Της Κωνσταντινιάς Πατσή*

Το όρος Τέρναβον, το οποίο από πολλούς ερευνητές ταυτίζεται  με τη σημερινή Μελούνα στα ριζά της οποίας βρίσκεται ο Τύρναβος, αποτέλεσε τον Απρίλιο του 901/902 καταφύγιο του Αγίου Νικολάου του εν Βουναίνοις και των γενναίων συναγωνιστών του και η περιοχή της πηγής, Μάτι Τυρνάβου, υπήρξε ο τόπος μαρτυρίου δώδεκα συμμαχητών του.

Ο βυζαντινός αυτοκράτορας Λέων ΣΤ΄ ο Σοφός  διόρισε τον Νικόλαο «ταξίαρχον λεγεῶνος στρατιωτικῆς καί ἐστάλη μετά τῶν  ὑπ’ αὐτόν στρατιωτικῶν δυνάμεων εἰς τήν προκαθεζομένην τῆς Θετταλίας πόλιν, τήν Λάρισαν, ἵνα διατρίβων ἐκεί τούς ἐναντίους τῆς πόλεως ἀποτρέπηται» (Δημήτριος Ζ. Σοφιανός, 1972).

Τον Απρίλιο του  901 ή 902 εναντίον της Λάρισας επέδραμαν σύμφωνα με μερικούς ιστορικούς Άραβες (Δημήτριος Ζ. Σοφιανός, 1972), ή σύμφωνα με  άλλους μελετητές   Άβαροι-Βούλγαροι (Κ. Σπανός, 2015), Βούλγαροι  της εποχής του Συμεών (Άννα Αβραμέα,1974).

Οι εισβολείς εκμεταλλευόμενοι την «αφυλαξίαν» και την «μόνωσιν» της πόλεως την λεηλάτησαν και την ερήμωσαν αφού κατέσφαξαν όσους από τους κατοίκους της βρήκαν εκεί (Κ. Σπανός, 2015).

Στον Βίο του αγίου, αναφέρεται ότι «οἱ τῆς κατάρας κληρονόμοι καί τοῦ σκότους υἱοί τήν μόνωσιν ἡμῶν καί τήν τῆς χώρας ἀφυλαξίαν κατανοήσαντες τῶν προσοίκων κατέδραμον καί λείαν αὐτήν πᾶσαν πονηρία κατεργασάμενοι καί δεινότατα καγχάζοντες καθ’ ἡμῶν καί γέλωτα πλατύν χέοντες, ὅτι δεσπόται ἐρειπίων ἐγίνοντο» (Δημήτριος Ζ. Σοφιανός, 1972).

Για όσους δέχονται ότι οι εισβολείς ήταν Άραβες (Σαρακηνοί), μετά τη λεηλασία και την καταστροφή της Λάρισας, ο άγιος Νικόλαος «σύν τῆ ύπ΄ αὐτῶ φάλαγγι τῶν στρατιωτῶν…ἒκρινε μήτε τῆ πόλει τῆ Λαρίσση συγκλησθῆναι, μήτε αὐτοῖς τοῖς πολίταις ἐπαχθής γενέσθαι και ἀηδής» κατέφυγε μαζί με τον μητροπολίτη Φίλιππο και πολλούς από τους κατοίκους της πόλης στον οχυρωμένο Τύρναβο, στο όρος Τέρναβον, ενδιαίτημα ασκητών και αγίων εκείνη την εποχή.

Ενώ βρισκόταν στο όρος Τέρναβον, άγγελος Κυρίου τους προεμήνυσε πως πλησίαζε η ώρα του μαρτυρίου τους: «Δεῦρο, ἀθληταί τοῦ Χριστοῦ, πρός τό μαρτυρῆσαι ἑαυτούς εὐτρεπίσατε δι΄ αὐτοῦ γάρ μέλλετε τήν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν κληρονομεῖν, στεφάνῳ δέ ἀκηράτῳ τάς ὑμῶν τελειωθῆναι κεφαλάς καί μισθόν λαβεῖν τόν οὐράνιον. τοῦ γάρ εἰς τέλος ἆθλον ὑπομείναντες τό σώζεσθαι εἶναι γινώσκετε».

Οι Άραβες, αφού εντόπισαν τη στρατιωτική δύναμη, την περικύκλωσαν και μετά από μάχη κατόρθωσαν να συλλάβουν όλους τους στρατιώτες εκτός από το Νικόλαο, που διέφυγε στα Βούναινα (Χ. Β. Στεργιούλης) .

Για όσους δέχονται ότι οι εισβολείς ήταν Άβαροι (Βούλγαροι), η φορά των γεγονότων είναι διαφορετική. Ο Νικόλαος δεν μπορούσε να αντιμετωπίσει τους εισβολείς στην πεδιάδα και γι’ αυτό κατέφυγε στον Τύρναβο, όπου θα μπορούσε να τους κλείσει τον δρόμο προς τη Λάρισα περιμένοντάς τους στο στενό δυτικά του Τυρνάβου, στον δρόμο προς το Δαμάσι.

Όταν όμως έφτασε με τις δυνάμεις του στον Τύρναβο, αιφνιδιάστηκε βλέποντας τους εισβολείς να έρχονται από τη Μελούνα, μέσω της Τσαριτσάνης (Κ. Σπανός, 2015).

Ο στρατός του Νικολάου έδωσε την μάχη στην περιοχή της πηγής Μάτι του Τυρνάβου, της βυζαντινής Γρίμνιανης, στα βόρεια της κωμόπολης και στα ριζά της Μελούνας, σε μία περιοχή η οποία δεν του εξασφάλιζε την οδό διαφυγής προς τον ασφαλή Όλυμπο.

Εξαιτίας της μειονεκτικής θέσης, στην οποία ήταν αναγκασμένοι να πολεμήσουν οι άνδρες του Νικολάου, παρά την στρατιωτική πείρα, που διέθεταν και τις αρχικές επιτυχίες τους  ηττήθηκαν και αιχμαλωτίστηκαν» (Κ. Σπανός, 2015).

Ο Νικόλαος κατόρθωσε να διαφύγει προς τους λόφους των Βουναίνων και σχεδόν όλοι οι  στρατιώτες του σκοτώθηκαν  εκτός από δώδεκα. Αυτοί αιχμαλωτίστηκαν και υποβλήθηκαν σε φρικτά βασανιστήρια για να αλλαξοπιστήσουν. «τόν μέν ὂνυξι ξέσαντες, τόν δέ τόξοις κατατοξεύσαντες, ἂλλον τῶ καταπέλτῃ ὑποπιέσαντες, ἓτερον τῶ τροχῶ ἐπιδοῦντες…».

Όμως, οι καλλίνικοι στρατιώτες παρέμειναν ακλόνητοι στην πατρώα πίστη, τελειώθηκαν μαρτυρικά με αποκεφαλισμό και παρέδωσαν το πνεύμα τους στο Θεό  επισφραγίζοντας την αγάπη τους για το Χριστό με το αίμα της θυσίας τους (Χ. Β. Στεργιούλης ).

Τα λείψανα των μαρτύρων παρέμειναν άταφα για μεγάλο χρονικό διάστημα μέχρι που ο τότε μητροπολίτης της Λάρισας Φίλιππος, μετά από θεϊκή εντολή, φρόντισε την ανακομιδή των ιερών σκηνωμάτων τους και τον ενταφιασμό τους στη Λάρισα σε ειδικό ναό-Μαρτύριο, μη εντοπισμένο ακόμη (Χ. Β. Στεργιούλης ).

Τα ονόματά τους προστέθηκαν στο  Μέγα νέφος Μαρτύρων και γράφηκαν στους ουράνιους και αδιάψευστους κώδικες με χρυσά γράμματα «ἀνάγραπτα ἡμῖν δέ…ταύτα πεφανέρωται …Ἁρμόδιος, Γρηγόριος, Ἰωάννης, Δημήτριος, Μιχαήλ, Ἀκίνδυνος, Θεόδωρος, Παγκράτιος, Χριστόφορος, Παντολέων καί Εὐώδιος, Αἰμιλιανός καί γυναῖκες δύο, Εἰρήνη καί Πελαγία», αποτελώντας  για τη συνείδηση της Εκκλησίας μας το άνθος των ηρώων Της και κατακτώντας, σύμφωνα με τον ιερό συγγραφέα του βιβλίου της Αποκαλύψεως απόστολο Ιωάννη, την πιο τιμητική θέση στον ουρανό κάτω από το μεγαλειώδη θρόνο του Θεού.

Βιβλιογραφία

Δημήτριος Ζ. Σοφιανός, Άγιος Νικόλαος ο εν Βουναίνη. Ανέκδοτα αγιολογικά κείμενα. Ιστορικαί ειδήσεις περί της μεσαιωνικής Θεσσαλίας (Ι΄ αιών), διατριβή επί διδακτορία, Βιβλιοθήκη Σοφίας Ν. Σαριπόλου, εν Αθήναις 1972, σελ.82

Κ. Σπανός, Άραβες ή Αβάρους αντιμετώπισε ο Άγιος Νικόλαος ο εν Βουναίνοις;(Μια νέα θεώρηση των πολεμικών γεγονότων), Πρακτικά 1ης και 2ης Ημερίδας Λαρισαϊκών Αγιολογικών Σπουδών, Λάρισα 2015, 37-42.

Χ. Β. Στεργιούλης, Ένας άγνωστος Λαρισαίος Μάρτυρας

Στην εικόνα Ο άγιος Νικόλαος ο Νέος και οι δώδεκα στρατιώτες συμμάρτυρές του: Ακίνδυνος, Αρμόδιος, Γρηγόριος, Δημήτριος, Ευώδιος, Θεόδωρος, Ιωάννης, Μιχαήλ, Παγκράτιος, Παντολέων, Χριστοφόρος και Αιμιλιανός.(πηγή  diakonima.gr)

* Η Πατσή Κωνσταντινιά είναι Διευθύντρια του ΓΕΛ Τυρνάβου. Πτυχιούχος της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, κάτοχος Μεταπτυχιακού διπλώματος Master of Business Administration (MBA) του Staffordshire University

Το άρθρο Οι μάρτυρες του Τυρνάβου εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Τροφοδοτείται από πηγές στις υπώρειες της Μελούνας και με τη σειρά της τροφοδοτεί ποτάμι που ενώνεται με τον Πηνειό κοντά στο χωριό Ροδιά. Ο ποταμός ονομαζόταν στην αρχαιότητα Ευρωπός, δηλαδή «Μεγαλομάτης», γεγονός που ίσως οδηγεί στη σημερινή ονομασία «Μάτι».

Τις τελευταίες δεκαετίες, ειδικά μετά από χρονιές μεγάλης λειψυδρίας, όπως το 1992 και το 2005 όταν η λίμνη σχεδόν στέρεψε, η έκταση της έχει μειωθεί αρκετά.

Παρά ταύτα, παραμένει ένας σημαντικός υγρότοπος με πλούσια χλωρίδα (πλατάνια, λεύκες, ιτιές, καλάμια) και πλήθος πουλιά, ψάρια, χέλια, καραβίδες, ακόμη και ενυδρίδες (βίδρες). Σε παλαιότερα χρόνια οι ποσότητες ψαριών, χελιών και καραβίδων ήταν πολύ μεγαλύτερες, μέχρι του σημείου να γίνονται εξαγωγές καραβίδας στη Γαλλία!

Η περιοχή ανάμεσα στο Μάτι Τυρνάβου και το χωριό Δελέρια, αποτέλεσε το θέατρο μιας από τις πιο σημαντικές μάχες του «ατυχούς» Ελληνοτουρκικού πολέμου του 1897. Η μάχη που πραγματοποιήθηκε στις 23 Απριλίου 1997 είχε γνωρίσει εκτενή δημοσιογραφική κάλυψη από τα μεγάλα διεθνή μέσα της εποχής.

Το άρθρο Με ένα τεράστιο μπλε μάτι μοιάζει από ψηλά, το Μάτι Τυρνάβου, η μία από τις δύο λίμνες του Δήμου Τυρνάβου εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Στη συνέχεια της ροής τους τα νερά της πηγής αποτελματώνονται και, κάτω από τα βρύα και τα καλάμια, αποκτούν ένα σκούρο, σχεδόν μαύρο χρώμα. Έτσι, είναι λογικό να υποστηρίζει κάποιος ότι η μετέπειτα ονομασία του Αργυροπουλίου από τους Τούρκους Καρατζόλ οφείλεται σ’ αυτό το εντυπωσιακό θέαμα. Ας σημειωθεί ότι Kara gol στα τουρκικά σημαίνει μαύρη λίμνη. Ο καλλίροος αυτός ποταμός, που συνοδεύεται από μύθους και θρύλους, εκβάλλει στον Πηνειό, σε μια θέση κοντά στη Ροδιά. Η απότομη εκροή των νερών και το γεγονός ότι τα νερά αυτά χύνονται και ενώνονται με τα βρόμικα νερά του Πηνειού δημιουργούν ποιητικά μια απορία: Πώς καταδέχεται ο αρχοντικός Ευρωπός να αναμιχθεί με τον κατώτερο και λαϊκότερο Πηνειό;

Σε μικρή απόσταση από την πηγή υπάρχει νερόμυλος, δριστέλλα (νεροτριβή) για πλύσιμο κλινοσκεπασμάτων και μαντάνι για ραφινάρισμα των υφαντών. Η συνολική κοίτη με τις όχθες της αποτελεί πηγή αισθητικής απόλαυσης και ομορφιάς και είναι προορισμός εκδρομών, τόπος εορτών κ.λπ. Εκτός αυτού είναι ένα θαυμάσιος υγροβιότοπος που φιλοξενεί μια εξαιρετική χλωρίδα με πλατάνια, λεύκες, ιτιές, καλάμια, λουλούδια κ.λπ. και ένα πλήθος από πουλιά, ψάρια, χέλια, καραβίδες, ακόμη και ενυδρίδες (βίδρες).

Το καλοκαίρι του 1992, δυστυχώς, σε μια περίοδο μεγάλης ξηρασίας, ο τότε νομάρχης Λάρισας, ο απόστρατος αξιωματικός της Αεροπορίας Εξαδάκτυλος, αποφάσισε να αδειάσει η λίμνη προκειμένου τα νερά της να χρησιμοποιηθούν για την άρδευση των βαμβακοφυτειών στην περιοχή του Χαροκόπου, κοντά στη Λάρισα. Η προσπάθεια να πεισθεί και να δεχθεί ότι ώσπου να φτάσει το νερό αυτό τόσο μακριά, το μισό θα εξατμιζόταν και το άλλο μισό θα το απορροφούσε το αυλάκι της μεταφοράς, απέτυχε. Τελικά, δεν έγινε γνωστό πόσο αυξήθηκε με το πότισμα αυτό η βαμβακοπαραγωγή. Το κακό, ωστόσο, έγινε. Μετά την αφαίρεση των νερών του ποταμού τα φυτοφάρμακα των γύρω χωραφιών και αμπελιών έφτασαν στον πυθμένα της λίμνης και της κοίτης, τον μόλυναν και κατέστρεψαν όλη την πανίδα. Αργότερα μία ομάδα από ρέκτες και φίλους του περιβάλλοντος έκαναν σοβαρές προσπάθειες να διορθώσουν το κακό. Έβαλαν γόνους ψαριών, χελιών και καραβίδας και όλοι ευχηθήκαμε να έχουν αίσια αποτελέσματα, να μην πάνε χαμένοι όλοι αυτοί οι κόποι. Δυστυχώς, όμως, ούτε οι προσπάθειες ούτε οι ευχές είχαν κάποιο θετικό αποτέλεσμα.

Φαίνεται πως μολύνθηκε από τα φυτοφάρμακα ο πυθμένας της λίμνης και της κοίτης του ποταμού. Σήμερα, όμως, που όλοι μιλάμε για την αξία και την προστασία του περιβάλλοντος αξίζει τον κόπο να δείξουμε και στη συγκεκριμένη περίπτωση κάποιο ενδιαφέρον και λίγη φροντίδα. Μήπως π.χ. μπορεί να γίνει κάποια απόξεση του πυθμένα, μήπως είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθεί κάποια χημική ουσία ώστε να εξουδετερωθούν τα φυτοφάρμακα, μήπως μπορεί να γίνει κάτι άλλο, η επιστήμη έχει προχωρήσει αρκετά. Ας μην μας διαφεύγει πάντως ότι θα είναι μεγάλη η προσφορά. Οι ποσότητες των ψαριών, της καραβίδας και των χελιών που αλιεύονταν ήταν πολύ μεγάλες. Κάποιος, μάλιστα, Αργυροπουλίτης έκανε και εξαγωγή καραβίδας στη Γαλλία. Δικαιούται, λοιπόν, κανένας να αναρωτηθεί και να ρωτήσει μήπως οι αρμόδιες αρχές μπορούν να βοηθήσουν προς αυτή την κατεύθυνση;

Ο Γιάννης Μήτσιου είναι Φυσικός – νομικός

Το άρθρο Λίμνη Αργυροπουλίου – Πηγές Μάτι Τυρνάβου εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Το Μάτι αποτελεί σήμερα τη μοναδική φυσική λίμνη της Θεσσαλίας και παρά τη μικρή της έκταση (250 στρ.) αποτελεί τον πυρήνα ενός οικοσυστήματος με πλούσια χλωρίδα και πανίδα. Μαζί με τον Πηνειό ποταμό αποτελούν τους μοναδικούς υδροβιότοπους του νομού.

Δείτε τις αποκλειστικές εικόνες από drone που εξασφάλισε το TirnavosPress για σας

.

                                                                                                                                                                                                                                                      .

[quads id=5]

Το άρθρο Εκπληκτικές εικόνες από drone της λίμνης Μάτι Τυρνάβου εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Της Αποστολίας Πάνου

Δεκαέξι μόλις χρόνια μετά την προσάρτηση και απελευθέρωση της Θεσσαλίας από τον τούρκικο ζυγό(1881), και ενώ ο κόσμος στα χωριά και στις πόλεις προσπαθούσε να στήσει τη ζωή του, τα σύννεφα του πολέμου πυκνώνουν και ο λαός της Θεσσαλίας θα ξαναπεράσει για 14 μήνες σε οθωμανική κατοχή.

 Πρόκειται για τον ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897, που  προκλήθηκε με αφορμή την επέμβαση της κυβέρνησης Δηλιγιάννη στο Κρητικό Ζήτημα.

Πιο συγκεκριμένα, κάτω από την πίεση του επιζήμιου ‘’πατριωτισμού’’ και των ανεύθυνων ενεργειών της λεγόμενης Εθνικής Εταιρείας   που απέστειλε ένοπλες δυνάμεις προς συμπαράσταση των επαναστατημένων το 1896 Κρητών, η ελληνική κυβέρνηση εμπλέκεται σε πόλεμο με την Τουρκία (Απρίλιος του 1897) με τον ελληνικό στρατό απαράσκευο∙ αγέλη χαρακτήρισε τον  ελληνικό στρατό της εποχής ο  Χαρίλαος Τρικούπης από το βήμα της Βουλής…

Σ’ αντίθεση με τον καλύτερα καταρτισμένο τουρκικό στρατό, ανεπαρκής ήταν ο οπλισμός και τα στελέχη του. Άλλωστε, το μεγαλύτερο μέρος του στρατεύματος προερχόταν από τη Μικρά Ασία, η οποία  αποτέλεσε την καλύτερη και πιο ανελέητη στρατιά κάτω από την οθωμανική σημαία.

Οι προειδοποιήσεις μέσω του τύπου για επίδειξη αυτοσυγκράτησης του λαού μπροστά σε μια κρίσιμη απόφαση εμπλοκής στην περιπέτεια του πολέμου, δεν είχαν αποτέλεσμα στην κοινή γνώμη, η οποία ήδη είχε διαμορφωθεί υπέρ της στρατιωτικής αναμέτρησης.

Το Μάρτιο του 1897, ευρωπαϊκές και αμερικανικές εφημερίδες στέλνουν ανταποκριτές, για να καλύψουν τις εχθροπραξίες, μιας και θεωρείται σχεδόν βέβαιος ο επερχόμενος πόλεμος μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας.

Τα γεγονότα είναι ραγδαία. Το Μάρτιο του 1897,  3.000 ένοπλοι  οργανωμένοι από την Εθνική Εταιρεία εισέβαλαν στην περιοχή της Κρανιάς και καταδίωξαν ασθενείς τουρκικές φρουρές, όμως αναγκάστηκαν να επιστρέψουν στο ελληνικό έδαφος, αφού ήρθαν αντιμέτωποι και προσβλήθηκαν από τμήματα του τουρκικού στρατού.

Η Πύλη αποφάσισε τη διακοπή των ελληνοτουρκικών σχέσεων, αφού η ενέργεια αυτή αποτέλεσε αφορμή πολέμου.

      Η πρώτη φάση του ελληνοτουρκικού πολέμου ήταν η μάχη των συνόρων (εκτός της ελληνικής επικράτειας ήταν τότε η Ελασσόνα). Πρόκειται για πολυήμερες συγκρούσεις στο τμήμα της οροθετικής γραμμής στα βόρεια της Λάρισας και έγιναν με σκοπό να βελτιώσουν τη στρατηγική τους θέση οι αντίπαλες δυνάμεις.

Επικεφαλής της ελληνικής ταξιαρχίας  που είχε καταλάβει τη γραμμή Μπουγάζι- Λουσφάκι -Γκριτζόβαλη – Μελούνα, ήταν ο ταξίαρχος Μαστραπάς και διοικητής των τουρκικών στρατευμάτων ο Ετέμ Πασάς. Στις θέσεις Ρεβένι, Μπουγάζι, Νεζερό, Μάτι δίνονται μεγάλες μάχες ενώ ισχυρές δυνάμεις καλύπτουν το στενό της Μελούνας.

Στις 8 Απριλίου 1897, από τη Μελούνα κατέβηκαν στα βόρεια της περιοχής Μάτι κοντά στον Τύρναβο τα τουρκικά στρατεύματα, τα οποία οι ελληνικές δυνάμεις περιορίστηκαν να παρεμποδίσουν με βολές πυροβολικού.

Και παρά την εντολή από το ελληνικό αρχηγείο να καταληφθεί το Μάτι, όπου υπήρχε πρόταση να προκληθεί τεχνητή πλημμύρα, για να περιοριστεί το μέτωπο εισβολής και να απωθηθεί ο εχθρός προς τις ορεινές διαβάσεις, αυτό δεν έγινε εφικτό. Ανταποκριτές εφημερίδων που καλύπτουν τα γεγονότα,  αναφέρουν ότι το σχέδιο των Τούρκων ήταν να προωθήσουν το μεγαλύτερο μέρος του ισχυρού στρατού τους πρώτα προς τον Τύρναβο και από εκεί στη Λάρισα, όπου είχε στρατοπεδεύσει υπολογίσιμος αριθμός ελληνικών δυνάμεων.

Oι Τούρκοι κοντά στο Μάτι κυρίευσαν δύο χωριά, την Λυγαριά και το Καρατζόλι, δύο δευτερεύοντες σταθμούς του περάσματος της Μελούνας. Η πιο αποφασιστική μάχη του πολέμου διεξάγεται σε όλη την έκταση από την περιοχή που εκτείνεται από το Μάτι μέχρι το χωριό Δελέρια -μάχη όχι δευτερεύουσας σημασίας από στρατηγική άποψη–που αποτελεί και την τελική φάση της μάχης των συνόρων.

 Ο εχθρός θέλοντας να διασπάσει την ελληνική παράταξη, επιτέθηκε στο Μάτι και στα Δελέρια, όπου και διέθεσε το μεγαλύτερο μέρος της δύναμής του, ενώ από την ελληνική πλευρά διατέθηκε ένα περίπου σύνταγμα, δηλαδή μόνο το 1/10 των δυνάμεων του θεσσαλικού μετώπου αντιμετώπισε το βάρος της εχθρικής επίθεσης, γεγονός που δημιουργεί ευθύνες για το Αρχηγείο.

Ασυνεννοησία μεταξύ διαδόχου, μέραρχου και ταξίαρχου και η σύγχυση που επικράτησε, είναι κάποιες από τις αιτίες, στις οποίες οφείλεται η κατάληψη των Δελερίων και η άτακτη υποχώρηση που ακολούθησε.

Τη νύχτα της 11ης Απριλίου τα Δελέρια και το Μουσαλάρ ύστερα από 16 χρόνια ελεύθερου βίου γνώρισαν ξανά την τουρκική κατοχή και τη μανία των βαζιβουζούκων (ατάκτων στρατιωτών).

Ο ανταποκριτής του Associated Press επιβεβαιώνει την υποχώρηση του ελληνικού στρατού προς τη Λάρισα και επικαλούμενος συνέντευξη του Ετέμ πασά σε συνάδελφό του αναφέρει: o Ετέμ πασάς γελώντας είπε: «Είμαι πραγματικά ευγνώμων στον διοικητή του ελληνικού στρατεύματος, ο οποίος μου έδωσε αυτά τα μέρη.

Η ελληνική υποχώρηση ήταν γενική πανωλεθρία. Άφησαν τα πάντα πίσω, συμπεριλαμβανομένων τεράστιων ποσοτήτων πυροβόλων όπλων και πυρομαχικών, τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν.»

   Η είδηση της ήττας των ελληνικών στρατευμάτων στο Μάτι, της κατάληψης του Τυρνάβου και της Λάρισας και της άτακτης υποχώρησης των πριγκίπων και του ελληνικού στρατού στα Φάρσαλα, προκάλεσε αντιδράσεις του λαού κατά των υπευθύνων της ταπεινωτικής ήττας και κυρίως κατά του επικεφαλής των στρατευμάτων πρίγκιπα Κωνσταντίνου. Την κυβέρνηση Δηλιγιάννη τη διαδέχθηκε κυβέρνηση οικουμενικής ανοχής του Δημητρίου Ράλλη.

   Στο μεταξύ, μετά την υποχώρηση του ελληνικού στρατού στα Φάρσαλα, επακολούθησε και γενική έξοδος του αμάχου πληθυσμού. Στο χρονικό διάστημα μεταξύ 14ης και 24ης Απριλίου 1897 η ελληνική ταξιαρχία με διοικητή το συνταγματάρχη Κωσταντίνο Σμολένσκη έδωσε αλλεπάλληλες μάχες άνισες κοντά στο Βελεστίνο, από όπου απώθησε τους Τούρκους.

Στις 23 Απριλίου μεγάλη επίθεση πολύ ισχυρών τουρκικών δυνάμεων ανάγκασε σε υποχώρηση τον κύριο όγκο του ελληνικού στρατού από Φάρσαλα στο Δομοκό, όπου δόθηκε και η τελευταία μάχη.

Στις 26 Απριλίου οι Τούρκοι καταλαμβάνουν το Βόλο και έξω απ’ τη Λαμία υπογράφεται η ανακωχή με την παρέμβαση της Ρωσίας και, τέλος, στις 22 Νοεμβρίου 1897 υπεγράφη στην Κωνσταντινούπολη συνθήκη ειρήνης.

 Η Ελλάδα εκκενώνει μια περιοχή που βρίσκεται ανάμεσα στον Όλυμπο και τα Καμβούνια όρη και  η οποία θα περιέλθει στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Αυτά ήταν τα εδαφικά οφέλη της Τουρκίας και αφορούσαν σε στρατηγικές θέσεις υψωμάτων και όχι σε κατάληψη κατοικημένων περιοχών, εκτός από ένα χωριό, την Κουτσούφλιανη (δυτικά της Ελασσόνας).

Προβλεπόταν εκκένωσή της και οι κάτοικοί της θα μετεγκαθίσταντο σε μια νοτιότερη περιοχή μέσα σε ελληνικό έδαφος. H αναμέτρηση, λοιπόν, αυτή τελείωσε χωρίς ουσιαστικές εδαφικές απώλειες για τη Θεσσαλία και το ελληνικό κράτος.

    Ωστόσο, ο πόλεμος του 1897,  η σκοτεινή πλευρά της Μεγάλης Ιδέας, αποτέλεσε και εθνική ταπείνωση για τη χώρα, αφού υποχρεώθηκε στην καταβολή πολεμικής αποζημίωσης στην Τουρκία, της επιβλήθηκε διεθνής οικονομικός έλεγχος και καταδείχθηκαν οι σοβαρές αδυναμίες σε στρατιωτικό επίπεδο. Όσο για τους Θεσσαλούς, ο πόλεμος αυτός ήταν ‘’αληθινός εφιάλτης’’.

Για τη συντήρηση περίπου 100.000 ανδρών που εγκατέστησαν οι νικητές, ακολούθησε ληστρική εκμετάλλευση των οικονομικών πόρων της περιοχής και φυγή πολλών κατοίκων στη νότια Ελλάδα από τον φόβο των Τούρκων.

Οι Οθωμανοί λεηλάτησαν νοικοκυριά, άρπαξαν σοδειές, έσφαξαν χιλιάδες πρόβατα και αροτριώντα ζώα και στις πόλεις βρέθηκαν στο στόχαστρό τους εμπορικές αποθήκες και καταστήματα.

Αν και ήθελαν να αρπάξουν και τη σοδειά του 1898, οι Οθωμανοί πιεζόμενοι από τις Μεγάλες Δυνάμεις αποχώρησαν τέλος Απριλίου με  αρχές Μαΐου του 1898. Για την υποχώρηση του ελληνικού στρατού το 1897 η εφημερίδα Όλυμπος γράφει στις 17-6-1898 …

Λύπην αλγεινήν γεννά εν ημίν η επελθούσα κατάστασις και η εθνική ημών φιλοτιμία τιτρώσκεται εις τα καίρια, όταν αναλογιζώμεθα ότι εξέφυγον των χειρών ημών προσκαίρως απραγματοποίητοι οι προαιώνιοι πόθοι του Ελληνισμού, και τα εθνικά ημών ιδεώδη δεν προσέλαβον την προσδοκωμένην πραγματικήν ενσάρκωσιν εν τω τελευταίω πολέμω.’’

    Για την επίδραση που είχε στην εμπόλεμη περιοχή η έκβαση του ελληνοτουρκικού πολέμου του 1897 κάνει λόγο η ακόλουθη διήγηση, ανέκδοτη παράδοση, που αποδίδει τη σωτηρία του Τυρνάβου σε θαυματουργική επέμβαση ενός προστάτη αγίου :

“Το 1897 οι Τούρκοι κατέβιναν να κάψ’νε τουν Τούρναβο. Όλοι οι Τουρναβίτες έφυγαν και πήγαν στη Λαμία κι στουν Τούρναβο έμειναν μόνο οι γριές και οι γέρ’. Οι Τούρκ’κατέβ’καν απ’ του Λουσφάκ’. Έδωσε διαταγή η κόλαγας και κάψαν τουν Προφήτ’ Ηλία, ύστιρα πήγαν να κάψουν τουν Άϊ- Θανάσ’.

Μόλις έβαλαν φουτιά η κόλαγας πρήσ’κε ούτε να μ’λήσ’ μπουρούσι ούτε να φάει. Έδωσι διαταγή τότε στου γραμματέα να τ’ δώσ’ χαρτί και μολύβ’ κι έγραψι να μην κάψ’νε τουν Τούρναβο κι αμέσως έχτισι τ’ς εκκλησές και γλύτωσι ου Τούρναβος.”

Από το βιβλίο μου: Η ΡΟΔΙΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

Η Αποστολία Πάνου εργάστηκε ως φιλόλογος και είναι συγγραφέας με καταγωγή από την Ροδιά Τυρνάβου.

Το άρθρο Ο ελληνοτουρκικός πόλεμος του 1897 σε θεσσαλικό έδαφος εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Αγανάκτηση έχει προκαλέσει στους αγρότες του Αμπελώνα και του Βρυοτόπου του Δήμου Τυρνάβου, η μεγάλη καθυστέρηση κατασκευής του έργου υπογειοποίησης και αναβάθμισης των αγωγών άρδευσης από το «Μάτι» Τυρνάβου, από την Περιφέρεια Θεσσαλίας.

Το έργο είχε δημοπρατηθεί τον Μάη του 2021 και οι εργασίες έπρεπε να έχουν αρχίσει με το τέλος της περσινής αρδευτικής περιόδου.

Ωστόσο όμως, ενώ βρισκόμαστε στα τέλη Γενάρη, δεν έχουν προχωρήσει ουσιαστικά και όλα δείχνουν ότι για ακόμα μια χρονιά οι αγρότες αρδευτές της περιοχής θα έχουν σοβαρό πρόβλημα, οι  οποίοι έχουν υποστεί τα τελευταία χρόνια μεγάλες μειώσεις στο εισόδημα τους λόγω χαμηλών τιμών, υψηλού κόστους παραγωγής και κακής διαχείρισης του νερού.

Η Λαϊκή Συσπείρωση Θεσσαλίας, αξιώνει από την περιφερειακή αρχή, να προχωρήσει ταχύτατα το έργο υπογειοποίησης και αναβάθμισης των αγωγών άρδευσης του ΤΟΕΒ «Μάτι» Τυρνάβου, ώστε να μην χαθεί άλλη μια αρδευτική χρονιά και εισόδημα από τους αγρότες του Αμπελώνα και Βρυοτόπου.

Το άρθρο Η Περιφέρεια Θεσσαλίας να ολοκληρώσει άμεσα την υπογειοποίηση των αγωγών του ΤΟΕΒ Μάτι Τυρνάβου εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Το άρθρο Απεικόνιση από την μάχη στο Μάτι Τυρνάβου το 1897 εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Το άρθρο Ψαράδες στο Μάτι Αργυροπουλίου – Τυρνάβου εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.