Όπως επισημαίνει, οι νομαδικές αυτές κοινότητες αποτέλεσαν βασικό πυλώνα αντίστασης, προσφέροντας καταφύγιο, πληροφορίες και ανθρώπινο δυναμικό, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη διατήρηση του αγωνιστικού φρονήματος και στην προετοιμασία της Επανάστασης.

Είναι ευρύτατα γνωστό ότι τα πρώτα αρματολίκια εμφανίσθηκαν στα Άγραφα και στον Όλυμπο πριν την άλωση της Πόλης επί Μουράτ Β’ το 1440-1450μ.χ.

Τα αρματολίκια στηρίζονταν στα τσελιγκάτα.Με τον τσέλιγκα και με τα μέλη του οι κλεφταρματολοί δημιουργούν στενούς δεσμούς Οι στάνες τους ήταν το ασυλό τους.Εκει κατέληγαν τραυματισμένοι για να θεραπευθούν,πεινασμένοι για να κορέσουν την πείνα τους,κυνηγημένοι για να ξεκουρασθούν ή να προστατευθούν από τους διώκτες τους.Τα τσελιγκάτα ήταν οι πληροφοριοδότες τους,οι οδηγοί τους,οι φυλακές τους στις δύσκολες μέρες του κατατρεγμού τους.

Τσέλιγκαδες είναι οι Σαρακατσιάνοι Κουτελιδαίοι αρματολοί στο αρματολίκι των Τζουμέρκων,διάδοχοι των Μπουκουβαλαίων.Τσέλιγκας ήταν ο κλεφταρματολός Γυφτάκης,γαμπρός των Μπουκουβαλαίων.Τσέλιγκας Σαρ.ήταν ο πατέρας του ήρωα του Ντολμά Γρηγ.Λιακατά,αρματολού Κλινοβού.Το ίδιο και το πρωτοπαλλήκαρο του Γιάκατος.Πλούσιος τσέλιγκας ήταν ο πεθερός του Λιακατά,αρματολός Ασπροποτάμου,Νικ.Στουρνάρης.Τσέλιγκας Σαρ.ήταν ο πατέρας του Κατσαντώνη Μακρυγιάννης ή Γαντζούδης.Μεγαλοτσέλιγκας Σαρ.και ο Δημ.Καραΐσκος,πατέρας του Γεωρ.Καραϊσκάκη. Τσέλιγκας ήταν και ο πατέρας των Σαρ.Συκαδων ή Βλαχόπουλων,των αρματολών του Καρπενησίου.

Είναι γνωστό επίσης ότι οι κλέφτες και οι αρματολοί ήταν εκείνοι που κράτησαν ζωντανή στα χρόνια της σκλαβιάς την ελπίδα της ανάστασης του Γέννους.Και αυτοί αποτέλεσαν τον εθνικό στρατό της σκλαβωμένης πατρίδας και όταν ήλθε η ώρα της χάρισαν τη λευτεριά της.

Το γεγονός ότι πολλοί προεπαναστατικοί αρματολοί και κλέφτες ήταν τσελιγκάδες,το ότι επίσης οι στάνες των τσελιγκάτων ήταν τα ορμητήρια των κλεφταρματολών κατά του κατακτητή,οι αποθήκες των πυρομαχικών τους,το κατάλυμα τους στις δύσκολες ώρες,ότι τα μέλη των τσελιγκάτων τους συνέδραμαν κατά την ώρα της μάχης και το ότι πολλά από τα μέλη των τσελιγκάτων έγιναν φοβεροί κλέφτες και θυσιάστηκαν για τη λευτεριά της Πατρίδας, ΌΛΑ ΑΥΤΑ ΕΙΝΑΙ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΣΑΡΑΚΑΤΣΙΑΝΙΚΩΝ ΤΣΕΛΙΓΚΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΑΤΡΙΔΑ.

Για την περίοδο αυτή και για τη συμμετοχή Σαρ.στους αγώνες του Έθνους κατά του κατακτητή δεν υπάρχουν άμεσες γραπτές αναφορές της προεπαναστατικής περιόδου για αγωνιστές με την επισήμανση ότι ήταν Σαρακατσιάνοι.Και αυτό γιατί όπως ήδη αναφέρθηκε το “παρατσούκλι” με το οποίο ονόμασαν τη σαρακατσιάνικη γενιά οι Τούρκοι δεν είχε ακόμη διαδοθεί,δεν είχε γραφεί,δεν ήταν αποδεκτό από τους ίδιους τους Σαρακατσιάνους.

Η σαρακατσιάνικη όμως παράδοση και η γενικότερη ελληνική προεπαναστατική παράδοση που έφθασε στις μέρες μας,τα δημοτικά μας τραγούδια,τα τοπωνύμια,οι ιστορικοί συγγραφείς των χρόνων της επανάστασης και όλου του 19ου αιώνα αναφέρονται στη δράση τους,στο ελεύθερο και ανεξάρτητο πνεύμα τους,στο αδούλωτο και ασυμβίβαστο φρόνημα τους,στις στενές τους σχέσεις με τους κλεφταρματολούς,στο όνειρο τους να τους μιμηθούν και στην υλοποίηση του από πολλούς απ’ αυτούς,με την αναφορά όμως άλλων ονομάτων (σκηνίτες,νομάδες,κτηνοτρόφοι.βλαχοποιμένες κ.αλ.).

Είναι γνωστό ότι οι πρόγονοι κάποιων απ’αυτούς,οι πατέρες και οι πάπποι τους,ήταν σκηνίτες κτηνοτρόφοι που είχαν στημένες τις στάνες τους έξω από τα χωριά.Τα δημοτικά μας τραγούδια διασώζουν “τις Λιακατέϊκες καλύβες”έξω από τον Κλεινοβό του Ασπροποτάμου του πατέρα του ήρωα του Ντολμά Γρηγόρη Λιακατά και του πρωτοπαλλήκαρου του Γιάκατου,από τις οποίες καλύβες απήγαγε ο Αλή Πασάς τη Δέσπω.

Σε Σαρακατσάνικες καλύβες μεγάλωσε και ανδρώθηκε ο Σαρακατσιάνος Γεώργιος Καραϊσκάκης….

Συγγραφέας: Νίκος Ηλ.Κατσαρός

πρ.Αντιπρόεδρος Βουλής επί.Δικηγόρος

“Τα Σαρακατσιάνικα Τσελιγκάτα του Βερμίου”

Το άρθρο Νίκος Κατσαρός: Ο Καραϊσκάκης και οι Σαρακατσάνικες ρίζες. Η ζωή στις καλύβες που σμίλεψε έναν ήρωα εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Η εκπομπή, διάρκειας μίας ώρας και 41 λεπτών, δημιουργήθηκε με έρευνα, επιμέλεια, παραγωγή και παρουσίαση από την Έλενα Μαρουλλέτη, ιδρύτρια και Εκτελεστική Παραγωγό του σταθμού.

Ο ΑΚΤΙΝΑ FM: Ένας Ελληνικός Φάρος στην Ομογένεια

Ο ΑΚΤΙΝΑ FM®, που λειτουργεί από το 1993, αποτελεί έναν μη κερδοσκοπικό ελληνοαμερικανικό ιντερνετικό ραδιοφωνικό σταθμό, ο οποίος μεταδίδεται 24/7 μέσω του www.aktinafm.com και εναλλακτικά μέσω του www.ak.ht για ακροατές με περιορισμένα δεδομένα. Ο σταθμός ξεχωρίζει για το δίγλωσσο περιεχόμενό του (ελληνικά και αγγλικά), την πολιτιστική, ενημερωτική και ψυχαγωγική του προσφορά και την απουσία διαφημίσεων.

Για πάνω από 30 χρόνια, ο ΑΚΤΙΝΑ FM διατηρεί μια ισχυρή σχέση με το ελληνόφωνο και αγγλόφωνο ακροατήριό του στις Ηνωμένες Πολιτείες και σε όλο τον κόσμο, παρέχοντας εκπομπές αφιερωμένες στην Ελλάδα και την Κύπρο.

Η Εκπομπή – Ένα Ιστορικό Ταξίδι

Το αφιέρωμα για την 25η Μαρτίου 1821 δεν ήταν απλά μια αναφορά στην Ελληνική Επανάσταση, αλλά ένα ολοκληρωμένο ιστορικό οδοιπορικό που ξεκίνησε από τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία και κατέληξε στην εθνεγερσία των Ελλήνων.

Η εκπομπή ξεκίνησε με τη ζωή και το έργο του Μεγάλου Κωνσταντίνου Α’, συνέχισε με την Άλωση της Κωνσταντινούπολης (1453), και παρουσίασε τα γεγονότα που οδήγησαν στην επανάσταση του 1821. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε σε:

• Τη Φιλική Εταιρεία, που προετοίμασε τον αγώνα

• Τους αγωνιστές και τους ήρωες της Επανάστασης

• Τη συμβολή της Κύπρου στην Ελληνική Επανάσταση

• Τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη, μέσα από ένα ειδικό αφιέρωμα

Η εκπομπή συνοδεύτηκε από δημοτικά τραγούδια και πατριωτικά έργα μεγάλων Ελλήνων συνθετών, που μετέφεραν το κλίμα της εποχής και ενίσχυσαν τη συγκινησιακή φόρτιση του ακροατή.

Ένα Πολύτιμο Αρχείο για την Ελληνική Ομογένεια

Το αφιέρωμα του ΑΚΤΙΝΑ FM αποτελεί μια πολιτιστική παρακαταθήκη για την ελληνική ομογένεια στις ΗΠΑ, καθώς συμβάλλει στη διατήρηση της ιστορικής μνήμης και της εθνικής συνείδησης. Παράλληλα, η δίγλωσση παρουσίαση το καθιστά προσβάσιμο τόσο στην ελληνική διασπορά όσο και σε ένα ευρύτερο διεθνές κοινό, που ενδιαφέρεται να μάθει για την ιστορία της Ελλάδας.

Για όσους επιθυμούν να ακούσουν το αφιέρωμα, η εκπομπή είναι διαθέσιμη στην επίσημη ιστοσελίδα του ΑΚΤΙΝΑ FM (www.aktinafm.com).

Η ιστορία της Ελλάδας ζει μέσα από τις φωνές εκείνων που τη διηγούνται. Και το ΑΚΤΙΝΑ FM συνεχίζει να φωτίζει τις σελίδες της με σεβασμό, ακρίβεια και πάθος.

Ακούστε την εκπομπή εδώ

Το άρθρο ΑΚΤΙΝΑ FM Nέας Υόρκης – Ιστορικό Αφιέρωμα για την Επέτειο της 25ης Μαρτίου 1821 εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Το άρθρο Ο Χορός του Ζαλόγγου: Μια πράξη ηρωισμού και αυτοθυσίας εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Η ηρωίδα της Επανάστασης τιμάται με αυτόν τον τρόπο, στην είσοδο των ιδρύματος του εφοπλιστή Τσάκου, στη χώρα της Λατινικής Αμερικής. Με αυτό τον τρόπο, αναδεικνύεται ο ρόλος της ναυτιλίας και των γυναικών στον Αγώνα για την Ανεξαρτησία.

Το εν λόγω ίδρυμα λειτουργεί από το 1971, προάγοντας θέματα του ελληνικού πολιτισμού, ενώ πρόσφατα αναγνωρίστηκε από το υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων ως ένα «παράρτημα της Ελληνικής Γλώσσας». Από τη λειτουργία του, περίπου 4.000 μαθητές, εκ των οποίων και ουρουγουανοί φιλέλληνες, έχουν διδαχθεί δωρεάν μαθήματα ελληνικής γλώσσας, ιστορίας και πολιτισμού.

Πηγή

Το άρθρο Τιμή στην ηρωίδα του 21: Η Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα έγινε γκράφιτι στην Ουρουγουάη εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Ο Καθηγητής της Σχολής Πρωτοψάλτης Χριστόφορος Καρυώτης φανερά συγκινημένος καθοδήγησε τα παιδιά του μίλησε με θερμά λόγια για την ιστορική παράδοση του Τυρνάβου και ζήτησε άλλη μια φορά από τους γονείς να στείλουν τα παιδιά τους να γίνουν κοινωνοί της Βυζαντινής Μουσικής.

Κατάμεστος ο Ιερός Ναός ενώ ο οικοδεσπότης Αρχιερατικός Επίτροπος Τυρνάβου Πατήρ Γεώργιος έπλεξε το εγκώμιο της Σχολής ενώ τίμησαν με την παρουσία τους οι Ιερείς π. Αθανάσιος Χαράλαμπος Ιάκωβος και Δημήτριος.

Συμμετείχαν το νεοσύστατο τμήμα από το Αργυροπούλι με πολλά νεαρά κορίτσια να μαθαίνουν γρήγορα τα μυστικά της ψαλτικής τέχνης. Ο Καθηγητής κ Καρυώτης έδωσε τα πτυχία και απολυτήρια σε 4 μαθητές του ενώ ο Θανάσης Καρυώτης ο νεότερος διάβασε το άρθρο του Γιώργου Μακαγιού για τους Τυρναβίτες Αγωνιστές της Επανάστασης του 1821

Δείτε όλες τις τελευταίες ειδήσεις στο tirnavospress.gr, ακολουθήστε μας στο Facebook, Instagram, Google News, YouTube και Twitter.  Προσοχή! Επιτρέπεται η αναδημοσίευση των πληροφοριών του παραπάνω άρθρου (όχι αυτολεξεί) ή μέρους αυτών μόνο αν: Αναφέρεται ως πηγή το tirnavospress.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά. – Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή – Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος.

Το άρθρο Ύμνοι προς τιμήν των Τυρναβιτών της Επανάστασης από την Σχολή Βυζαντινής Μουσικής παράρτημα Τυρνάβου εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Μια ακόμη επέτειος της 25ης του Μάρτη ξημέρωσε και πάλι και όλη η Ελλάδα θα τιμήσει για μια ακόμη φορά όσους αγωνίστηκαν για την ελευθερία της, παρουσιάζοντας στις νεότερες γενιές πρότυπα ηρώων που έδωσαν ακόμη και τη ζωή τους μαχόμενοι «ὐπέρ πίστεως καί πατρίδος».

Όσον αφορά τη Θεσσαλία, η προσφορά των κατοίκων της στον απελευθερωτικό αγώνα για την ανεξαρτησία όχι μόνο είναι αδιαμφισβήτητη, αλλά και σημαντικότατη, παρόλο που δεν φωτίστηκε στον βαθμό που θα έπρεπε από τους ιστορικούς. Στη Λάρισα, την πρωτεύουσα του Θεσσαλικού κάμπου, υπήρχαν σχεδόν πάντοτε εγκατεστημένες ισχυρές τουρκικές δυνάμεις στρατού με αποτέλεσμα να καθίσταται σχεδόν αδύνατη η δημιουργία επαναστατικών κινημάτων. Επιπρόσθετα, ο Βελή Πασάς -ως Διοικητής της Θεσσαλίας (1804-1807 και 1812-1819)- είχε δημιουργήσει δύο σημαντικά Οθωμανικά Κέντρα στα σαράγια του, στη Δέσιανη (σήμερα Αετόλοφος Αγιάς) και στον Τύρναβο. Συνεπώς, ήταν απολύτως φυσιολογικό πολλοί από τους κατοίκους της περιοχής, πλημμυρισμένοι από ένθερμο ζήλο για την ελευθερία, να εγκαταλείψουν τον τόπο κατοικίας τους και να ενταχθούν στα τότε επαναστατικά κινήματα, τα οποία δρούσαν με βάση τους κατά κύριο λόγο τη Νότια Ελλάδα.

Στην περιοχή μας υπήρξαν κάποιες ελάχιστες προσπάθειες αντίστασης στον τουρκικό ζυγό, με πρώτη την κήρυξη της επανάστασης της Θεσσαλίας (Μηλιές Πηλίου, 7 Μαΐου 1821) από τον Άνθιμο Γαζή, σπουδαίο κληρικό, συγγραφέα και διαφωτιστή της εποχής. Δυστυχώς, ο αγώνας αυτός διήρκησε μόνο λίγες ημέρες και δημιούργησε κύμα προσφύγων προς τις Βόρειες Σποράδες και κυρίως προς τη Σκόπελο, όπου κατέφυγαν αργότερα και οι αγωνιστές μετά το αποτυχημένο επαναστατικό κίνημα στον Όλυμπο (1822). Σύμφωνα, μάλιστα, με κάποιες ελάχιστες ιστορικές αναφορές που έχουν έρθει στο φως, στο εν λόγω νησί βρίσκονταν το 1829 και ορισμένοι Τυρναβίτες, όπως οι ιερομόναχοι π. Θεόφιλος και π. Κύριλλος, καθώς και ο έμπορος Ανδρέας Αθανασίου με ακόμα πέντε άτομα. Τέλος, ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες αναφέρουν πως την περίοδο του 1821 έφτασαν τρεις έως πέντε Τυρναβίτες από τη Λειψία της Γερμανίας και εντάχθηκαν στον επαναστατικό στρατό της εποχής.

Ατομικοί φάκελοι τριών Τυρναβιτών αγωνιστών του 1821 βρέθηκαν στο Αρχείο Χειρογράφων της Εθνικής Βιβλιοθήκης Αθηνών, ενώ πληροφορίες για αυτούς λαμβάνουμε και από την έρευνα του Βύρωνος Σκρουμπή, η οποία παρατίθεται στο βιβλίο του «ΤΥΡΝΑΒΟΣ: ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ – ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΝΑΔΡΟΜΕΣ». Ειδικότερα, πρόκειται για τους Γεώργιο Αναστασίου, Δημήτριο Τουρναβίτη και Κυριάκο Πάγκαλο.

Ο πρώτος εξ αυτών, Γεώργιος Αναστασίου, γεννήθηκε το 1805 στον Τύρναβο. Δυστυχώς δε διαθέτουμε παρά ελάχιστες πληροφορίες για τη ζωή του, τις οποίες λαμβάνουμε από την αίτηση για αναπροσαρμογή της σύνταξής του, την οποία υπέβαλε προς την «Επιτροπή υπέρ του αγώνος κτίσης του αρχείου των Αγωνιστών»1. Στο εν λόγω έγγραφο, ο Αναστασίου τονίζει χαρακτηριστικά πως εγκατέλειψε όλα του τα υπάρχοντα «στην εξουσία του Οθωμανού, χάριν υπέρ πίστεως της πατρίδος», ενώ ξεχωριστή αναφορά κάνει και για τον πατέρα του, ο οποίος αφού κατατάχθηκε στον Ελληνικό Στρατό έχασε τη ζωή του στη «μάχη Καράλου». Τέλος, στην αίτηση παρατίθενται χρονολογικά οι περίοδοι υπηρεσίας του στον στρατό (μέχρι το 1832), τα πεζικά σώματα (1843 -1858) και τη χωροφυλακή, ενώ γίνεται λόγος και για την τύφλωσή του κατά τη διάρκεια της υπηρεσίας προς την πατρίδα.

Δεύτερος Τυρναβίτης αγωνιστής της Επανάστασης που μας είναι γνωστός είναι ο Δημήτριος Τουρναβίτης, ο οποίος γεννήθηκε το 1800 και πέθανε την 25η Μαρτίου 1842. Παντρεύτηκε και απέκτησε δύο κόρες, τη Βασιλική και τη Μαριγώ, στοιχεία τα οποία λαμβάνουμε από αίτηση που υπεβλήθη από τον ίδιο στην «Επί των δικαιωμάτων των Αγωνιστών Επιτροπήν» διεκδικώντας την οφειλόμενη από το κράτος οικονομική ενίσχυση.

Εκτός τούτων, πληροφορίες σχετικά με τις στρατιωτικές θέσεις που ανέλαβε όταν κατετάγη στον τακτικό ελληνικό Στρατό (μετά την αποχώρησή του από τα άτακτα στρατεύματα) λαμβάνουμε από σχετική κατάσταση (με ημερομηνία 1η Αυγούστου 1863). Από αυτή προκύπτει πως υπηρέτησε ως Στρατιώτης Ιππικού, Λοχίας, Επιλοχίας, Ανθυπασπιστής, Ανθυπολοχαγός, Λοχαγός και Ταγματάρχης (εκτός υπηρεσίας).

Συνεχίζοντας την αναζήτηση των ηρωικών μορφών τις οποίες προσέφερε η ιστορική πόλη του Τυρνάβου στον αγώνα απελευθέρωσης από τον Οθωμανικό ζυγό, συναντάμε το όνομα του Κυριάκου Πάγκαλου. Ο συγκεκριμένος αγωνιστής πήρε μέρος στα διάφορα στρατιωτικά γεγονότα του 1821, κάτι που με επιφύλαξη μας οδηγεί στο συμπέρασμα πως γεννήθηκε περίπου το 1800, αφού θα πρέπει να ήταν τουλάχιστον 20 χρόνων την περίοδο του αγώνα. Είχε σημαντική μόρφωση για την τότε εποχή, καθώς -όπως συμπεραίνεται- σπούδασε στην ξακουστή Σχολή του Τυρνάβου, διευθυντές της οποίας διετέλεσαν ο Αλέξανδρος Τυρναβίτης (1742 – 1751) και ο Ιωάννης Αγραφιώτης (1755 – 1766) και καθηγητές της ο πανελληνίως γνωστός Ιωάννης Πέζαρος (1782 – 1806), ο Πανταζής Τυρναβίτης, ο καλλιγράφος Λάμπρος Τυρναβίτης, ο Λάμπρος Πάσχος και πολλοί ακόμα. Στο επάγγελμά του ήταν έμπορος/πραγματευτής, κάτι που αποδεικνύεται από σχετικό πιστοποιητικό που του χορηγήθηκε από τον Ηγούμενο της Ιεράς Μονής Ευαγγελιστρίας Ζαγαρά Λιβαδειάς. Η εν λόγω Μονή, μάλιστα, προσέφερε τα μέγιστα στην περίοδο της Τουρκοκρατίας οργανώνοντας κρυφό σχολειό, ενώ εκεί κατέφυγαν και πολλοί αγωνιστές (μεταξύ αυτών και ο Πάγκαλος) μετά την κατάληψη της Λιβαδειάς από τον Ομέρ Βρυώνη, τον Ιούνιο του 1821. Στο Μοναστήρι, ο Τυρναβίτης αγωνιστής έκρυψε και όλο του το εμπόρευμα (τσιμπέρια, αλατζάδες, πανικά κ.λπ.), του οποίου η αξία ανέρχονταν σε 2.000 γρόσια.

Όσον αφορά τη στρατιωτική και εν γένει δράση του στο πλαίσιο της Επανάστασης, ο Κυριάκος Πάγκαλος προσέφερε στην πατρίδα από διάφορες θέσεις και δίπλα σε σπουδαίες μορφές της τότε εποχής, ενώ παράλληλα συμμετείχε ενεργά και σε πολλές μάχες. Αρχικά, υπηρέτησε από το 1826-27 ως γραμματέας του Διονυσίου Ευμορφόπουλου, αρχηγού των Δερβενοχωρίων (σημερινή περιοχή από τα Μέγαρα μέχρι τα όρια του νομού Βοιωτίας), με τον οποίο κλείστηκε και στην Ακρόπολη των Αθηνών κατά την πολιορκία της από τον Κιουταχή μέχρι τη συνθηκολόγηση και παράδοσή της (24 Μαΐου 1827). Στη συνέχεια ανέλαβε τη θέση του γραμματέα του αστυνόμου Αποστόλη Μακροηλία στη Σαλαμίνα (Αύγουστος – Οκτώβριος 1827), ενώ για τους πέντε επόμενους μήνες εργάστηκε ως αντιγραφέας στην «Αναθεωρητική Επιτροπή» για την προετοιμασία του «Πολιτικού Συντάγματος της Ελλάδος». Τέλος, από τον Απρίλιο του 1828 έως και το 1829 διετέλεσε πρώτος γραμματέας του Γενικού Επιθεωρητή Στρατού Γεωργίου Κίτσου.

Εκτός όμως από τους προαναφερθέντες αγωνιστές, ο Τύρναβος προσέφερε στην Επανάσταση του 1821 άλλη μια εξέχουσα μορφή με ιδιαιτέρως σημαντικό ρόλο στα γεγονότα της εποχής. Αυτός δεν είναι άλλος από τον Αθανάσιο Τσακάλωφ, έναν από τους ιδρυτές της Φιλικής Εταιρείας (μαζί με τον Εμμανουήλ Ξάνθο και τον Νικόλαο Σκουφά), της οποίας υπήρξε ενεργότατο στέλεχος με πλούσια δράση σε Ελλάδα και εξωτερικό. Η σχέση του με τον Τύρναβο επικεντρώνεται στο γεγονός πως ο δερματέμπορος πατέρας του, Νικηφόρος Τεκελής, καταγόταν από τον Τύρναβο.

Το πραγματικό του όνομα ήταν Αθανάσιος Τεκελής ή Τσάκαλος, το οποίο άλλαξε σε «Τσακάλωφ» για να μην αναγνωρίζεται από τους Τούρκους. Σπούδασε στο Παρίσι, ενώ επισκέφτηκε τη Βιέννη και τη Μόσχα για να έρθει σε επαφή με τον Ιωάννη Καποδίστρια και τους Ξάνθο και Σκουφά αντίστοιχα. Στη συνέχεια κατευθύνθηκε στην Οδησσό, όπου έκανε σημαντικές ενέργειες για τη μεθοδικότερη οργάνωση της Φιλικής Εταιρείας και από εκεί ταξίδεψε σε διάφορες περιοχές της τότε Οθωμανικής Αυτοκρατορίας (Κωνσταντινούπολη, Σμύρνη, Μακεδονία, Θεσσαλία κ.λπ.), με σκοπό την κατήχηση νέων μελών της Εταιρείας. Τελικά, μετά από πολλές περιπέτειες και αφότου είδε μεγάλο μέρος της Ελλάδας να απελευθερώνεται, πέθανε το 1851 στη Μόσχα, όπου είχε καταφύγει μετά τη δολοφονία του Καποδίστρια.

Οι προαναφερθείσες ηρωικές φυσιογνωμίες έχουν αναγραφεί με χρυσά γράμματα στην ιστορία της χώρας μας για τη γενναιότητα και την ανδρεία τους, ενώ δικαίως αποτελούν καύχημα για την πόλη του Τυρνάβου. Άνθρωποι που αγωνίστηκαν για διαχρονικές αξίες μαχόμενοι πάντοτε «Υπέρ πίστεως καί πατρίδος» και επιζητώντας την πολυπόθητη ελευθερία. Αγωνιστές που δεν υπολόγισαν τον θάνατο και ρίχτηκαν στη μάχη δίχως αύριο για να προσφέρουν έναν καλύτερο κόσμο στις επόμενες γενιές. Είναι συνεπώς επιτακτική ανάγκη στις μέρες μας, σε μια εποχή αποδόμησης των ιδανικών και των ορθών προτύπων, να προβάλλουμε τέτοια ηρωικά πρότυπα τα οποία θα υμνούνται ανά τους αιώνες. Μορφές που θα δικαιώσουν τα λόγια του Τσώρτσιλ πως «Οι Έλληνες δεν πολεμούν σαν ήρωες. Οι ήρωες πολεμούν σαν Έλληνες!».

(Το παραπάνω κείμενο δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά, σε δυο τμήματα, στην εφημερίδα «ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ» το 2021, με αφορμή την επέτειο 200 ετών από την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης)

Δείτε όλες τις τελευταίες ειδήσεις στο tirnavospress.gr, ακολουθήστε μας στο Facebook, Instagram, Google News, YouTube και Twitter.  Προσοχή! Επιτρέπεται η αναδημοσίευση των πληροφοριών του παραπάνω άρθρου (όχι αυτολεξεί) ή μέρους αυτών μόνο αν: Αναφέρεται ως πηγή το tirnavospress.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά. – Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή – Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος.

Το άρθρο Ο Τύρναβος στον Αγώνα του ’21 εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Γράφει η Κωνσταντινιά Πατσή

Η συμμετοχή των Θεσσαλών στην επανάσταση του 1821 είναι ένα αναμφισβήτητο γεγονός.

Στον Τύρναβο την περίοδο 1818-1821 είχε την έδρα του ο Βελής, γιος του Αλή Πασά, γεγονός ,που μεταξύ άλλων, καθιστούσε δύσκολη τη δημιουργία επαναστατικών κινημάτων στην περιοχή.

Οι ένθερμοι Τυρναβίτες πατριώτες αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τον τόπο και να ενταχθούν στα επαναστατικά σώματα της νότιας Ελλάδος . Στο αρχείο των Χειρογράφων της Εθνικής Βιβλιοθήκης Αθηνών υπάρχουν οι ατομικοί φάκελοι των παρακάτω Τυρναβιτών αγωνιστών του 1821. Δημήτριος Τουρναβίτης (1800-1842) Γεννήθηκε στον Τύρναβο το 1800.

Είχε δυο θυγατέρες ,τη Βασιλική και τη Μαριγώ, τη δε γυναίκα του την έλεγαν Χαρίκλεια. Από τη στρατιωτική του υπηρεσία προκύπτει ότι κατετάγη στρατιώτης στον τακτικό στρατό ,στο ιππικό με το βαθμό του λοχία και έφτασε μέχρι το βαθμό του Ταγματάρχη. Ο συντοπίτης μας, Βαγγέλης Κυρούλης, αναφέρει ότι το 1821 ήρθαν από τη Λειψία της Γερμανίας 3-5 Τυρναβίτες και εντάχθηκαν στον επαναστατικό στρατό. Κυριάκος Πάγκαλος.

Γεννήθηκε στον Τύρναβο γύρω στο 1800. το επάγγελμα του ήταν έμπορος-πραματευτής, όπως προκύπτει από το πιστοποιητικό που του χορήγησε ο ηγούμενος της Μονής Ευαγγελίστριας του Ζαγαρά της Λειβαδιάς ,στην οποία ο Κυριάκος Πάγκαλος κατέφυγε μετά την κατάληψη της πόλης από τον Ομέρ Βρυώνη.

Εκεί έκρυψε όλη την πραμάτεια του που άξιζε 2000 γρόσια και απαρτίζονταν από τσεμπέρια, αλατζάδες, πανικά και άλλα παρόμοια. Ήταν πολύ μορφωμένος και είχε σπουδάσει στην περίφημη Σχολή του Τυρνάβου. Σε μικρή ηλικία πήρε μέρος στον απελευθερωτικό αγώνα, όπου προσέφερε μεγάλες υπηρεσίες.

Υπηρέτησε ως γραμματέας του Διονυσίου Ευμορφόπουλου στη Λειβαδιά, με τον οποίο κλείστηκε στην ακρόπολη της Αθήνας από την αρχή της πολιορκίας της από τον Κιουταχή μέχρι τη συνθηκολόγηση και την παράδοση της. Ήταν ένας από τους αντιγραφείς της αναθεωρητικής επιτροπής που ετοίμασε το «Πολιτικό Σύνταγμα της Ελλάδος».

Λόγω της καλής οικονομικής κατάστασης του ενίσχυσε τον αγώνα με δυο ομολογίες των εκατό γροσίων η καθεμιά. Γεώργιος Αναστασίου. Γεννήθηκε στον Τύρναβο στις 12 Μαρτίου 1805 ,ημέρα Σάββατο και βαπτίστηκε στον ιερό ναό του Προφήτη-Ηλία από τον ιερέα Μακάριο Νικολάου.

Από τις αρχές του ιερού αγώνα άφησε «τα υπάρχοντα του στην εξουσία του Οθωμανού, χάριν υπέρ πίστεως της πατρίδος » κατατάχτηκε με διάφορους οπλαρχηγούς εναντίον των εχθρών μαζί με τον πατέρα του και υπηρέτησε στον αγώνα για την ελευθερία μέχρι το τέλος του 1832 έχοντας πάρει μέρος σε πολλές μάχες και διάφορες συμπλοκές.

Πηγή Βύρων Σκρουμπής (2001) Τύρναβος –Ιστορικές Λαογραφικές αναδρομές

Το άρθρο Τυρναβίτες αγωνιστές στην επανάσταση του 1821 εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Ας βρεθούμε μπροστά στον Αθανάσιο Διάκο την στιγμή που, μπροστά στη μεγάλη θυσία, απαντά στον Ομέρ Βρυώνη, “Εγώ Γρεκός γεννήθηκα, Γρεκός θε να πεθάνω”…

Το άρθρο Επανάσταση: Λόγια των ηρώων μας που έμειναν στην ιστορία εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Γράφει η Αποστολία Πάνου

    Είναι γεγονός ότι στα προεπαναστατικά χρόνια οι Θεσσαλοί είχαν δυναμική παρουσία τόσο πνευματική όσο και επαναστατική (μέσα στις τάξεις των λογίων, κληρικών και κλεφταρματολών). Ωστόσο, τις παραμονές της επανάστασης του 1821 νέες κοινωνικές δυνάμεις(κυρίως έμποροι) έρχονται στο προσκήνιο με τη συμμετοχή τους σε μυστικές οργανώσεις, όπως η Φιλική Εταιρεία που προετοίμαζε την ελληνική επανάσταση.

     Ο Λάζαρος Αρσενίου αναφέρει με βάση τα απομνημονεύματα του ενός από τους ιδρυτές της, Εμμανουήλ  Ξάνθου ότι η Θεσσαλία ήταν από τις περιοχές που πρωταγωνίστησαν αυτή την περίοδο της προετοιμασίας της επανάστασης. Ο λόγιος  Ά ν θ ι μ ος  Γ α ζ ή ς  ήταν ο πρώτος που μυήθηκε από το Γεώργιο Σέκερη και ανέλαβε την αποστολή της κατήχησης.

Εμπιστευτικά έγγραφα, οδηγίες για την οργάνωση, τα παραλάμβανε ο Γαζής και δεχόταν τον Αθανάσιο Τ σ α κ ά λ ω φ και τον Ξ ά ν θ ο στο Πήλιο για το θέμα της ανάθεσης της ηγεσίας σε πρόσωπο μεγάλου κύρους. Και ο Χ ρ ι σ τ ό φ ο ρ ο ς Πε ρ ρ α ι β ό ς, που  κατά το συγγραφέα  Γ. Λαμπρινό αποτέλεσε τον ζωντανό  κρίκο δύο περιόδων, την προδρομική του Ρήγα και την επαναστατική των χρόνων της Φιλικής, είχε σημαντική συμβολή στην προετοιμασία της Επανάστασης.

  Ένα άλλο σημαντικό στέλεχος  της Φιλικής ήταν  ο  Γ ε ω ρ γ ά κ η ς  Ο λ ύ μπ ι ο ς, Λιβαδιώτης από την πλευρά της μητέρας του, που  θα χάσει τη ζωή του κατά την ελληνική επανάσταση της Μολδοβλαχίας και θα σκοτωθεί  μαζί με τους Θεσσαλούς πολεμιστές του, ανατινάσσοντας τη μονή Σέκου. Εκπλήρωσε, έτσι,  ακέραια ό,τι έγραφε τον Σεπτέμβριο του 1820 στον Αλέξανδρο Υψηλάντη: “υπόσχομαι να αγωνιστώ ως την υστερινήν ρανίδα του αίματος μου χωρίς ποτέ να με δειλιάσει καμμία ανθρώπινος περίστασις”.

    Η εθνεγερσία του 1821 για τους Έλληνες της εποχής εκείνης ήταν άλλη μία επανάσταση που φυσικά δεν ήξεραν για την έκβασή της. Στα πεδινά ήταν αδύνατη η εξέγερση, αν και ήθελαν την επανάσταση σε όλα σχεδόν τα κέντρα, Λάρισα, Τρίκαλα, Τύρναβο, που ήταν οργανωμένα στη Φιλική. Όμως, δεν θα μπορούσαν να κάνουν το παραμικρό, γιατί οι κάμποι γίνονταν πλέον στρατόπεδα των Τούρκων και βάσεις εξορμήσεώς τους. Εξάλλου, σε κέντρα γύρω από τον Όλυμπο βρίσκονταν συγκεντρωμένες ισχυρές τουρκικές δυνάμεις.

   Ωστόσο, οι Θεσσαλοί με όλη την προεπαναστατική παράδοση δράσης, δεν μένουν άπραγοι και το Μάιο του 1821 αρχίζει ο  επαναστατικός αγώνας από το Π ή λ ι ο σαν καλά οργανωμένο λαϊκό ξεσήκωμα, που κατευθύνεται από τον λόγιο Άνθιμο Γαζή  και στις Μ η λ ι έ ς,  οι οποίες γίνονται το κέντρο των επαναστατών, υψώνεται η ελληνική σημαία της ελευθερίας. Από όλα τα χωριά έφθαναν εκεί ένοπλοι.

Από τις Μηλιές κινήθηκαν κατά του φρουρίου του Βόλου, αλλά αναχαιτίσθηκαν από τους Τούρκους. O στρατός του Δράμαλη που κινήθηκε από τη Λάρισα κατά των επαναστατών, ήταν καταστροφικός για τα επαναστατημένα χωριά της Θεσσαλομαγνησίας και παρά τη διατήρηση της επαναστατικής εστίας στο Τρίκερι και στα νησιά των Σποράδων, η επανάσταση κατεστάλη τελικά το 1823.

    Στις 5 Ιουλίου του 1821 κηρύσσεται η Επανάσταση στην περιοχή Τρικάλων. Ονομαστοί καπεταναίοι στην περιοχή αυτή  ήταν ο Νικ. Στορνάρης ή Στουρνάρας, ο Αθαν. Μάνταλος, οι αδελφοί Λιακατά και ο Χριστόδουλος Χατζηπέτρος, ο οποίος ήταν μυημένος στη Φιλική Εταιρεία από το 1819 και είχε κατηχήσει ο ίδιος πολλούς από τους άλλους καπεταναίους. Με αρχηγό τον Νικ. Στουρνάρα, οι Ασπροποταμίτες και οι άλλοι κάτοικοι της Πίνδου επαναστατούν στην Πόρτα (Πύλη), Πρεβέντα (Διάβα), Καλαμπάκα και σ᾽ όλον τον Ασπροπόταμο και καταφέρνουν μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα να αποκτήσουν τον έλεγχο της περιοχής.

Όμως, οι τουρκικές επιθέσεις είχαν σαν αποτέλεσμα να διώξουν τους επαναστάτες από τις θέσεις τους  και άλλη μια ηρωική προσπάθεια των Θεσσαλών  να αποκτήσουν την ελευθερία τους, είχε άδοξο τέλος.  Επιπλέον, από την Καρδίτσα αγωνιστές συμμετείχαν στο πλευρό του Γεώργιου Κ α ρ α ϊ σ κ ά κ η και στους αγώνες του.

    Τον επόμενο χρόνο, το Μάρτιο του 1822 αρχίζει η επανάσταση στον Ό λ υ μ π ο με καθυστέρηση ενός χρόνου, λόγω της συγκέντρωσης μεγάλης εχθρικής δύναμης μεταξύ Λάρισας- Θεσσαλονίκης.

Μετά την αποτυχία   κατάληψης της οχυρής θέσης του Κολινδρού στην Πιερία, οι καπεταναίοι  Γούλας Δράσκος και Τόλιος Λάζος στην περιοχή της Ελασσόνας,  δέχθηκαν επίθεση της τουρκικής φρουράς του Βλαχολίβαδου στον Κοκκινοπλό, όπου ξεσήκωναν τους κατοίκους για επανάσταση. Οι αλλεπάλληλες εχθρικές επιθέσεις οδήγησαν τους επαναστάτες άλλοι να κατευθυνθούν στη Νάουσα, για να ενισχύσουν εκεί τον αγώνα κι άλλοι δια μέσου των Χασίων στην επαναστατημένη νότια Ελλάδα.

     Η Θεσσαλία, αν και δεν ενισχύθηκε, για να απελευθερωθεί το ‘’21’’, βοήθησε την επανάσταση στη νότια Ελλάδα με την αποστολή και συμμετοχή καπεταναίων και αρματολών στις εκεί επιχειρήσεις, όπως στο πολιορκημένο Μ ε σ ο λ ό γ γ ι, όπου μεγάλο μέρος των υπερασπιστών του ήταν Θεσσαλοί.

Επιπλέον, με τις τοπικές επαναστάσεις της συνέβαλε στο να ωφεληθεί η Ρούμελη και ο Μοριάς από την καθυστέρηση της καθόδου του εχθρού εκεί και να σταθεροποιηθεί η επανάσταση. Αξιόλογη, λοιπόν, η συμμετοχή της Θεσσαλίας στην επανάσταση του 1821 και βαρύς ο φόρος αίματος των Θεσσαλών στον ιερό αγώνα για τη ελευθερία της πατρίδας τους.

    Εντούτοις, με την έκβαση της Επανάστασης και τη δημιουργία του ελληνικού κράτους, η περιοχή της Θεσσαλίας  δεν θα συμπεριληφθεί στο νεοσύστατο αυτό κράτος, θα μείνει εκτός,  και οι άνθρωποί  της με την πίκρα από την ματαίωση των πολύχρονων αγώνων. Πέντε δεκαετίες αργότερα κι αφού προηγηθούν οι εξεγέρσεις του 1854 και 1878, θάρθει η πολυπόθητη απελευθέρωσή της (1881) και πάλι όχι σε όλη την έκτασή της.

Πηγές

ΙΒ τόμος της ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ  ΕΘΝΟΥΣ 

Αποστολία Πάνου, Η Ροδιά στην ιστορική διαδρομή της Θεσσαλίας

Το άρθρο Ιστορίες προγόνων – Η συμβολή των Θεσσαλών στην Επανάσταση του 1821 εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Δημιουργήθηκε μία ψηφιακή αφίσα με το αποτέλεσμα των έργων τους και όχι μόνο…

Συγχαρητήρια σε όσους έφεραν εις πέρας αυτήν την δράση.

Το υλικό βρίσκεται στην ιστοσελίδα των νηπιαγωγείων:

https://5o-7oniptyrnavou.blogspot.com/2021/06/1821-2021-200.html?fbclid=IwAR1_1jg3o8dy27Z4w1DQHP6LOV6ILLEQXhhAA5zbGzA_VFtfNP3Ck5Vuhi4

Το άρθρο Η ιστορία ζωντανεύει μέσα από τα μάτια των παιδιών του 5ου και 7ου Νηπιαγωγείου Τυρνάβου εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.