιοκλήμα, οι μπίλιες, τα σαλιγκάρια, τα φρούτα από τις αυλές δεν είναι απλώς εικόνες της παιδικής μας ηλικίας. Είναι η συλλογική μας μνήμη.

Μια υπενθύμιση πως κάποτε, πριν τις οθόνες, η περιέργεια ήταν η πιο μεγάλη μας δασκάλα και η φύση το μεγαλύτερο μας παιχνίδι.

Ίσως αυτό να είναι και το πιο μαγικό πράγμα που χάσαμε μεγαλώνοντας: την αυθεντική, ανεπιτήδευτη, συλλογική παιδική σοφία.

[the_ad id=”73050″]

Το άρθρο Τα παιδιά που έτρωγαν το νέκταρ από το Αγιοκλήμα εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Οι κυρατζήδες συντηρούσαν και φρόντιζαν κοπάδια από 3 έως 50 μουλάρια, τα «φορτηγά» της εποχής. Δεν μετέφεραν μόνο γεωργικά προϊόντα, όπως κρασί, λάδι, σιτάρι και πετρέλαιο, αλλά πολλές φορές μετέφεραν και ανθρώπους σε ανάγκη — αρρώστους ή ηλικιωμένους — από τα δυσπρόσιτα ορεινά χωριά προς τα αστικά κέντρα.

Το Αγώι και η Ζωή στους Δρόμους

Το φορτίο ονομαζόταν “αγώι”, μια λέξη που έφτασε να σημαίνει και την ίδια την πληρωμή. Από εκεί προήλθε και η γνωστή φράση: «τ’ αγώι κάνει τον αγωγιάτη», δηλαδή η δουλειά καθορίζει την αξία του ανθρώπου. Οι κυρατζήδες κάλυπταν έως και 40 χιλιόμετρα τη μέρα, διανύοντας δύσβατα μονοπάτια, με το καραβάνι τους να ταξιδεύει ρυθμικά, ακολουθώντας μια σχεδόν μουσική αρμονία.

Κατά τη διάρκεια της νύχτας, έβρισκαν καταφύγιο στα χάνια, πανδοχεία που παρείχαν στέγη και τροφή, τόσο στους ανθρώπους όσο και στα ζώα τους. Από την κοινωνική επαφή στα χάνια γεννήθηκε και η φράση «χατζής εσύ, κυρατζής εγώ, κάποτε θ’ ανταμώσουμε», υπαινιγμός για έναν μελλοντικό λογαριασμό μεταξύ ίσων.

Τα Καραβάνια του Εμπορίου και της Μετανάστευσης

Ιδιαίτερη σημασία είχε η συμβολή των κυρατζήδων κατά τον Μεσοπόλεμο και νωρίτερα, όταν αναλάμβαναν τη μετακίνηση ολόκληρων οικογενειών μεταναστών από την Ήπειρο και τη Δυτική Μακεδονία προς τη Ρουμανία (Βλαχιά). Ουσιαστικά, αυτοί οι άνθρωποι αποτέλεσαν τις πρώτες οργανωμένες μεταφορικές υπηρεσίες μεταξύ Ελλάδας και Βαλκανίων.

Εκτός από μεταφορά ανθρώπων, κουβαλούσαν ελληνικά προϊόντα προς την Κεντρική και Βόρεια Ευρώπη: γουναρικά από την Καστοριά, δέρματα από τη Μακεδονία, υφάσματα από την Κοζάνη, κρασιά από τη Νάουσα και τη Σιάτιστα, μαχαίρια από τη Σαμαρίνα, καθώς και αρωματικά φυτά, καπνά και κρόκο Κοζάνης. Στην επιστροφή έφερναν είδη πολυτελείας όπως βελούδα, κρύσταλλα και βιομηχανικά προϊόντα της εποχής.

Ο Ρόβας – Ο Πιο Ονομαστός Κυρατζής

Ξεχωριστή προσωπικότητα στον χώρο υπήρξε ο Ρόβας από τα Γιάννενα, που στις αρχές του 19ου αιώνα διέθετε 100 μουλάρια και πραγματοποιούσε το ταξίδι Γιάννενα–Βουκουρέστι σε 25-30 ημέρες. Οι σταθμοί του περιελάμβαναν Μέτσοβο, Γρεβενά, Φλώρινα, Μοναστήρι και Κουμάνοβο. Ο Ρόβας δεν ήταν απλώς ένας επαγγελματίας· θεωρούνταν αξιόπιστος, δίκαιος και λειτουργούσε σαν ταχυδρόμος και διαμεσολαβητής ανάμεσα σε δύο κόσμους.

Οι Τελευταίοι Κυρατζήδες της Σύγχρονης Ελλάδας

Σήμερα, η εικόνα του κυρατζή έχει σχεδόν εκλείψει. Μόνο σε μεμονωμένες περιπτώσεις — όπως στη μεταφορά ξύλων σε απάτητα βουνά — βλέπουμε ακόμα καραβάνια από μουλάρια να κινούνται αργά στα δάση. Με σαμάρια, καπίστρια και πέταλα, θυμίζουν μια άλλη εποχή, έναν κόσμο σκληρό αλλά και γεμάτο νόημα, κόπο και τιμή.

Οι κυρατζήδες υπήρξαν οι ζωντανοί σύνδεσμοι ανάμεσα στα βουνά και τις πόλεις, στην παράδοση και την πρόοδο. Είναι καιρός να τους θυμηθούμε — όχι μόνο ως επαγγελματίες αλλά ως θεμέλιο μιας Ελλάδας που χτίστηκε με ιδρώτα και αξιοπρέπεια.

[the_ad id=”73050″]

Το άρθρο Οι Κυρατζήδες: Οι Αγωγιάτες της Παλιάς Ελλάδας εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Η Δριστέλα: Το Πλυντήριο της Φύσης

Πριν από την έλευση των σύγχρονων ηλεκτρικών πλυντηρίων, οι άνθρωποι βασίζονταν στη δύναμη του νερού για να καθαρίσουν τα ρούχα, τα σκεπάσματα και τα χαλιά τους. Οι δριστέλες, μικρά θαύματα παραδοσιακής μηχανικής, αξιοποιούσαν τη ροή των πηγών και των ποταμών, δημιουργώντας φυσικά πλυντήρια που απομάκρυναν κάθε ίχνος βρωμιάς με απόλυτα οικολογικό τρόπο.

Η δριστέλα του Αργυροπουλίου, λίγα χιλιόμετρα έξω από τον Τύρναβο, αποτελεί ένα ζωντανό κομμάτι αυτής της παράδοσης. Βρίσκεται σε ένα μαγευτικό μέρος, κάτω από τα αιωνόβια πλατάνια, εκεί όπου το πεντακάθαρο νερό από την πηγή Μάτι Τυρνάβου πέφτει με ορμή στις ειδικές γούρνες, συνεχίζοντας να πλένει με την ίδια αξεπέραστη αποτελεσματικότητα εδώ και δεκαετίες.

Κάποτε, η δριστέλα δεν ήταν απλώς ένα μέρος όπου οι γυναίκες έρχονταν να πλύνουν. Ήταν τόπος συνάντησης, ανταλλαγής νέων, τραγουδιού και πολλές φορές γλεντιού. Οι νοικοκυρές έφερναν τα χαλιά, τις φλοκάτες και τις κουβέρτες τους, ενώ τα παιδιά έπαιζαν τριγύρω και οι άντρες βοηθούσαν στη μεταφορά. Ήταν μια κοινωνική εμπειρία που έφερνε τους ανθρώπους πιο κοντά.

Σήμερα, η δριστέλα Αργυροπουλίου εξακολουθεί να προσφέρει τις ίδιες υπηρεσίες, προσαρμοσμένες στις σύγχρονες ανάγκες. Ο Κ. Βογιατζής, συνεχίζοντας αυτή την παράδοση, κρατάει ζωντανή μια μέθοδο πλυσίματος που παραμένει ασυναγώνιστη σε φυσικότητα και αποτελεσματικότητα. Οι επισκέπτες φέρνουν ακόμα τις κουβέρτες και τα χαλιά τους, απολαμβάνοντας παράλληλα τη δροσιά και τη γαλήνη του τοπίου.

Εκτός από το πλύσιμο, η δρυστέλα προσφέρει και μια εμπειρία που συνδυάζει χαλάρωση και παράδοση. Κατά τη διάρκεια της αναμονής για το στέγνωμα, οι επισκέπτες μπορούν να ψήσουν ή απλώς να απολαύσουν τη σκιά των πλατανιών, όπως έκαναν και οι παλαιότερες γενιές.

Η δριστέλα δεν είναι μόνο μια εναλλακτική λύση για το πλύσιμο των σκεπασμάτων. Είναι ένας ζωντανός δεσμός με το παρελθόν, ένας χώρος όπου η φύση και η παράδοση συνυπάρχουν αρμονικά, προσφέροντας μια εμπειρία που αξίζει να διατηρηθεί και να συνεχιστεί.

Αν θέλεις να ζήσεις αυτή τη μοναδική εμπειρία, να νιώσεις τον παλμό μιας άλλης εποχής και να απολαύσεις την αγνή δύναμη του νερού, η δριστέλα Αργυροπουλίου σε περιμένει!

[the_ad id=”73050″]

Το άρθρο Δριστέλα Αργυροπουλίου: Όταν η Παράδοση Συναντά το Σήμερα εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Οι συγγενείς του Βασίλη Τρικούπη μέσα από τα σοσιαλ θύμισαν σε όλους μας τον ηρωικό χαμό του νεαρού, που βρέθηκε εκεί τυχαία και όμως μπήκε μπροστά σε μια προσπάθεια να σώσει όποιον μπορεί, με μια συγκινητική ανάρτηση.

Μια αναδρομή πίσω στις 16 Ιανουαρίου 1998 όταν διαπράχθηκε ένα φονικό έγκλημα με φόντο τον Τύρναβο και το πρατήριο υγρών καυσίμων των αδελφών Γεωργίου και Αποστόλου Βογιατζή, που βρισκόταν στο 7ο χλμ. της οδού Τυρνάβου – Ελασσόνας κοντά στο Αργυροπούλι.

Ήταν 10 το βράδυ όταν ξαφνικά εισέβαλαν δύο νεαροί αλλοδαποί, κρατώντας ο ένας ένα όπλο τύπου καλάσνικοφ και ο δεύτερος δύο τουλάχιστον χειροβομβίδες. Με φωνές και απειλές (στα αλβανικά) άρχισαν να ζητούν χρήματα. Την ώρα εκείνη στο βενζινάδικο βρίσκονταν ακόμη άλλα δυο άτομα από τον Τύρναβο, οι οποίοι γνωρίζονταν με τους ιδιοκτήτες.

Οι δράστες δεν ικανοποιήθηκαν από τα χιλιάρικα που υπήρχαν στο ταμείο και απειλώντας τους 4 ομήρους ζήτησαν ότι αντικείμενο αξίας είχανε όπως δαχτυλίδια, ρολόγια και κινητά.

Κάποια στιγμή ο ένας εκ των ιδιοκτητών προσπάθησε να αφοπλίσει τον έναν δράστη που κρατούσε το καλάσνικοφ, με τον συνεργό του να αντιδρά και να πετάει ή να αφήνει την χειροβομβίδα που κρατούσε απασφαλισμένη. Από την έκρηξη τραυματίζονται θανάσιμα ο ένας εκ τον ιδιοκτητών του βενζινάδικου Γιώργος Βογιατζής και ο Βασίλης Τρικούπης που ήταν εκεί τυχαία…

Κάτοικοι από το Αργυροπούλι άκουσαν στο μεταξύ την φασαρία και έτρεξαν σχεδόν την στιγμή της έκρηξης. Ο τραγικός απολογισμός της φονικής ληστείας, ήταν δύο νεκροί και 4 τραυματίες. Έκτοτε το βενζινάδικο παραμένει κλειστό και μια τραγική ιστορία έμεινε να το συνοδεύει.

[the_ad id=”73050″]

Το άρθρο Η φονική ληστεία του 1998 σε βενζινάδικο στον Τύρναβο που στοίχισε την ζωή σε δύο ανθρώπους εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Το άρθρο 50 χρόνια απ’ την πρώτη ζωντανή επαφή 50μελής ομάδας Σερραίων Βλάχων στην Αβδέλλα Γρεβενών εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Το άγαλμα, σύμβολο ηρωισμού και θυσίας, στέκει αγέρωχο στην πλατεία Δημαρχείου των Φαρσάλων. Λίγοι όμως γνωρίζουν την ιστορία πίσω από την φθαρμένη φουστανέλα του τσολιά, μια ιστορία που χρονολογείται από την σκοτεινή περίοδο της Κατοχής.

Σύμφωνα με την αφήγηση του Θέμη Παδιώτη, η φουστανέλα του αγάλματος τρυπήθηκε από σφαίρα Ιταλού καραμπινιέρο, στις 28 Μαρτίου 1943, κατά τη διάρκεια μιας συμπλοκής με αντάρτες στα Φάρσαλα.

Ο κ. Παδιώτης, στηρίζοντας την αφήγησή του κατά ένα μεγάλο μέρος σε μαρτυρίες από τον αείμνηστο Αθανάσιο Λούκουτο του Ζήση και τον Γιάννη Δημητρακόπουλο του Ταξιάρχη, περιγράφει τα γεγονότα εκείνης της ημέρας.

Αναλυτικά τα όσα αφηγήθηκε ο Θέμης Παδιώτης:

«Το άγαλμα που βλέπετε εδώ (σ.σ. φωτ.) έχει εγκατασταθεί το 1939 από το Μεταξά. Η θέση του ήταν στη θέση που είναι σήμερα το περίπτερο στην γωνία της πλατείας. Έτσι λοιπόν η φουστανέλα του, εδώ που είναι σπασμένη, έσπασε στις 28 Μαρτίου το 1943, από μία σφαίρα αδέσποτη που ήρθε από την καραμπινιερία (ιταλική χωροφυλακή).

Εκείνη την ημέρα είχαν επέμβει οι αντάρτες και χτυπούσαν την καραμπινιερία. Η καραμπινιερία βρισκόταν στην οικοδομή της οικογένειας Ιατρού, στη γωνία που είναι σήμερα οι ασφάλειες του Καπιτσίνα και δίπλα, που είναι ο Χρήστος Ιατρού με την κούριερ.

Έτσι λοιπόν από εκεί χτυπούσε, ήταν ένας αντάρτης πίσω από τον Τσολιά και χτυπούσε προς την καραμπινιερία. Δεν υπήρχαν αυτά τα δέντρα που υπάρχουν σήμερα μπροστά και δεν φαίνεται. Από την άλλη πλευρά ήταν η οικοδομή του Ιατρού, η οποία ήταν διώροφη, όπως είναι και σήμερα, αλλά σε διαφορετικό σχέδιο.

Με το «μπαμ-μπουμ», πυροβολούσε ο αντάρτης που ήταν κρυμμένος προς το καραμπινιερία πίσω από τον τσολιά, από την άλλη πυροβολούσαν οι Ιταλοί και μια σφαίρα πήγε και χτύπησε τη φουστανέλα του τσολιά, την οποία την μπαλώσανε αργότερα με λίγο μαρμαρόσκονη – γύψο, και δεν φαίνεται πλέον η τρύπα που υπήρχε.

Με τη φασαρία που γινόταν, πίσω από τον τσολιά και που σήμερα στεγάζεται η καφετέρια (DE-TOX), σε εκείνο το σημείο ήταν το σπίτι του Θεμιστοκλή Βουρδάκη και ακριβώς απέναντι το σπίτι του Καραμανώλη. Βγαίνει ο μπάρμπα Γιώργης Καραμανώλης στη βεράντα να δει τι γίνεται και από αυτή την μεριά, βγήκε ο Κώστας Βουρδάκης, ο οποίος είχε επιστρέψει εντελώς υγιής από το μέτωπο.

Είχε πολεμήσει στην Αλβανία, ήταν 24-25 χρονών παιδί και βγήκε, για να δει τι συμβαίνει, και εκείνη την ημέρα τον πήρε μια «αδέσποτη» σφαίρα στο κεφάλι και τον σκότωσε. Αυτή είναι η ιστορία του τσολιά και το σπάσιμο που έχει στην φουστανέλα, από εκείνη την ημέρα στις 28 Μαρτίου του 1943.

Την επομένη, ήρθαν οι Ιταλοί εδώ και κάψανε τα μισά Φάρσαλα, δεν τα κάψανε όλα, γιατί φοβόντουσαν μήπως υπήρχαν αντάρτες και τους πυροβολήσουν. Εκεί, στην καραμπινιερία, υπήρχαν δύο φασίστες του κόμματος Μουσολίνι. Ο ένας ήταν ο Μαρισάλλος και ο άλλος ήταν ο Παβίας, οι υπόλοιποι ήταν απλοί στρατιώτες.

Ο Μαρισάλλος βγήκε στο μπαλκόνι και είπε ότι είχε βοηθήσει πολύ τους Φαρσαλινούς και δεν έπρεπε να το κάνουν αυτό. Τελικά τους πήραν οι αντάρτες από εκεί και τους πήγαν απ’ ό,τι λέει η ιστορία στο όρος Καραντάου και τους εκτέλεσαν. Αλλά ο χειρότερος όλων, σύμφωνα με τις μαρτυρίες, ήταν ο Παβίας, ο οποίος ήταν γεωπόνος και ήταν από το Μιλάνο. Όταν ήρθαν οι Ιταλοί έβαλαν φωτιά στο σπίτι της οικογένειας Iατρού, υπάρχει και η ανάλογη φωτογραφία το οποίο έπεσε με το σεισμό.

Και η πινακίδα που είναι κάτω από το μνημείο των πεσόντων αφορά ανθρώπους που έπεσαν στον Ά Παγκόσμιο Πόλεμο και μετά προστέθηκαν και κάποιοι που έπεσαν στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Τότε ήταν μεγάλες οι πινακίδες αυτές, οι οποίες με τις συχνές μετακινήσεις του μνημείου, πότε απέναντι, πότε εδώ, πότε εκεί, που είναι σήμερα, αφαιρέθηκαν κάποιες πλάκες από αυτές, με αποτέλεσμα να παραμείνουν οι πλάκες που είναι σήμερα».

Πηγή: Εφημερίδα Ελευθερία – Γ.Γ.

[the_ad id=”73046″]

Το άρθρο Φάρσαλα: Η άγνωστη ιστορία της σφαίρας στη φουστανέλα εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Ήταν ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα φορτηγά της εποχής του, έχοντας κερδίσει την εκτίμηση των επαγγελματιών οδηγών χάρη στη στιβαρή κατασκευή και την αξιοπιστία του.

Αν και δεν κυκλοφορεί πλέον, το F16 του Ανδρέα Ξηρομερίτη “Το άρμα της Ηπείρου” όπως το ονόμαζε, διατήρησε μια πλούσια ιστορία στα ελληνικά βουνά, διασχίζοντας αμέτρητες φορές την Ήπειρο μέσω της Κατάρας, μιας περιοχής που δοκίμασε τα όριά του, ιδιαίτερα κατά τους χειμερινούς μήνες με χιόνια και σκληρές καιρικές συνθήκες.

Το Ιστορικό του VOLVO F16

Το VOLVO F16 έκανε την εμφάνισή του το 1987 και αποτέλεσε τεχνολογική επανάσταση για τα επαγγελματικά οχήματα της εποχής. Η ισχύς του 16-λίτρου κινητήρα και η κορυφαία αξιοπιστία του το καθιστούσαν ιδανικό για μακρινές διαδρομές και για μεταφορά βαρέων φορτίων, ενώ η καμπίνα του, σχεδιασμένη για άνεση και ασφάλεια, έδινε στον οδηγό τις απαραίτητες συνθήκες για πολύωρη οδήγηση.

Οι Διαδρομές Προς την Ήπειρο και η Κατάρα

Ο Ανδρέας Ξηρομερίτης, ένας από τους έμπειρους επαγγελματίες οδηγούς , ταξίδεψε αμέτρητες φορές προς την Ήπειρο, διασχίζοντας τη δύσβατη Κατάρα, έναν δρόμο γεμάτο προκλήσεις και αντίξοες συνθήκες. Η Κατάρα, με τα απότομα υψώματα και τις απότομες στροφές της, δοκίμαζε τα όρια των οδηγών και των φορτηγών, ιδίως τους χειμώνες, όταν το χιόνι σκέπαζε το δρόμο και η ορατότητα ήταν περιορισμένη. Για τον Ξηρομερίτη, το F16 δεν ήταν απλώς ένα εργαλείο, αλλά ένας πολύτιμος συνεργάτης που του επέτρεπε να ξεπερνά τα εμπόδια της διαδρομής, προσφέροντάς του ασφάλεια και σταθερότητα.

Τεχνικά Χαρακτηριστικά του F16

Το VOLVO F16 κατασκευάστηκε για να αντέχει στις πιο σκληρές συνθήκες, κάτι που αποδείχθηκε χρήσιμο σε διαδρομές σαν την Κατάρα. Τα βασικά τεχνικά χαρακτηριστικά που έκαναν το F16 ανθεκτικό ήταν:

• Κινητήρας: 16 λίτρων, με ισχύ που έφτανε τους 500 ίππους, προσφέροντας άνετη ροή ισχύος για δύσκολες ανηφόρες.
• Κιβώτιο Ταχυτήτων: 12 ταχυτήτων, ιδανικό για τον έλεγχο σε δρόμους με μεγάλες κλίσεις.
• Ανάρτηση και Αερόφουσκες: Σχεδιασμένα για να εξομαλύνουν την πορεία στις ανώμαλες επιφάνειες, εξασφαλίζοντας άνεση στον οδηγό ακόμα και στις πιο δύσκολες διαδρομές.
• Καμπίνα: Η καμπίνα του F16 ήταν ευρύχωρη και ηχομονωμένη, προσφέροντας προστασία από το κρύο και τις κακές συνθήκες, απαραίτητο για τις συνθήκες της Κατάρας τον χειμώνα.

Ο Θρύλος του F16 και η Σημασία του για τους Επαγγελματίες

Το VOLVO F16 ήταν κάτι παραπάνω από ένα μέσο μεταφοράς – ήταν ένα σύμβολο δύναμης και αντοχής, ειδικά για οδηγούς σαν τον Ανδρέα Ξηρομερίτη που πέρασαν τη ζωή τους στα ελληνικά βουνά. Η απόφαση να συνεχίσει να οδηγεί και να διατηρεί το φορτηγό αυτό ζωντανό, ακόμα και μετά την απόσυρσή του από την αγορά, δείχνει την αξία του όχι μόνο σαν μηχανή, αλλά και σαν σύμβολο της κουλτούρας των επαγγελματιών οδηγών.

Το F16, παρά τις αντιξοότητες, συνέχισε να κυριαρχεί στην Κατάρα και να ανταπεξέρχεται στα δύσκολα ταξίδια προς την Ήπειρο, αποτελώντας για τον Ανδρέα και πολλούς άλλους οδηγούς το πιο πιστό τους συνεργάτη. Σήμερα, κυκλοφορεί πλέον με ένα VOLVO FH αλλά, η θρυλική παρουσία του VOLVO F16 και η ιστορία του παραμένουν ανεξίτηλες στην μνήμη όσων το οδήγησαν και το αγάπησαν.

[the_ad id=”73050″]

Το άρθρο Αναδρομή στο Παρελθόν με το VOLVO F16 του Ανδρέα Ξηρομερίτη: “Το άρμα της Ηπείρου” εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Οι παλιοί Τυρναβίτες το αναγνώριζαν ως «το περίπτερο της χήρας» και θυμούνται την Κυρά Λένη ως μια συμπαθητική, φιλόξενη κυρία, πάντα έτοιμη να βοηθήσει τους πελάτες της με χαμόγελο και καλοσύνη. Για χρόνια, το περίπτερο δεν ήταν απλώς ένας χώρος εμπορίου αλλά και ένα σημείο συνάντησης, συνομιλίας, και κοινωνικής επαφής.

Πίσω από το περίπτερο, ιδιαίτερα τη δεκαετία του ’70, υπήρχαν και άλλα καταστήματα, τα οποία αποτελούσαν μέρος μιας πολυσύχναστης γειτονιάς. Ο φούρνος του Ζιάμπου, γνωστός στους Τυρναβίτες, ήταν από τα αγαπημένα σημεία για την καθημερινή προμήθεια ψωμιού και γλυκισμάτων, συμπληρώνοντας τη ζωντάνια της περιοχής και προσδίδοντας ακόμα περισσότερο χαρακτήρα στο σημείο.

Μετά το θάνατο της κυρά Λένης, η αναπηρική άδεια του περιπτέρου πέρασε στην τελευταία δικαιούχο, την Μπλάκου Βασιλική από το Αργυροπούλι, που συνέχισε την κληρονομιά του περιπτέρου μέχρι και την παραχώρησή του στον Δημήτρη Σακαβίτση, ο οποίος υπήρξε ο τελευταίος λειτουργός του. Τα χρόνια, ωστόσο, άφησαν το αποτύπωμά τους, και το περίπτερο, σταδιακά παραδομένο στη φθορά, έμεινε ανενεργό και εγκαταλελειμμένο.

Με τη σημερινή κατάργηση του, οι μνήμες του παρελθόντος αναβιώνουν και οι κάτοικοι θυμούνται με αγάπη την κυρά Ελένη και την πολύτιμη παρουσία της στην συνοικία.

Το περίπτερο της χήρας, όπως το ήξεραν όλοι, θα παραμείνει ζωντανό στη μνήμη, συμβολίζοντας τις εποχές που οι γειτονιές ήταν πιο κοντά, και οι άνθρωποι έβρισκαν καταφύγιο στα μικρά, καθημερινά σημεία της πόλης τους. Με το σημερινό ξήλωμά του, μια ολόκληρη εποχή αναμνήσεων κλείνει για τους κατοίκους της συνοικίας του Αγίου Γεωργίου, που είδαν αυτό το μικρό περίπτερο να αποτελεί σημείο αναφοράς στη γειτονιά τους.

Παρά τις αλλαγές, το περίπτερο της κυρίας Ελένης ή το περίπτερο της χήρας παραμένει ζωντανό στη μνήμη των παλαιότερων και συνέχιζε να συμβολίζει τις δύσκολες αλλά ηρωικές εποχές, που χαρακτηρίστηκαν από την επιμονή, την αντοχή και την αγάπη για τη ζωή.

[the_ad id=”73050″]

Το άρθρο Τύρναβος: Άλλο ένα κεφάλαιο στην ιστορία έκλεισε: Ξηλώθηκε το περίπτερο της «χήρας» εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Πρόκειται για την «Περαταριά» (Καράβι) του Πηνειού, που απ’ το σημείο «Βερνέζι», κυλούσε, το «Καραβάκι» στο ποτάμι. Παλιά, το σημείο αυτό λειτουργούσε σαν προβλήτα του λιμενίσκου. Εκεί βρίσκονταν το γεφύρι του Βερνέζι. Η βερνιζόστρατα «ονομάσθηκε έτσι γιατί από εκεί περνούσε ο δρόμος που συνέδεε τους Γόννους με το παλιό Εβερνός.

Η γέφυρα στο Βερνέζι, κατάλοιπα της οποίας σώζονται ακόμα και φαίνονται όταν το ποτάμι δεν έχει πολύ νερό, καταστράφηκε στον ατυχή πόλεμο του 1897. Την ανατίναξε ο ελληνικός στρατός για να ανακόψει την προέλαση των Τούρκων. Λέγεται μάλιστα ότι η ανατίναξη της γέφυρας έγινε από κάποιον γοννιώτη, τον Ιωάννη Γεροζήση, που υπηρετούσε τότε στον στρατό. Πότε ακριβώς έπαυσε να χρησιμοποιείται ο δρόμος αυτός μέσω Εβερνός, δεν γνωρίζουμε. Τ όνομα συνδέεται με το Παλαιοχώρι Εβερνός απ’ όπου και το Βερνέζι.

Η «Περαταριά» επί χρόνια, εξυπηρετούσε τη συγκοινωνία, αποτελώντας ένα ιδιόμορφο «Φέρυ Μπόουτ» του Πηνειού, σ’ αυτή τη θέση, παρόμοιο μ’ εκείνο των Γόννων. Ήδη πέρασε στην ιστορία των Πορθμείων του τόπου. Οι λάτρεις της παράδοσης, μιας που αυτό το παλιό πλεούμενο, αποτελεί τώρα ζωντανή μαρτυρία των συνθηκών ζωής των ανθρώπων και του τόπου, επιθυμούν και πασχίζουν για τη συντήρηση του, για να το διασώσουν από τη φθορά.

Και το διατηρούν γιατί ίσως μια μέρα, που θ’ αναβιώσει ο Πηνειός, θα ξαναχρησιμοποιηθεί και θ’ αποθανατιστεί από τη θεσσαλική λαογραφία.

Πηγή – Πυργετός Λάρισας Τεκμήρια μνήμης

Φωτογραφία της δεκαετίας του 1960.

Το άρθρο Η «Περαταριά» (Καράβι) του Πηνειού, που απ’ το σημείο «Βερνέζι», κυλούσε, το «Καραβάκι» στο ποτάμι εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Ο Παραμυθάς. Με τον μοναδικό του τρόπο, ο Νίκος Πιλάβιος μας ταξίδευε σε μαγικούς κόσμους, μας έκανε να γελάσουμε και να ονειρευτούμε.

Ένα ταξίδι στο χρόνο

Από το 1978 έως το 1987, ο Παραμυθάς ήταν το σημείο αναφοράς για τα παιδιά της Ελλάδας. Κάθε Σάββατο, μικροί και μεγάλοι μαζεύονταν γύρω από την τηλεόραση για να παρακολουθήσουν τις περιπέτειες του αγαπημένου τους ήρωα. Με το μαγικό του μολύβι, ο Παραμυθάς έφτιαχνε κόσμους ζωντανούς, όπου τα ζώα μιλούσαν και τα φυτά ένιωθαν.

Σε μια εποχή που η τηλεόραση ήταν πιο απλή, οι ιστορίες του Παραμυθά ήταν καθαρές και κατανοητές από όλα τα παιδιά. Κάθε ιστορία κρύβει ένα σημαντικό μήνυμα για τη φιλία, την αγάπη για τη φύση και την αξία της αλληλεγγύης. Σε κάθε παραμύθι τα τραγούδια του Σταμάτη Σπανουδάκη συνόδευαν τις περιπέτειες του Παραμυθά και έμειναν αξέχαστα στο πέρασμα του χρόνου.

Παρόλο που έχουν περάσει πολλά χρόνια από την τελευταία του εμφάνιση στην τηλεόραση, ο Παραμυθάς παραμένει ζωντανός στις καρδιές μας. Οι ιστορίες του συνεχίζουν να μας συγκινούν και να μας ταξιδεύουν σε μια εποχή αθωότητας και μαγείας. Μέσα από τις ιστορίες του, μάθαμε να αγαπάμε, να ονειρευόμαστε και να πιστεύουμε στη δύναμη της φαντασίας. Μπορεί η τεχνολογία έχει εξελιχθεί σημαντικά, η ανάγκη για ιστορίες που εμπνέουν και διασκεδάζουν παραμένει ίδια.

Ο Παραμυθάς μπορεί να ανήκει στο παρελθόν, αλλά τα μηνύματά του παραμένουν επίκαιρα. Είναι σημαντικό να διατηρήσουμε ζωντανή τη μαγεία των παραμυθιών και να τη μεταφέρουμε στις επόμενες γενιές.

[the_ad id=”73050″]

Το άρθρο Ο Παραμυθάς: Ένα ταξίδι στη νοσταλγία και τη φαντασία εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Το άρθρο Η ιστορία του παζαριού της Λάρισας εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Ακόμα και στην ακραία συντηρητική Αθήνα της περιόδου του Όθωνα και του ρομαντισμού, υπήρχαν κάποιες ελάχιστες “ιέρειες” πρόθυμες να προσφέρουν τα κάλλη τους στους ανύπαντρους Αθηναίους και όχι μόνο.

Το άρθρο Ποιες ήταν οι “ΠΑΣΤΡΙΚΕΣ” και ποιες οι περίφημες “ΠΑΞΙΜΑΔΟΚΛΕΦΤΡΕΣ”; εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Ο Χελιδόνης έχασε την ζωή του ξαφνικά από ανακοπή ενώ ήταν Δήμαρχος Τυρνάβου κατά την διάρκεια του μεγάλου πανηγυριού στην γενέτειρα του Σαμαρίνα. Η αγαπημένη του σύζυγος Κατίνα άνοιξε το σπίτι της για το tirnavospress.gr και μίλησε για τον άντρα της, τον πατέρα, τον δάσκαλο και φυσικά τον δήμαρχο Νίκο Χελιδόνη.

Μιλώντας για εκείνον ξεκίνησε με το πόσο εργατικός ήταν. Από μικρός δούλευε και αν και η μεγάλη του αγάπη ήταν η γεωπονία σπούδασε δάσκαλος. Ως δάσκαλος υπηρέτησε σε σχολεία του Τυρνάβου και στο σχολείο του Άνω Αργυροπουλίου εκπαιδεύοντας και γαλουχώντας γενιές νέων. Ασχολήθηκε με τα κοινά αναπτύσσοντας μεγάλη συνδικαλιστική δράση, βοηθώντας έτσι στην επίλυση των προβλημάτων του κλάδου των εκπαιδευτικών.

Ήταν επί σειρά ετών σύμβουλος στο σύλλογο δασκάλων και νηπιαγωγών του Ν. Λάρισας και διετέλεσε και Πρόεδρος αυτού. Η μακρόχρονη προσφορά του στα συνδικαλιστικά επιβραβεύτηκε τέλος με την εκλογή του ως μέλος, στην Διδασκαλική Ομοσπονδία Ελλάδος (ΔΟΕ). Οι εκλογείς του Τυρνάβου τον εξέλεξαν για πρώτη φορά ως δημοτικό σύμβουλο την τετραετία 1990 – 1994 και ως Δήμαρχο την επόμενη τετραετία 1995 – 1998.

Μιλώντας για τον σύζυγο της η κα Κατίνα ξεχειλίζει αγάπη και σεβασμό για έναν άνθρωπο που όπως τον χαρακτηρίζει ήταν ευγενικός, καλοσυνάτος, δεν κράταγε κακία για κανέναν και αγαπούσε πάρα πολύ την οικογένεια του και τον τόπο.

Ο Νίκος Χελιδόνης εκλέχθηκε δήμαρχος αμέσως μετά τον κ. Δημήτρη Κουγιώνη θέλοντας με βιασύνη να φέρει την αλλαγή. Κατά την διάρκεια της προεκλογικής περιόδου σεβόταν τους αντιπάλους του, όμως θυμάται ότι αυτό που τον στεναχωρούσε ήταν ότι άτομα του κόμματος του δεν τον δέχτηκαν.

Στη σύντομη θητεία του ως Δήμαρχος Τυρνάβου, από τον Ιανουάριο του 1995 μέχρι την ημέρα του θανάτου του, στις 17 Αυγούστου 1996, έθεσε τα θεμέλια για τη δημιουργία μιας νέας πόλης, όπου κυρίαρχο στοιχείο ήταν η ισοβαρής ανάπτυξη του κέντρου και της περιφέρειας.

Με συνεχείς προσπάθειες κατόρθωσε να κατασκευαστεί σε οικόπεδο που παραχώρησε ο Δήμος Τυρνάβου, ο Β’ οικισμός των εργατικών κατοικιών. Οριστικοποίησε την ένταξη του έργου της αποχέτευσης του Τυρνάβου στο Ταμείο Συνοχής. Εκτέλεσε πολλά έργα οδοποιίας και κατασκευής πλατειών. Με τις επιλογές του, συνετέλεσε γενικότερα στην ανάπτυξη του πνευματικού, μορφωτικού, κοινωνικού, βιοτικού και οικονομικού επιπέδου της πόλης, αλλά και της ευρύτερης περιοχής. Μάλιστα όπως τονίζει η σύζυγος του ήταν αυτός που έκανε το Αρχοντικό του Καράσσου αυτό που είναι σήμερα με πολύ προσπάθεια αφού ήταν αρχικά στα χέρια των κληρονόμων. ”Ο Νίκος ήθελε όλα να γίνουν σε μια μέρα, σε έναν μήνα, βιαζόταν πάρα πολύ να προκόψει ο τόπος και αυτό τον άγχωνε.”, σχολίασε.

Τα αρχεία των εφημερίδων της εποχής που κράτησε η κα Κατίνα προκαλούν δέος και φανερώνουν την προσπάθεια του. Στην περίοδο της δημαρχίας του πολλοί άνθρωποι πέρασαν από το γραφείο του και πολλά ήταν όσα πέτυχε. Χαρακτηριστικό ήταν το άρθρο για την επίσκεψη του κ. Νίκου Κατσαρού που σχολιάστηκε από τα τοπικά μέσα αφού οι δύο τους διατηρούσαν μια πολύ φιλική σχέση παρά την κομματική διαφορά με τον Αντιπρόεδρο της Βουλής να στηρίζει πολύ τον Χελιδόνη.

Η κα Κόκρα – Χελιδόνη αναφερόμενη στον σύζυγο της τονίζει πως ξεχώριζε για τον σεβασμό του προς τους ανθρώπους χωρίς να κοιτάζει φύλο, εισόδημα, καταγωγή. Μερικά από τα παραδείγματα που έχουν μείνει χαραγμένα στο μυαλό της ήταν η επιλογή του να βάλει το όνομα της στο κουδούνι του σπιτιού, η συμπεριφορά του σε τραπέζι που ζήτησε να φάνε όλοι μαζί (οι γυναίκες τρώγανε στην κουζίνα χωριστά από τους άντρες), ενώ ένα καλοκαίρι κάλεσε έναν Τσιγγάνο στο σπίτι για μπύρα γιατί όπως σχολίασε ο ίδιος αυτός είχε ανάγκη να δροσιστεί.

Ο εν ενεργεία Δήμαρχος έχασε την ζωή του εντελώς ξαφνικά χωρίς να αντιμετωπίζει κανένα πρόβλημα υγείας σκορπώντας την θλίψη. Ο κ. Ντόβας ανέλαβε τα ηνία του παγωμένου από τον χαμό αυτού του καλοσυνάτου ανθρώπου δήμου Τυρνάβου. 

Το Δημοτικό Συμβούλιο για την μεγάλη προσφορά του στη σύντομη θητεία του, τίμησε τον Νικόλαο Χελιδόνη, ονομάζοντας πλατεία της πόλης σε «πλατεία Δημάρχου Νίκου Χελιδόνη». Το παρόν έδωσαν πολύ επίσημοι και λαός του τόπου καθώς και ο Μητροπολίτης Ιγνάτιος ο οποίος όπως επίσης αναφέρουν τα μέσα της εποχής, αγαπούσε τον Τύρναβο με την κα Κατίνα να αναφέρει πως ο Χελιδόνης προστάτεψε πολλές φορές τον Μητροπολίτη και συμπληρώνοντας το άρθρο της εφημερίδας θυμάται την στιγμή που ο Δήμαρχος εξέφρασε την στήριξη του στον Ιγνάτιο. Ο τότε Μητροπολίτης είπε στον Χελιδόνη: Μην κάθεσε κοντά μου γιατί κινδυνεύεις με τον ίδιο να απαντά, όσο είστε μαζί μου δεν θα φοβάστε τίποτα και κανέναν. Και από τότε τον προστάτευε και τον έκανε να νιώθει ασφαλής.

Από τις αναφορές και τις μνήμες της καταλαβαίνουμε πόσο λείπει από τον τόπο αυτός ο άνθρωπος. «Μας λείπει πάρα πολύ ο Νίκος σε μένα και τα παιδιά του. Λείπει από το σπίτι όσα χρόνια και να πέρασαν, λείπει από το σπίτι του και τον Τύρναβο.”

Το άρθρο Νίκος Χελιδόνης: Ο Δήμαρχος Τυρνάβου που αγαπήθηκε πολύ από τον κόσμο αλλά έφυγε νωρίς… εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Η σημερινή εικόνα είναι προπολεμική και σπάνια. Πανηγυριστές, οικογενειακά, τιμούν τη Χάρη της την ημέρα της εορτής της το 1925.

Μέχρι τις πρόσφατες δεκαετίες, το τρένο ήταν το πιο πρόσφορο μέσο για να φτάσει κάποιος στο εκκλησάκι. Η καινούρια σιδηροδρομική γραμμή και οι σύγχρονες σήραγγες άλλαξαν αυτόν τον τρόπο προσέγγισης. Από τη δεκαετία του ’60 η κρεμαστή πεζογέφυρα έδωσε νέα πνοή στην επισκεψιμότητα της περιοχής. Η καταιγίδα «Ντάνιελ» τον Σεπτέμβριο που μας πέρασε, κατέστρεψε το ειδυλλιακό μέρος. Όλα ξεκινούν από την αρχή…

Θυμάμαι ότι δεν υπήρχε επίσημος σιδηροδρομικός σταθμός στο σημείο αυτό, αλλά στάση. Μόνο οι εκδρομικές αμαξοστοιχίες, οι οποίες έκαναν το δρομολόγιο Λάρισα- Πλαταμώνας σταματούσαν για λίγο. Αργότερα, η «πόστα» μείωνε την ταχύτητά της όταν έφθανε στην περιοχή της Αγ. Παρασκευής, ώστε οι επιβάτες που συνωστίζονταν στα παράθυρα να προλάβουν να κάνουν το σταυρό τους και να ρίξουν κάποια κέρματα. Ήταν σαν να άναβαν ένα κερί στη χάρη της Αγίας. Η παλιά σήραγγα, που έβγαζε ακριβώς πάνω από εκκλησάκι ήταν επενδυμένη με πέτρα σε τοξωτό σχέδιο.

Το εκκλησάκι της Αγ. Παρασκευής βρίσκεται στο κέντρο περίπου της Κοιλάδας των Τεμπών, κτισμένο μέσα σε βράχο και αποτελεί σήμερα μία από τις σημαντικότερες και θελκτικότερες περιοχές της. Η παλαιότερη αναφορά του συναντάται στο οδοιπορικό του Jacob Ludwig Salomo Bartholdy (1779-1825) [1]. Είχε επισκεφθεί τον Σεπτέμβριο του 1803 τα Αμπελάκια και απ’ εκεί κατευθύνθηκε προς τα Τέμπη. Στην περιγραφή της Κοιλάδας σημειώνει σε κάποιο σημείο: «Οι υπώρειες του Ολύμπου αποτελούν ένα πολύ στενό πέρασμα. Κανένας δρόμος δεν περνάει από την πλευρά αυτή. Σε ένα μόνο σημείο σχηματίζεται μια όμορφη συστάδα πρασίνου με δένδρα, όπου έκτισαν ένα ναΐδριο αφιερωμένο στην Αγία Παρασκευή» [2].

Το άρθρο Όταν στην Αγία Παρασκευή των Τεμπών πήγαινες με τρένο εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Μέσα από την προβολή σπάνιου οπτικοακουστικού υλικού και τις αφηγήσεις του Πρώην πρωθυπουργού και Προέδρου του Ιδρύματος, Γιώργου Α. Παπανδρέου και του Ευρωβουλευτή Νίκου Α. Παπανδρέου, ήρθαν στο προσκήνιο ξεχωριστές στιγμές για τον ιδρυτή του ΠΑΣΟΚ και την εποχή του.

Οι δυο συνομιλητές, μοιράστηκαν με το κοινό, ανέκδοτες ιστορίες και προσωπικές αναμνήσεις από τον πατέρα τους, παρέχοντας έτσι μια μοναδική εικόνα του, πολύ πέραν των δημόσιων και πολιτικών του ρόλων και ρίχνοντας φως στις προσωπικές και οικογενειακές διαστάσεις της ζωής ενός από τους πιο επιδραστικούς και σημαντικούς πολιτικούς της νεότερης ιστορίας της χώρας μας.

Αναφέρθηκαν δε, εκτενώς, στις αξίες και τις πεποιθήσεις που μοιράστηκε ο Ανδρέας Παπανδρέου με την οικογένειά του, καθώς και στον αντίκτυπο αυτών στην πολιτική του καριέρα και την κληρονομιά του στην ελληνική κοινωνία.

Παρακολουθήστε ολόκληρη την εκδήλωση στους παρακάτω συνδέσμους:

ΔΕΙΤΕ ΕΔΩ

[the_ad id=”73050″]

Το άρθρο Ένα συγκινητικό ταξίδι στο χρόνο με πρωταγωνιστή τον Ανδρέα Παπανδρέου εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Το σημάδι του Σταυρού στο μέτωπο ανάμεσα στα φρύδια ήταν σήμα κατατεθέν την εποχή της Τουρκοκρατίας στις γυναίκες.

Την τάση της εποχής ,ως πιστοποιητικό της Χριστιανοσύνης είχαν ακολουθήσει και πολλές Σαρακατσάνες. Συνήθως συναντάται στην Βόρεια Ελλάδα σε ορεσίβιους πληθυσμούς.

Ήταν σημάδι που βοηθούσε ώστε να αποφύγουν την αιχμαλωσία σε χαρέμι λόγω μίσους των Μουσουλμάνων στον Σταυρό. Ποιος δεν θυμάται γιαγιάδες με τον σταυρό στην “μπαλα” όπως έλεγαν.

Από αυτό το γεγονός επεκράτησε και η φράση. Θα σε εχω σταυρό στην μπάλα. Δήλωνε την αποκλειστική αφοσίωση και σεβασμό μέχρι θανάτου σε κάποιο, συνήθως οικείο πρόσωπο.

Πάνω από τριάντα χρόνια εχω να δω γιαγιά με σταυρό. Άλλες εποχές αλλά ήθη.

Άρθρο του Κωνσταντίνου Ζαγναφέρη στα Σαρακατσιάνικα Μασλάτια

[the_ad id=”73046″]

Το άρθρο Τατουάζ: Η νέα τάση κατά την περίοδο της τουρκοκρατίας η μόδα της σημερινής εποχής εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Έχοντας περάσει από 40 κύματα, ξεκινώντας ως προνόμιο των αναπήρων πολέμου στο οποίο οι καταναλωτές έβρισκαν τα τελείως απαραίτητα, εξελίχθηκε μέχρι πρόσφατα σε ένα μικρό πολυκατάστημα.

Όμως οι νέες συνθήκες ζωής απομείωσαν την πελατεία, και το ένα μετά το άλλο τα περίπτερα κατεβάζουν ρολά.

Εκεί δώσαμε ραντεβού, πήραμε το πρώτο τηλεφώνημα. Φάγαμε τα παγωτά του καλοκαιριού και είπαμε τα πρώτα νέα 

Ο λόγος για τα περίπτερα, μια πατέντα άκρως ελληνική.

Στην αρχή πωλούσαν μόνο καπνό…  Γρήγορα φτάνουν στα καπνοπωλεία τα περιοδικά και οι εφημερίδες. 

Και ήταν τόσες που με το ζόρι μπορούσες να διακρίνεις το μικρό  μικρό παραθυράκι και τον περιπτερά έτοιμο για σχολιασμό. 

Οι εφημερίδες την εποχή εκείνη ήταν το βασικό, και ίσως το μοναδικό μέσο ενημέρωσης, σε μια Ελλάδα η οποία συνεχώς συνταρασσόταν από πολεμικές συγκρούσεις

Μάλιστα, τα πρώτα περίπτερα εμφανίζονται ως μορφή οικονομικής βοήθειας σε τραυματίες και ανάπηρους στρατιώτες.

Το 1940, στα περίπτερα πωλούνται “ζαχαρώδη” και αναψυκτικά – πορτοκαλάδες και γκαζόζες, φυλλαράκια τσίχλας με γεύση δυόσμου και κανέλας και αργότερα οι σοκολάτες. 

Κάπως έτσι τοποθετούνται παντού, σε πλατείες, πάρκα στάσεις λεωφορείων, σε κάθε γειτονιά σε όλη την Ελλάδα.. 

Καθώς τη δεκαετία του ‘50 για τηλέφωνο στο σπίτι ούτε κουβέντα, έτσι τα περίπτερα με τις τηλεφωνικές τους συσκευές και τα τηλέφωνα με μετρητές και αργότερα με κερματοδέκτες, τα λεγόμενα κόκκινα τηλέφωνα, είναι βασικά για την επικοινωνία με συγγενείς και φίλους. 

“Ομιλείτε ολίγον”. Με αυτήν την ταμπέλα περιπτεράδες προειδοποιούσαν τους πελάτες για να συντομευόσουν το τηλεφώνημά τους 

Οι νέες συνθήκες ζωής απομείωσαν την πελατεία, και το ένα μετά το άλλο τα περίπτερα κατεβάζουν ρολά.

Πολλά ξηλώθηκαν, άλλα επιβίωσαν και ελάχιστα άλλαξαν όψη… οι συνήθειες όμως έμειναν ίδιες. Αναμνήσεις που δεν θα σβήσουν ποτέ στο μυαλό όσων τις έζησαν.

Δείτε όλες τις τελευταίες ειδήσεις στο tirnavospress.gr, ακολουθήστε μας στο Facebook, Instagram, Google News, YouTube και Twitter. 

Το άρθρο Περίπτερα: Μια πατέντα άκρως ελληνική τείνει να οδηγηθεί σε αφανισμό εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Μήπως κάποιοι από εσάς θυμούνται τη χαρακτηριστική φωνή του; Ο γαλατάς! φρέσκο ολόπαχο γάλα!

Ο γαλατάς ήταν ο πρώτος πλανόδιος μικροπωλητής της ημέρας. Φόρτωνε τα γκιούμια του με το φρέσκο γάλα και ξεκινούσε πολύ πρωί από το χωριό για την πόλη.

Έπρεπε να προφτάσει να εξυπηρετήσει όλους τους πελάτες. Την ίδια πάντα ώρα κάθε μέρα, πιστός στο ραντεβού, έδενε σε κάποιο δέντρο το ζώο του και ξεκινούσε το μοίρασμα.

Κάθε μέρα έπρεπε να είναι ακριβής στην ώρα του γιατί τον περίμενε η κάθε νοικοκυρά με τη δική της κανάτα.

Συνήθως ήταν μπακιρένια ή πήλινη. Πολλές νοικοκυρές χρησιμοποιούσαν τα γκιούμια. Μερικές πολυάσχολες γυναίκες άφηναν το άδειο σκεύος έξω από την πόρτα για να το γεμίσει ο γαλατάς, σκεπασμένο με μια πέτρα.

Το γάλα αυτό, υποχρεωτικά, οι νοικοκυρές έπρεπε να το βράσουν καλά γιατί μπορούσε να προκαλέσει πυρετό.

Ο γαλατάς είχε δική του καθημερινή πελατεία, επειδή όμως πάντα έβρισκε και γυναίκες που του ζητούσαν γάλα σε έκτακτες περιπτώσεις φρόντιζε να έχει μαζί του και λίγο παραπάνω γάλα.

[the_ad id=”73050″]

Το άρθρο Παραδοσιακά επαγγέλματα που χάθηκαν στο χρόνο: “Ο γαλατάς” εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Εικονες που χάθηκαν για πάντα. Τι είναι ακριβώς αυτό που κάνει η γιαγιά η Σαρακατσάνα; 

Αμφιβάλλω αν γνωρίζουν σήμερα οι περισσότεροι!!!

Αυτό που κάνει η γιαγιά είναι λανσάρισμα του μαλλιού για να γίνει κλωστή στην ρόκα ή αλλιώς λαναρίζει την ρόκα.

[the_ad id=”73046″]

Πηγή Σαρακατσάνικα Μασλάτια 

Το άρθρο Εικόνες που υπάρχουν πλέον μόνο στη μνήμη εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.