Στο επίκεντρο της εκδήλωσης βρέθηκαν τρία χαρακτηριστικά λαογραφικά δρώμενα της τοπικής παράδοσης: ο «Κλήδονας», η «Ρουμάνα» και η «Πιρπιρίτσα». Τα έθιμα παρουσιάστηκαν με σεβασμό στην αυθεντική τους μορφή, όπως αυτή έχει διασωθεί και μεταφέρεται από γενιά σε γενιά.

Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με χορό και τραγούδι, με τη συμμετοχή μελών του Συλλόγου.

Στην υλοποίηση της εκδήλωσης συνέβαλαν ο κ.Πέτρος Δημάκης, Χοροδιδάσκαλος, η Μελισσοκομία του κ.Νικολάου Χρόνη και τα Υδραυλικά Ι. Η. Γκουρομπίνου. 

Το άρθρο Βλαχογιάννι: Αναβίωσαν τα έθιμα του «Κλήδονα», της «Ρουμάνας» και της «Πιρπιρίτσας» σε μια ξεχωριστή Πρωτομαγιά εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Αυτό το έθιμο για το Πάσχα διατηρείται εδώ και αιώνες, το σούβλισμα του αρνιού είναι λίγο συμβολικό, λίγο θρησκευτικό, αλλά έχει να κάνει βέβαια και με την ελληνική παράδοση.

Η σύνδεση με το εβραϊκό Πάσχα

Στην πραγματικότητα, το έθιμο του σουβλίσματος συνδέεται με το εβραϊκό Πάσχα (Πεσάχ), κατά το οποίο οι Εβραίοι έσφαζαν αρνί για να τιμήσουν τη σωτηρία τους από την Αίγυπτο. Ο Ιησούς βέβαια, ως Εβραίος, γιόρταζε και αυτός το Πάσχα, και η Ανάστασή του συνέπεσε χρονικά με το εβραϊκό Πάσχα, άρα το σύμβολο του αμνού «πέρασε» και στη χριστιανική παράδοση.

Οι Εβραίοι έψηναν το αρνί ολόκληρο στη φωτιά, αφού δεν έπρεπε να κοπεί ή να σπάσουν τα κόκαλά του, καθώς συμβόλιζε τον αμνό που θυσιάζεται. Το αίμα του αρνιού μάλιστα, το έβαζαν τότε στις πόρτες για να «περάσει» ο Άγγελος του Θανάτου και να σωθούν οι πρωτότοκοι.

Στην πραγματικότητα όμως, γίνεται κατανοητό ότι, το σούβλισμα αποτελεί ένα τελετουργικό που χάνεται στα βάθη του παρελθόντος.

Βέβαια, πρέπει να αναφέρουμε ότι και οι αρχαίοι Έλληνες θυσίαζαν ζώα στους θεούς (ανάμεσά τους και αρνιά ή κατσίκια), ειδικά την άνοιξη, για να ευχαριστήσουν τις θεότητες της γονιμότητας και της φύσης, όπως η Δήμητρα και η Άρτεμις.

Ο συμβολισμός του σουβλίσματος

Το αρνί λοιπόν αποτέλεσε για την ορθοδοξία σύμβολο του Ιησού Χριστού, ο οποίος θυσιάστηκε για τη σωτηρία των ανθρώπων και για να τους λυτρώσει από τις αμαρτίες τους. Άλλωστε, όπως αναφέρεται και στη Βίβλο «Ιδού ο Αμνός του Θεού ο αίρων την αμαρτίαν του κόσμου».

Το σούβλισμα στην Ελλάδα

Στη χώρα μας το σούβλισμα αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της παράδοσης και της λαογραφίας, ακόμη και της ελληνικής φιλοξενίας. Έθιμο συνδεδεμένο με τις οικογενειακές μαζώξεις στην ύπαιθρο, με τη φυγή από την πόλη στο χωριό, με το γλέντι στην ύπαιθρο με τραγούδια, χορούς και φυσικά, μεζέδες.

Όσοι ακολουθούν το έθιμο, ξεκινούν από πολύ νωρίς το πρωί, το ξημέρωμα ακόμα, την προετοιμασία και τη διαδικασία του σουβλίσματος. Ο ψήστης, ο πιο έμπειρος της οικογένειας, θεωρείται πρόσωπο «ιερό» εκείνη τη μέρα, αφού το ψήσιμο απαιτεί πολλές ώρες. Οι υπόλοιποι της οικογένειας πίνουν τρώνε μεζεδάκια και περιμένουν το κυρίως πιάτο.

Το έθιμο του σουβλίσματος του αρνιού είναι κατά βάση παρόμοιο σε όλη την Ελλάδα, όμως, ανάλογα την περιοχή, υπάρχουν μικροδιαφορές. Στην Κρήτη, για παράδειγμα, το ψήνουν αντικριστό, δηλαδή τεμαχισμένο σε μεγάλα κομμάτια που στερεώνονται με βέργες γύρω από μια κεντρική, μεγάλη θράκα.

Τα αρνιά και τα κατσίκια αποτελούν εύκολη λήψη κρέατος αφού υπάρχουν σε όλη την Ελλάδα. Αρνί, κατσίκι και κοκορέτσι έχουν την τιμητική τους την Κυριακή του Πάσχα.

newsit.gr

Το άρθρο Σούβλισμα αρνιού: Από που προήλθε το έθιμο που έχει «στιγματίσει» την Κυριακή του Πάσχα εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Από τα πιο όμορφα και γραφικά Υδραϊκα έθιμα είναι η περιφορά του Επιταφίου μέσα στη θάλασσα που γίνεται το βράδυ της Μ. Παρασκευής με μεγάλη κατάνυξη στα Καμίνια της Ύδρας.

Μετά τη περιφορά του Επιταφίου στη συνοικία η πομπή καταλήγει στη θάλασσα όπου μπαίνουν αυτοί που σηκώνουν τον Επιτάφιο ως τα γόνατα και να ακουμπάνε τα πόδια του Επιταφίου στη θάλασσα για να ευλογηθούν τα νερά. Στη συνέχεια γίνεται δέηση υπέρ των ναυτικών για ήσυχα ταξίδια και καλό γυρισμό.

Το έθιμο πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά στα Καμίνια το 1923 κι από τότε επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο.

Ξεκίνησε από τους σφουγγαράδες των Καμινίων που τα σφουγγαραδικα καϊκια αναχωρούσαν μετά της Σταυροπροσκυνήσεως και επέστρεφαν έως τη Μεγάλη Πέμπτη.

Το θέαμα είναι φαντασμαγορικό, μεγαλοπρεπές και κάθε Μεγάλη Παρασκευή παρακολουθείται από όλους τους ενορίτες και πολλούς ξένους που έρχονται στα Καμίνια της Ύδρας για να δουν από κοντά αυτό το έθιμο.

Η περιφορά του Επιταφίου στα Καμίνια γίνεται νωρίτερα από τη πόλη της Ύδρας για να μπορέσουν οι ξένοι να δουν όλα τα έθιμα του νησιού.

Στη πόλη της Ύδρας η περιφορά του Επιταφίου γίνεται λίγη ώρα αργότερα, όλοι οι Επιτάφιοι των ενοριών συναντιώνται στο λιμάνι κι από εκεί ο καθένας χωριστά περιφέρεται στα πλακόστρωτα σοκάκια της ενορίας του!

Νίκος Κακοδειπνακης

Το άρθρο Ύδρα: Ο Επιτάφιος «βουτά» στη θάλασσα – Το συγκλονιστικό έθιμο της Μ. Παρασκευής στα Καμίνια εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Σύμφωνα με τη λαϊκή δοξασία, ο «Μάρτης» λειτουργεί ως φυλαχτό. Η βασική του αποστολή είναι να προστατεύει από τον πρώτο δυνατό ήλιο της άνοιξης, ώστε να μη «καεί» το δέρμα τους. Παράλληλα, πιστεύεται ότι αποτρέπει και το «κακό μάτι», λειτουργώντας ως σύμβολο προστασίας και καλοτυχίας.

Οι δύο κλωστές του έχουν τον δικό τους συμβολισμό: η λευκή αντιπροσωπεύει την αγνότητα και την καθαρότητα, ενώ η κόκκινη συμβολίζει τη ζωή και την αγάπη. Ο συνδυασμός τους εκφράζει τη μετάβαση από τον χειμώνα στην αναγέννηση της φύσης, που φέρνει η άνοιξη.

Η παράδοση θέλει το βραχιολάκι να φοριέται όλο τον Μάρτιο. Σε πολλές περιοχές αφαιρείται στο τέλος του μήνα ή μόλις κάποιος δει το πρώτο χελιδόνι, ένα από τα πιο χαρακτηριστικά σημάδια της άνοιξης. Τότε, συχνά δένεται σε καρποφόρα δέντρα για να είναι γόνιμα ή αφήνεται σε θάμνους, ώστε να το πάρουν τα χελιδόνια για τις φωλιές τους.

Οι ρίζες του εθίμου εντοπίζονται στην Αρχαία Ελλάδα και ειδικότερα στα Ελευσίνια Μυστήρια, όπου οι μύστες φορούσαν μια παρόμοια κλωστή, γνωστή ως «κρόκη». Με την πάροδο των αιώνων, το έθιμο επιβίωσε και προσαρμόστηκε, διατηρώντας τον προστατευτικό του χαρακτήρα.

Παρόμοιες παραδόσεις συναντώνται και σε άλλες βαλκανικές χώρες, όπως η Βουλγαρία και η Ρουμανία, με τις ονομασίες Μαρτενίτσα και Μαρτισόρ αντίστοιχα. Ο «Μάρτης», λοιπόν, δεν είναι απλώς ένα βραχιολάκι, αλλά ένας ζωντανός κρίκος που συνδέει το παρελθόν με το παρόν και σηματοδοτεί τον ερχομό της άνοιξης.

newsbomb.gr

Το άρθρο Τι συμβολίζει ο «Μάρτης» και ποια είναι η ιστορία του εθίμου εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Θα αναβιώσουν οι “Καμήλες και Ντιβιτζίδες” ένα δρώμενο, το οποίο έχει εγγραφεί στο Μητρώο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς το 2023, όπως αυτό αναβιώνει στη Φιλιππούπολη Λάρισας και ταυτόχρονα θα αναβιώνει το έθιμο της Γρουνοχαράς με την παρασκευή παραδοσιακών φαγητών όπως καβρουμας, τηγανιά, καρβαβίτσα, αρμιά με χοιρινό (H γρουνοχαρά θα ξεκινήσει από τις 10:00 και θα διαρκέσει μέχρι το πέρας παρασκευής των παραδοσιακών φαγητών)

Θα ακολουθήσει παραδοσιακό Θρακιώτικο γλέντι με ορχήστρα και η διάθεση  παραδοσιακών φαγητών και κρασί σε όλο τον κόσμο. 

Ώρα έναρξης της Εκδήλωσης και του Δρώμενου η 13:30.

Το άρθρο Η Λέσχη Φιλιππούπολης οργανώνει την εκδήλωση  “Αναβίωση Εθίμων του Δωδεκαημέρου της Ανατολικής Ρωμυλίας ”  εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Τα παιδιά, πρωί τα Χριστούγεννα, μ’ έναν τρουβούλι στον ώμο και τα κλαράκια στα χέρια μπαίνοντας στο καλύβι, αφού καλημέριζαν και φιλούσαν από σεβασμό το χέρι των μεγαλυτέρων, πήγαιναν και κάθονταν στα γόνατα δίπλα στην φωτιά. Εκεί, κάθε ένα, έβαζε το πουρναράκι στην φωτιά κουνώντας το πέρα δώθε κι έλεγε: ¨Αρνιά – Κατσίκια – πιδιά – νφάδες – γαμπροί – ’γεια κι δύναμη κι απ ούλα τα καλά¨
Τα παιδιά κάθονταν την ώρα που έλεγαν τις ευχές ¨για να παίρνουν οι πρατίνες τ’ αρνιά τ’ς και να μην τ’ αφήνουν¨. Τα πουρναρόκλαδα έπρεπε να «πριτσιανιάν», να τριζοβολούν, την ώρα που λέγαν τις ευχές «για να βελάζουν τ’ αρνιά». Αν τα κλαράκια δεν πριτσιάναγαν πίστευαν ότι «δεν θα ’ναι καλή χρόνια και δεν θα βελάζουν τα αρνιά». Δηλαδή δεν θα έχουν πολλά γεννητούρια.
Η νοικοκυρά ύστερα από τις ευχές έδινε στα παιδιά διάφορα «καλούδια» δηλαδή καραμέλες – χαρούπια – ξερά σύκα – καρύδια – μήλα και ότι άλλο είχε ευχαρίστηση.
Λεφτά δεν έδιναν, μόνο καλούδια έδιναν, γιατί τις ευχές έπρεπε να τις γλυκάνουν. Στους μεγάλους ,οι οποίοι έκαναν τα ίδια με την ίδια διαδικασία και ακριβώς τις ίδιες ευχές, εκτός από καλούδια πρόσφεραν και κρασί με μεζέδες.

Το άρθρο Τα Χριστούγεννα των Σαρακατσαναίων εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Τη Μεγάλη Πέμπτη, κατεβάζουν το σφυρί. Σταυρώθηκε ο Χριστός. Και δεν είναι ώρα για χτυπήματα.

Ο θρύλος λέει πως οι ήχοι του σφυριού και του καρφιού, τη μέρα της Σταύρωσης, θυμίζουν εκείνο το φρικτό κάρφωμα στους παλμούς του Γολγοθά. Γι’ αυτό και οι παλιοί μάστορες, σιδεράδες, ξυλουργοί, καλαφάτες και πεταλωτές, άφηναν κάτω τα εργαλεία τους. Δεν δούλευαν. Ούτε καρφί, ούτε πριόνι, ούτε σφυρί.

Σε πολλές περιοχές – ιδίως στη Θεσσαλία, την Ήπειρο και τη Μακεδονία – έλεγαν:

«Μη δουλεύεις τη Μεγάλη Πέμπτη και τη Μεγάλη Παρασκευή, γιατί είναι σαν να χτυπάς ξανά τον Χριστό».

Τα σιδερένια εργαλεία σκεπάζονταν. Τα αμόνια «κατέβαιναν» – είτε μεταφορικά, είτε στην κυριολεξία. Το εργαστήρι έμενε σιωπηλό, σχεδόν πένθιμο, όπως και οι καμπάνες που χτυπούσαν πένθιμα εκείνη τη μέρα.

Δεν ήταν απλώς μια θρησκευτική πράξη. Ήταν μια πράξη πίστης, σιωπηλής προσευχής. Ένα άτυπο σταυροδρόμι ανάμεσα στο χέρι του ανθρώπου και το Θείο Πάθος.

Σήμερα, λίγοι θυμούνται τέτοιες παραδόσεις. Μα κάθε φορά που κάποιος τις αναφέρει, σαν να ξαναζεί για λίγο η Ελλάδα των ταπεινών εργαλείων, των ανθρώπων που δούλευαν με ιδρώτα και πίστη.

Ίσως, σε έναν κόσμο γεμάτο φωνές και βιασύνη, το «κατεβάζω το σφυρί» να είναι η πιο ανθρώπινη, η πιο τίμια σιωπή. Ένα μικρό «Σταυρώθηκε», ψιθυρισμένο όχι με λόγια, αλλά με πράξη.

@dimitris_kapetanakis

greece 🇬🇷 ionian sea

♬ Jesus Of Nazareth – Instrumental Christian Songs & Christian Piano Music

Το άρθρο «Κατεβάζουν το σφυρί και το αμόνι»: Το παλιό έθιμο των μαστόρων τη Μεγάλη Πέμπτη εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Παρόλο που σήμερα έχει περιοριστεί σημαντικά, εξακολουθεί να επιβιώνει σε ορισμένες περιοχές και κοινωνικές ομάδες.

Το Έθιμο και η Σημασία του

Η πρώτη νύχτα του γάμου είχε ιδιαίτερη σημασία, καθώς ο γαμπρός όφειλε να αποδείξει την αγνότητα της νύφης παρουσιάζοντας το ματωμένο σεντόνι στους συγγενείς και φίλους. Αυτό θεωρούνταν απόδειξη της «τιμιότητας» της γυναίκας, επιβεβαιώνοντας ότι δεν είχε προηγουμένως σεξουαλικές σχέσεις. Οι οικογένειες της νύφης και του γαμπρού παρακολουθούσαν το γεγονός με αγωνία, καθώς επηρέαζε την κοινωνική τους θέση και την υπόληψή τους.

Η παρθενία της νύφης συμβόλιζε την καλή ανατροφή της και την προσήλωσή της στις ηθικές αξίες της οικογένειας. Εάν το σεντόνι δεν είχε το «αναμενόμενο» σημάδι, η κατάσταση μπορούσε να οδηγήσει σε ακύρωση του γάμου, αυξημένη προίκα (πανωπροίκια), ή ακόμα και σε βίαιες συγκρούσεις μεταξύ οικογενειών, όπως συνέβαινε σε περιοχές με έντονη παράδοση στην τήρηση της τιμής, όπως η Κρήτη και η Μάνη. Σε ακραίες περιπτώσεις, το γεγονός μπορούσε να οδηγήσει σε φονικά ή βεντέτες, καθώς η ντροπή για την οικογένεια ήταν δυσβάσταχτη.

Το Έθιμο Σήμερα

Με την πάροδο των ετών και την αλλαγή των κοινωνικών αντιλήψεων, το έθιμο αυτό έχει εξασθενίσει και τηρείται σε πολύ μικρότερο βαθμό. Ωστόσο, εξακολουθεί να εφαρμόζεται σε ορισμένα μέρη της Ελλάδας, κυρίως σε νησιά όπως η Κρήτη, η Κεφαλονιά και η Μυτιλήνη, καθώς και σε χωριά της Πελοποννήσου (όπως η Μάνη) και περιοχές της Στερεάς και της Βόρειας Ελλάδας.

Επιπλέον, το έθιμο συνεχίζει να τηρείται σε αρκετές κοινότητες Ρομά, όπου η αγνότητα της νύφης αποτελεί κεντρικό στοιχείο της παράδοσής τους. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η οικογένεια της νύφης φέρει μεγάλο κοινωνικό βάρος για τη διατήρηση της τιμής της, και η παρθενία εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό κριτήριο για έναν επιτυχημένο γάμο.

Κοινωνική Προσέγγιση

Σήμερα, πολλοί άνθρωποι θεωρούν το έθιμο ξεπερασμένο και καταπιεστικό για τις γυναίκες, καθώς βασίζεται σε παρωχημένες αντιλήψεις περί ηθικής και τιμής. Ωστόσο, για κάποιες κοινωνικές ομάδες εξακολουθεί να έχει αξία, είτε ως μέρος της παράδοσης είτε ως ένδειξη σεβασμού προς τις παλαιότερες γενιές.

Η σύγχρονη κοινωνία προωθεί την ισότητα των φύλων και την ατομική ελευθερία, γεγονός που έχει οδηγήσει σε σταδιακή εγκατάλειψη του εθίμου. Παρ’ όλα αυτά, παραμένει ένα ενδιαφέρον πολιτισμικό στοιχείο που αντανακλά την ιστορική πορεία της ελληνικής κοινωνίας και την εξέλιξη των αντιλήψεών της.

@user3547168292840

♬ Originalton – Mr.SeroOfficial

Το άρθρο Η Παρθενία της Νύφης: Ένα Παλιό Έθιμο που Επιβιώνει σε Ορισμένες Περιοχές Μέχρι και Σήμερα εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Η πορεία γίνεται σε πομπή της οποίας προηγούνται διάφορες ομάδες (θίασοι) μεταμφιεσμένων ή μη (μόνον ανδρών), οι οποίοι κουβαλούσαν όλα τα απαραίτητα για την λειτουργία.

Όταν η πόλη έφθανε στο χώρο του Προφήτη Ηλία εκεί κάθε ομάδα έστρωνε στο έδαφος διάφορα φαγητά και μια μεγάλη φιάλη σε σχήμα «φαλλού» γεμάτη με κρασί ή με γαλακτόχρουν κράμα ούζου ή τσίπουρου με νερό.

Παράλληλα άναβαν φωτιά πάνω στην οποία παρασκευάζοταν το «Μπουρανί» μια χορτόσουπα από σπανάκι και ξύδι για να νοστιμίζει.Αφού γινόταν το μπουρανί που είχε την μορφή σούπας σερβιριζόταν στους «μυουμένους» ως μέθεξη – συμμετοχή στα δρώμενα – και έτσι άρχιζε ο χορός και τα τραγούδια, οι αστεϊσμοί και τα πειράγματα με άσεμνες βασικά εκφράσεις.

Πολλοί από τους άντρες που συμμετείχαν σ’ αυτό το τελετουργικό κρατούσαν στα χέρια τους φαλλούς σαν σκήπτρα και ήταν κατασκευασμένα από ξύλο ή πηλό ή ακόμα και από ψωμί και που αποτελούσαν το κυριότερο τελετουργικό σύμβολο.

Στο έθιμο αυτό συμμετείχαν αυστηρά μόνο άντρες ενώ οι γυναίκες απείχαν, ίσως για λόγους σεμνοτυφίας λόγω των φερόμενων φαλλικών συμβόλων.

Γυναικόπαιδα όμως παρακολουθούσαν τα δρώμενα καθώς επίσης και πλήθη επισκεπτών από διάφορα μέρη της Ελλάδας.

Γύρω από την φωτιά που έβραζε το μπουρανί γινόταν μεγάλος χορός με το εξής τραγούδι:

Σταματίστι να ιδούμι

ποιο τραγούδι θελ’ να πούμι

Τ’ κιαρατά του μπουρανί

κιαρατάδις το ‘φτιακναν

μασκαράδις το ‘τρουγαν.

Όταν τελείωνε το βράσιμο του «μπουρανί» όλοι μετέβαιναν δίπλα στις όχθες του Τιταρήσιου κι εκεί έτρωγαν και έπιναν εξακολουθώντας τα άσεμνα πειράγματα και τραγούδια.

Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι το έθιμο αυτό είναι κατάλοιπο των Βακχικών τελετών που διατηρήθηκε στους αιώνες και αναβιώνει ακόμα και σήμερα δείχνοντας την προσήλωση των Τυρναβιτών στα έθιμα και τις παραδόσεις.

Αξίζει να σημειώσουμε ότι εκείνη την εποχή της Τουρκοκρατίας εκείνος ο οποίος γίνονταν τύφλα στο μεθύσι τον ανακήρυτταν «Βασιλιά της Αποκριάς» και αφού τον ανέβαζαν στους ώμους τον περιέφεραν γύρω-γύρω στην πλατεία με άσεμνες χειρονομίες και λόγια.

Μια άλλη εκδοχή λέει πως τον «Βασιλιά της Αποκριάς» τον ανέβαζαν πάνω σ’ ένα γαϊδούρι ανάποδα και του έδιναν να κρατάει την ουρά του ζώου καθώς τον περιέφεραν σ’ όλη την πόλη. Το έθιμο αυτό απ’ ότι φαίνεται καταργήθηκε το 1875.

Τα κυριότερα χαρακτηριστικά του μπουρανιού στα πρώτα του βήματα – στην περίοδο της τουρκοκρατίας – που τα περισσότερα σώζονται μέχρι και σήμερα είναι τα εξής:

Η σχηματιζόμενη πομπή και πορεία εκτός της πόλεως σε ευρύ χώρο (αλώνι)

Η συμμετοχή μόνον ανδρών στα δρώμενα.

Η Παρασκευή του «μπουρανί» αποτελούμενου από σπόρους και άλλα φυτά σπανάκι – τσουκνίδα κλπ.

Ο οίνος ή ούζο ή τσίπουρο που προέρχονταν από τα σταφύλια της αμπέλου.

Ο άρτος

Τα ομοιώματα του φαλλού που κατασκευάζονται από ξύλο, πηλό ή άρτο. Οι φαλλοί κατέχουν κυρίαρχη θέση σ’ όλη την εκδήλωση που κρατούνται με τα χέρια σαν είδος σκήπτρου, ή φέρονταν δεμένα σε όρθια θέση στο μέτωπο της κεφαλής του συμμετέχοντος

Οι χοροί, το φαγοπότι, τα τραγούδια, συνοδευόμενα από διάφορα μουσικά όργανα (πίπιζα, νταούλι, κλαρίνο κλπ).

Ας έρθουμε και στα σημερινά δεδομένα… όσο τα χρόνια περνούσαν και κυρίως προς τα τέλη της δεκαετίας του ’70 οι γυναίκες αρχίζουν να παίρνουν ενεργά μέρος στο όλο τελετουργικό ιδιαίτερα μετά την δημιουργία του Σωματείου Μπουρανί 1979. Μάλιστα φτάσαμε στο σημείο, αυτό το κάποτε ανδροκρατούμενο σωματείο να αποκτήσει γυναίκα πρόεδρο στα τέλη της δεκαετίας του ’90.

Το άρθρο Μπουρανί Τυρνάβου τα ταμπού και οι απαγορεύσεις εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Στην καρδιά του Θεσσαλικού κάμπου, λίγα χιλιόμετρα βορειοδυτικά της πρωτεύουσας  της  Θεσσαλίας, οι Τυρναβίτες έχουν καθιερώσει ένα έθιμο, που έχει τις ρίζες του στη Διονυσιακή λατρεία και γ’αυτό η ιστορία του χάνεται στα βάθη των αιώνων.

Η χρησιμοποίηση σεξουαλικών και ερωτικών συμβόλων συνδυάζεται απόλυτα με τις παραδοσιακές λαϊκές εκδηλώσεις των Τυρναβιτών.

Εμβαθύνοντας το θέμα μπορούμε να πούμε πως το βέβηλο και άσεμνο είναι μια πτυχή του λαϊκού μας πολιτισμού που ελάχιστα έχει ανιχνευθεί και μελετηθεί, μιας που επί  δεκαετίες, ίσως  και αιώνες, η υποκριτικά  επίπεδη αστική ηθική και σεμνοτυφία των διανοουμένων συλλογέων την αποσιώπησε και την αγνόησε, παραποιώντας  την  αλήθεια  κάποιων  συγκεκριμένων  πολιτισμικών φαινομένων.

«Το μπουρανί» είναι στην κυριολεξία ένα λαϊκό πανηγύρι αλλά στην ουσία είναι η γιορτή του φαλλού και συμβολίζει την αναπαραγωγή και την ευτεκνία. Για την προέλευση του, υπάρχουν δύο εκδοχές.

Η πρώτη αναφέρει ότι οι ρίζες του βρίσκονται στις πανάρχαιες εορτές των Ελλήνων: τα Διονύσια, τα Θεσμοφόρια, τα Αφροδίσια, τα Θαργήλια και κυρίως οι αλωαί που  ήταν γεωργική εορτή πανάρχαια λατρεία και προ-θρησκευτική.

Και  η δεύτερη ότι προέρχεται από Αρβανίτες που εγκαταστάθηκαν στον Τύρναβο γύρω στο 1770, λίγο πριν τα Ορλωφικά. Η δεύτερη εκδοχή μάλλον είναι και η επικρατέστερη, καθώς τεκμηριώνεται από ιστορικά στοιχεία. Καθώς λέγεται εκείνη την εποχή, έπεσε στον Τύρναβο επιδημία χολέρας και οι περισσότεροι κάτοικοι του βρήκαν θάνατο.

Η πόλη ερημώθηκε και ο σουλτάνος της περιοχής, έφερε ένα τμήμα Αρβανιτών, για να κτίσει την καινούργια πόλη, δίπλα στην  παλιά  (η  περιοχή αυτή ονομάζεται «Κόκκαλα» επειδή στην περιοχή θάφτηκαν όσοι βρήκαν τον θάνατο από την χολέρα).

Οι Αρβανίτες αυτοί λοιπόν καθιέρωσαν το έθιμο που σώζεται ως τις μέρες μας.

Το έθιμο αυτό λαμβάνει χώρα την Καθαρή  Δευτέρα κάθε χρόνο στον Τύρναβο. Οι κάτοικοι της πόλης πηγαίνουν στο Εξωκλήσι του Προφήτη Ηλία στα βόρεια της πόλης σ’ έναν ελεύθερο ευρύ χώρο (ένα μεγάλο αλώνι).

Η πορεία γίνεται σε πομπή της οποίας προηγούνται διάφορες ομάδες (θίασοι) μεταμφιεσμένων ή μη  (μόνον  ανδρών),  οι  οποίοι κουβαλούσαν  όλα  τα  απαραίτητα  για  την λειτουργία.

Όταν η πόλη έφθανε στο χώρο του Προφήτη Ηλία εκεί κάθε ομάδα έστρωνε στο έδαφος διάφορα φαγητά και μια μεγάλη  φιάλη  σε  σχήμα «φαλλού» γεμάτη με κρασί ή με γαλακτόχρουν κράμα ούζου ή τσίπουρου με νερό.

Παράλληλα άναβαν φωτιά πάνω στην οποία παρασκευάζονταν το «Μπουρανί» μια χορτόσουπα από σπανάκι και ξύδι για να νοστιμίζει.

Αφού γινόταν το μπουρανί που είχε την μορφή σούπας  σερβιριζόταν  στους «μυουμένους» ως μέθεξη – συμμετοχή στα δρώμενα –και έτσι άρχιζε ο χορός και τα τραγούδια, οι αστεϊσμοί και τα  πειράγματα  με  άσεμνες  βασικά εκφράσεις.

Πολλοί  από  τους  άντρες  που  συμμετείχαν  σ’  αυτό  το τελετουργικό  κρατούσαν στα χέρια τους φαλλούς σαν σκήπτρα και ήταν κατασκευασμένα από ξύλο ή πηλό ή ακόμα και από ψωμί και που αποτελούσαν το κυριότερο τελετουργικό σύμβολο.

Στο έθιμο αυτό συμμετείχαν αυστηρά μόνο άντρες ενώ οι γυναίκες απείχαν, ίσως για λόγους σεμνοτυφίας  λόγω των φερόμενων φαλλικών  συμβόλων.

Γυναικόπαιδα όμως παρακολουθούσαν τα δρώμενα καθώς επίσης και πλήθη επισκεπτών από  διάφορα μέρη της Ελλάδας.

Γύρω από την φωτιά που έβραζε το μπουρανί γινόταν μεγάλος χορός με το εξής τραγούδι:

Σταματίστι να ιδούμι ποιο τραγούδι  θελ’ να πούμι

Τ’ κιαρατά  του μπουρανίκιαρατάδις

το ‘φτιακνανμασκαράδις το ‘τρουγαν.

Όταν τελείωνε το βράσιμο του «μπουρανί» όλοι μετέβαιναν δίπλα στις όχθες του Τιταρήσιου κι εκεί έτρωγαν και έπιναν εξακολουθώντας  τα  άσεμνα πειράγματα και τραγούδια.

Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι το έθιμο αυτό είναι κατάλοιπο  των Βακχικών  τελετών που διατηρήθηκε στους αιώνες και αναβιώνει ακόμα και σήμερα δείχνοντας την προσήλωση των Τυρναβιτών στα έθιμα και τις παραδόσεις.

Οι καρναβαλικές εκδηλώσεις, πάντως, χρονολογούνται από το 1898, όταν, σύμφωνα με ιστορικές αναφορές, ξεκίνησε ο εορτασμός της Απόκριας στην πόλη με έναν πρωτότυπο, όσο και τολμηρό τρόπο.

Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, ότι στο πέρασμα του χρόνου απαγορεύτηκε πολλές φορές για να ξαναβρεί το δρόμο του από το 1980. Από τη δεκαετία του ’80 και μετά, το Καρναβάλι του Τυρνάβου καθιερώθηκε ως το σημαντικότερο της Κεντρικής Ελλάδος, με τη συμμετοχή  καρναβαλικών ομάδων, με αριθμό συμμετεχόντων που κάθε χρόνο αυξάνεται, ξεπερνώντας, πολλές φορές τις χιλιάδες.

Οι καρναβαλικές εκδηλώσεις κορυφώνονται με το “μπουρανί” της Καθαρής Δευτέρας, τη μοναδική αυτή διονυσιακή γιορτή, αφιερωμένη στη γονιμότητα της  γης. Αναπόσπαστο αξεσουάρ των  καρναβαλιστών  είναι ο φαλλός, τον οποίο στη διάρκεια των εορταστικών εκδηλώσεων βλέπει κανείς στην πόλη σε διάφορα μεγέθη και χρώματα. Φεύγοντας, άλλωστε, από την πόλη, εκτός από το ονομαστό τσίπουρο, θα πάρετε ως σουβενίρ έναν πήλινο φαλλό.

Το «Μπουρανί» είναι λέξη τούρκικη και σημαίνει λαχανόρυζο ή σπανακόρυζο. Τα υλικά για την παρασκευή του είναι σπανάκι, τσουκνίδα και λίγος αντεράκος μαζί με ξύδι έτσι για νοστιμιά χωρίς λάδι καθόλου.

Παλιά η εκδήλωση του Μπουρανιού ήταν πιο γνήσια, πιο περιεκτική και φυσικά πιο ξεδιάντροπη. Γύρω από την φωτιά για την προετοιμασία του εδέσματος, οι καρναβαλιστές χόρευαν αλληλο-πειράζονταν, τραγουδούσαν άσεμνα τραγούδια, πετούσαν βωμολοχίες και έκαναν πρόστυχα πειράγματα προς τους άντρες περαστικούς.

Φυσικά δεν έλλειπαν και οι φαλλοί, πήλινοι, ξύλινοι και άλλοι από καρότα. Στον Τύρναβο η αντίληψη για το καρναβαλικό ξεφάντωμα είναι σίγουρα πολύ διαφορετική και σαφέστατα ενδιαφέρουσα και ερεθιστική για τις αισθήσεις και τα κρυφά και ανείπωτα ένστικτά μας.

Ερευνητική εργασία ΕΠΑΛ Τυρνάβου

Το άρθρο Μπουρανί: Το έθιμο με τους φαλλούς στον Τύρναβο εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

11 ημέρες πριν την Καθαρά Δευτέρα, την δεύτερη εβδομάδα του Τριωδίου  που ονομάζεται «Κρεατινή»,  γιορτάζεται η Τσικνοπέμπτη ως ημέρα χαράς αλλά και προετοιμασίας για τους Ελληνορθόδοξους χριστιανούς καθώς πλησιάζει η Σαρακοστή πριν το Πάσχα. Τότε ξεκινούν ουσιαστικά οι εκδηλώσεις της Αποκριάς, οι οποίες κορυφώνονται με τα Κούλουμα και την Καθαρή Δευτέρα.

Η λογική πολλών διατροφικών συνηθειών ακόμη και στη σημερινή εποχή σχετίζεται με την «ευλαβική» τήρηση των περιόδων νηστείας  τα παλαιότερα χρόνια.

Η επιλογή της Πέμπτης ως καθιερωμένης ημέρας του συγκεκριμένου εορτασμού έγινε επειδή οι νηστείες της Τετάρτης και της Παρασκευής θεωρούνται πολύ σημαντικές από την ορθόδοξη εκκλησία, οπότε επέλεξαν την ενδιάμεση μέρα, δηλαδή την Πέμπτη. Το όνομα Τσικνοπέμπτη αποτυπώνει τον χαρακτήρα του εορτασμού της ημέρας αυτής που επιβάλλει την κατανάλωση άφθονου λιπαρού κρέατος ψημένου στα κάρβουνα, ώστε κατά το ψήσιμο, να βγάλει την απαραίτητη «τσίκνα».

Η Αποκριά, το γνωστό μας Τριώδιο, περιλαμβάνει χρονικά 3 εβδομάδες, την Προφωνή ή και Απολυτή, την Κρεατινή ή Κρεοφάγο και τη Τυρινή ή Τυροφάγο. Η πρώτη εβδομάδα λέγεται και Προφωνή γιατί στα βυζαντινά χρόνια διαλαλούσαν τον ερχομό της Αποκριάς, ώστε να προμηθευτούν όλοι ζώα για τη γιορτή.

Την Κυριακή μετά την Τσικνοπέμπτη, τρώμε κρέας για τελευταία φορά πριν το Πάσχα. Στα παλιά χρόνια, και τις δύο αυτές ημέρες οι  χριστιανοί συνήθιζαν να κάνουν τραπέζια με κρέατα, όχι μόνο γιατί τελείωνε η κρεοφαγία αλλά και γιατί συνηθιζόταν να προσφέρουν νεκρόδειπνα στη μνήμη των πεθαμένων.

Την επόμενη εβδομάδα, την «Τυρινή»,  επιτρέπονται μόνο αυγά και γαλακτοκομικά και από την Καθαρά Δευτέρα αρχίζει η δύσκολη νηστεία των πενήντα ημερών μέχρι το Πάσχα.

Ετυμολογικά η λέξη Αποκριά σημαίνει αποχή από το κρέας και σηματοδοτεί την έναρξη της 40ήμερης νηστείας πριν το Πάσχα. Και η λέξη Καρναβάλι (Carnival) συνδέεται με την Αποκριά, καθώς προέρχεται από το λατινικό carnem levare που δηλώνει επίσης την αποχή από το κρέας.

Οι ρίζες των εκδηλώσεων αυτών βρίσκονται, σύμφωνα με κάποιους ερευνητές, στην αρχαία Ελλάδα και είναι συνυφασμένες με τη Διονυσιακή λατρεία και τις βακχικές γιορτές που τοποθετούνται στις αρχές της άνοιξης και οι οποίες επιβίωσαν με παραλλαγές μέχρι και τα χριστιανικά χρόνια.

Σύμφωνα με τον λαογράφο Δημήτριο Λουκάτο, το φαγοπότι και το γλέντι της ημέρας είναι «ομοιοπαθητικές προσπάθειες για την ευφορία της γης».

Μαζί με τους διάφορους τρόπους προετοιμασίας του κρέατος ανάλογα με τις τοπικές παραδόσεις, υπάρχει και η παράδοση του μασκαρέματος που έχει τις ρίζες του στις ειδωλολατρικές γιορτές για να διώξουν τα κακά πνεύματα του χειμώνα και να εξασφαλίσουν μια καλή σοδειά.

Το άρθρο Τσικνοπέμπτη: Kρέας στη σχάρα, κρασί άφθονο και τσίκνα στον αέρα εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Μπουρανί (Τύρναβος, Ελλάδα): Ένα διονυσιακό, παραδοσιακό έθιμο που λαμβάνει χώρα τη Καθαρά Δευτέρα στον Τύρναβο. Συνδέεται με τη γονιμότητα, την αναγέννηση της φύσης και την καλή σοδειά.

Στο επίκεντρο βρίσκονται φαλλικά σύμβολα. Οι συμμετέχοντες μαζεύονται γύρω από ένα καζάνι με σπανάκι, ρύζι και ξύδι (το Μπουρανί) και το τρώνε, ενώ τραγουδούν πειρακτικά τραγούδια. Κυριαρχούν τα φαλλικά σύμβολα, με αστεία και πειράγματα. Έντονα εορταστική, με σκωπτική διάθεση, χιούμορ και παραδοσιακή μουσική.

Kanamara Matsuri (Καβασάκι, Καναγκάουα, Ιαπωνία): Φεστιβάλ γονιμότητας που λαμβάνει χώρα κάθε Απρίλιο στο Kanayama Shrine. Τιμά τη γονιμότητα, την ασφάλεια στις σχέσεις και την προστασία από ασθένειες.

Το κεντρικό σύμβολο είναι επίσης φαλλικό. Μεγάλες πομπές με φορητούς ναούς που φέρουν γιγάντια φαλλικά αγάλματα. Πωλούνται γλυκά, κεριά και διακοσμητικά σε σχήμα φαλλού. Εορταστική διάθεση με παραδοσιακά τραγούδια και χορούς. Χαρούμενη και χαλαρή, με στόχο τη γιορτή της ζωής και της υγείας.

Παρόλο που είναι διαφορετικοί τόποι, η έμφαση στην παράδοση, τη φύση, και την πολιτιστική κληρονομιά είναι κάτι που τους συνδέει έμμεσα. Το μόνο σίγουρο είναι πάντως πως η Καναγκάουα στην Ιαπωνία είναι πως δεν έχει το άγιο τσιπουράκι που έχει ο Τύρναβος που τον κάνει ξακουστό σε όλο τον κόσμο.

Το άρθρο Τι κοινό μπορεί να έχει ο Τύρναβος με την μακρινή Καναγκάουα στην Ιαπωνία; εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Στο χριστιανικό πολιτισμό το κόκκινο χρώμα του ροδιού παραπέμπει στην αιδημοσύνη και το κάλλος της εκκλησίας και κυρίως στο αίμα και τα πάθη του Χριστού. Το πλήθος των σπόρων του ροδιού, που συγκρατείται μέσα σε ένα φλοιό, συμβολίζει την εικόνα της Εκκλησίας και την ενότητα της πίστης.

Το αόρατο και εύγεστο εσωτερικό συμβολίζει την μη ορατότητα του Θεού και τον κρυμμένο θησαυρό της ελπίδας μελλοντικών χαρών.
Τα παραπάνω σημεία έχουν ιδιαίτερη σπουδαιότητα, διότι δείχνουν ότι από τους πρώιμους χριστιανικούς αιώνες η εκκλησία ενσωμάτωσε τη συμβολική σημασία του ροδιού σε χριστιανικό περιεχόμενο.

Ερχόμαστε στους νεότερους χρόνους, Το σπάσιμο του ροδιού από τους νεόνυμφους στην είσοδο και στα κατώφλια των σπιτιών έχει στόχο την ευγονία. Υπάρχει όμως και μια αρνητική παροιμιακή φράση για το ρόδι, όταν λέμε «η νύφη τα έκανε ρόιδο», που σημαίνει τα έκανε θάλασσα.

Η αρχή της φράσης μάλλον βρίσκεται στο έθιμο που θέλει τη νύφη να ρίχνει στο πάτωμα το ρόδι, όταν μπαίνει στο σπίτι του γαμπρού, και να πατάει τους σκορπισμένους καρπούς, κάτι που και η πιο καλοπροαίρετη πεθερά το έβλεπε με φρίκη.

Το πρωί της Πρωτοχρονιάς η οικογένεια πηγαίνει στην εκκλησία ντυμένη με τα καλά της ρούχα για να παρακολουθήσει τη λειτουργία του Μεγάλου Βασιλείου και να υποδεχτεί το νέο χρόνο. Στην επιστροφή ο νοικοκύρης του σπιτιού έχει στην τσέπη του ένα λειτουργημένο ρόδι, που στην Μικρά Ασία το φιλούσαν στα εικονίσματα από τις 14 Σεπτέμβρη, την ημέρα του Σταυρού. Είναι αυτός που κάνει το ποδαρικό και σπάει το ρόδι.

Πρέπει θα χτυπήσει το κουδούνι της εξώπορτας και να του ανοίξουν. Δεν κάνει να ανοίξει ο ίδιος με το κλειδί του. Έτσι είναι ο πρώτος που μπαίνει στο σπίτι για να κάνει το ποδαρικό με το ρόδι στο χέρι. Μπαίνει μέσα με το δεξί, το «καλό» πόδι, σπάει το ρόδι πίσω από την εξώπορτα για να πεταχτούν οι ρώγες του παντού και ταυτόχρονα λέει: «με υγεία, ευτυχία και χαρά το νέο έτος κι όσες ρώγες έχει το ρόδι, τόσες λίρες να έχει η τσέπη μας όλη τη χρονιά».

Το ρόδι αποτελεί βασικό συστατικό και έχει τη δική του συμβολική αξία και στα «κόλλυβα», που προσφέρουν στα μνημόσυνα οι οικείοι σε όλα τα συγγενικά ή φιλικά πρόσωπα, ενώ μαρτυρείται και η παρουσία ολόκληρων ροδιών στους τάφους.

Η σύνδεση του ροδιού με το θάνατο στη σύγχρονη Ελλάδα σχετίζεται με τη μετά θάνατον αναγέννηση του ατόμου και με την ιδέα της ανανέωσης της ζωής.Το ρόδι στη νεοελληνική παράδοση συνδέεται και με τα όνειρα. Αν δει κάποιος ρόδι ή ροδιά στον ύπνο του, είναι καλό σημάδι. Αρκεί το φρούτο να εμφανίζεται καλό και το δέντρο εύρωστο.

Σε αντίθετη περίπτωση το σημάδι δεν είναι και τόσο καλό. Ιδιαίτερα ευοίωνο είναι, εάν δούμε να φυτεύουμε ροδιά γεμάτη άνθη ή καρπούς, να κόβουμε ρόδι από τη ροδιά, να μας προσφέρουν ρόδι, να τρώμε ρόδι ή να σπάμε ρόδι. Τέτοιου είδους όνειρα προμηνύουν ευημερία, καλοτυχία, ευχάριστα νέα ή καλή ψυχολογική κατάσταση.  Δυσοίωνο είναι να δούμε ξεραμένη ροδιά, χαλασμένο ρόδι, να ξεριζώνουμε ροδιά ή να πετάμε ρόδι. Τέτοιου είδους όνειρα προμηνύουν αποτυχίες και στεναχώριες.

Το ρόδι, τέλος, είναι ένα από τα γούρια που συνδέονται με την καλή τύχη και θεωρείται ότι ξορκίζει την κακοδαιμονία και φέρνει ευημερία και αφθονία. Ένα μεταλλικό διακοσμητικό ρόδι με κόκκινη κορδελίτσα ή από φυσητό γυαλί σε όμορφους χρωματισμούς αποτελεί συνηθισμένο δώρο προς τους οικοδεσπότες νέων σπιτιών ή στα εγκαίνια νέων καταστημάτων, για να φέρει γούρι στους ανθρώπους και «καλές δουλειές» στις επιχειρήσεις. Έτσι με τούτα και με κείνα φθάσαμε στο τέλος.

Της Κατερίνας Μαλίτα

Το άρθρο Τα ρόδια και ο ρόλος τους στη παράδοση εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Όπως κάθε χρόνο έτσι και φέτος το Halloween μεταφράζεται ως η «Μέρα των Νεκρών», η οποία πρόκειται να εορταστεί την Πέμπτη 31 Οκτωβρίου οπότε και κορυφώνονται οι εκδηλώσεις που συνδέονται με το έθιμο.

Το Halloween ξεκίνησε από την Αμερική αλλά και τον αγγλοσαξωνικό κόσμο που το θέσπισαν ως γιορτή αλλά το ιδιαίτερο εθιμοτυπικό κέντρισε το ενδιαφέρον και λοιπών χωρών που έσπευσαν να υιοθετήσουν τις τρομακτικές γιορτές που συνδέονται με το Halloween. Φαντάσματα, φεστιβάλ τρόμου, θεματικά πάρτι, στοιχειωμένα κάστρα, τρομακτικές μεταμφιέσεις και παιδιά να φωνάζουν «Κέρασμα ή Φάρσα» (“trick or treat”) συνθέτουν το σκηνικό της ανατρεπτικής και εν πολλοίς σκοτεινής γιορτής.

Τι γιορτάζετε το Halloween;

Η ονομασία Halloween προέρχεται από το All-hallow-even που με απλά λόγια σημαίνει: παραμονή της γιορτής των Αγίων Πάντων. Στην Αμερική η γιορτή ήρθε μέσω των Ιρλανδών και Σκοτσέζων μεταναστών τον 19ο αιώνα. Βασικό χαρακτηριστικό της γιορτής είναι τα φαναράκια φτιαγμένα από πραγματικές κολοκύθες, πάνω στις οποίες είναι φτιαγμένα τρομακτικά ανθρώπινα χαρακτηριστικά. Κατά την διάρκεια του Halloween λέγεται πως οι ψυχές των πεθαμένων περιπλανώνται στη Γη. Οι νεκροί «περπατούν» ανάμεσά μας ψάχνοντας να μπουν στο σώμα κάποιου ζωντανού και να κερδίσουν έτσι την αθανασία.

Οι άνθρωποι ντύνονται με τρομακτικές στολές με σκοπό να φοβίσουν και να διώξουν τα πνεύματα των νεκρών, των οποίων οι ψυχές ψάχνουν να βρουν ένα σώμα να μπουν κερδίζοντας έτσι την αθανασία. Την ημέρα της γιορτής είθισται μικρά παιδιά γυρίζουν από σπίτι σε σπίτι τραγουδώντας μεταμφιεσμένα και οι νοικοκύρηδες τους δίνουν είτε γλυκά και ζαχαρωτά είτε τα αφήνουν να τους κάνουν μια πλάκα, εάν δεν τους δώσουν γλυκά (το λεγόμενο “Trick or Treat?”). Τα χρώματα που συνδέονται με τη γιορτή είναι το πορτοκαλί και το μαύρο. Το πορτοκαλί συμβολίζει τη φθινοπωρινή σοδειά και το μαύρο τον θάνατο και, γενικά, τον «άλλο κόσμο».

Η κολοκύθα είναι βασικό στοιχείο εορτασμού του Halloween

Το έθιμο της κολοκύθας που δεν λείπει από τη διακόσμηση του Halloween προέρχεται από έναν παλιό ιρλανδικό θρύλο. Σύμφωνα με αυτόν ένας τεμπέλης αλλά πανέξυπνος αγρότης, ο Τζακ, καταφέρνει να ξεγελάσει και να παγιδεύσει τον διάβολο. Αρνείται, μάλιστα, να τον απελευθερώσει μέχρι να καταλήξουν σε κάποια συμφωνία. Τελικά, δέχεται να τον αφήσει ελεύθερο, με την προϋπόθεση ότι όταν πεθάνει, ο διάβολος δεν θα τον αφήσει να μπει στην κόλαση. Η συμφωνία τηρείται και το πνεύμα του Τζακ φτιάχνει τα φανάρια από κολοκύθα, τοποθετεί μέσα τους ένα κερί και περιπλανάται σε όλα τα μήκη και πλάτη της Γης για να βρει ένα μέρος να αναπαυθεί. Γι’ αυτό και οι κολοκύθες ονομάζονται στα αγγλικά Jack O’ Lantern (Τζακ Φανάρι).

Δημοφιλή και στα ελληνικά σχολεία τα θεματικά πάρτι του Halloween

Τα τελευταία χρόνια το Halloween έχει βρει φανατικούς υποστηρικτές και μεταξύ των μαθητών στην χώρα μας. Πολλά σχολεία ιδίως ιδιωτικά αλλά και κέντρα ξένων γλωσσών στο πλαίσιο της γνωριμίας με την κουλτούρα ξένων χωρών διοργανώνουν θεματικά πάρτι Halloween εκτός σχολικού ωραρίου, τα οποία σημειώνουν μεγάλη επιτυχία.

πηγή

Το άρθρο Halloween: Πότε είναι και τι γιορτάζουμε εκείνη την ημέρα εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Στη Λάρισα και την ευρύτερη περιοχή, κατοικούν πάρα πολλοί βλάχοι από τα χωριά της Πίνδου, οι οποίοι με τις οικογένειες τους φροντίζουν να βρίσκονται κάθε χρόνο στα ορεινά τις ημέρες του Δεκαπενταύγουστου, σαν μια ιεροτελεστία ετών θα έλεγε κανείς… Πλέον, στα βλαχοχώρια φιλοξενούνται σε σπίτια φίλων και ξενοδοχεία και πολλοί μη βλάχοι, οι οποίοι θέλουν να επισκεφτούν τα όμορφα χωριά και να βιώσουν από κοντά την εορταστική ατμόσφαιρα των ημερών, τα πανηγύρια και να ζήσουν την εμπειρία του τρανού χορού.

Στις 15 Αυγούστου, ανήμερα της Παναγίας σε όλα τα βλαχοχώρια της Πίνδου, μετά τον εκκλησιασμό, πραγματοποιείται, σε συγκεκριμένες για κάθε χωριό τοποθεσίες, ο τρανός χορός που αποτελεί το μεγάλο κοινωνικό και θρησκευτικό γεγονός των ημερών.

Οι πρώτες αναφορές για τον τρανό, μεγάλο, χορό, «κόρλου μάρε» στα βλάχικα, συναντώνται τα τέλη του 19^ου αιώνα από περιηγητές. Η πρώτη δε, συστηματική περιγραφή του χρονολογείται το 1913 στο βιβλίο «Οι νομάδες των Βαλκανίων» των Wace & Tompson.

Πρόκειται για το μείζον θρησκευτικό και κοινωνικό γεγονός του καλοκαιριού, στο οποίο έχουν την ευχαρίστηση να συναντώνται οι ξενιτεμένοι από τα χωριά τους βλάχοι που μένουν σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας και στο εξωτερικό. Θα λέγαμε, ότι ο τρανός χορός λειτουργεί σαν επιβεβαίωση των δεσμών της κάθε κοινότητας. Συμβολίζει το κοινοτικό ιδεώδες και αποτελεί μαρτυρία συλλογικής ταυτότητας, ως δέσμευση αλληλεγγύης και εμπιστοσύνης, ως χρέος στους προγόνους, ως επιταγή προς τους νεότερους.

Στη Σαμαρίνα, ο τρανός χορός ή «Τσιατσος» αναπτύσσεται σε δύο ομόκεντρους κύκλους· στον εξωτερικό κύκλο χορεύουν οι άνδρες και στον εσωτερικό οι γυναίκες. Σε άλλα χωριά μπορεί ο κύκλος να είναι ένας, καταλήγει να γίνεται τεράστιος, με πρώτους τους άνδρες και τις γυναίκες να ακολουθούν.

Παραδοσιακά, τον χορό σέρνει ο γεροντότερος του χωριού και οι πρώτες θέσεις μοιράζονται ανάλογα με την ηλικία. Καθώς περνούν τα χρόνια, σε κάποια χωρά, όπως στην Αβδέλλα, τον χορό σέρνει όχι αναγκαστικά ο γεροντότερος αλλά αυτός που ξέρει πολύ καλά τα λόγια.

Τα τραγούδια του τρανού χορού τραγουδούνται σε αντιφώνηση, ο στίχος λέγεται από τους πρώτους και στη συνέχεια επαναλαμβάνεται από τους τελευταίους. Σε κάθε χωριό είναι συγκεκριμένα και έχουν περιεχόμενο σχετικό με ιστορικά ή κοινωνικά γεγονότα της περιοχής.

Τα τραγούδια του τρανού χορού λειτουργούν έτσι ως την προφορική ιστορία των βλάχων. Στη Σαμαρίνα και την Αβδέλλα, αναφέρονται αποκλειστικά σε γεγονότα του κάθε χωριού αντιστοίχως, ενώ στη Σμίξη τα τραγούδια έχουν γενικότερη θεματολογία για τους βλάχους από όλα τα βλαχοχώρια.

Το εντυπωσιακό είναι, ότι οι στίχοι του τρανού χορού δεν είναι βλαχόφωνοι. Όλα τα τραγούδια έχουν ελληνόφωνο στίχο, γεγονός που αποτελεί άλλη μία απόδειξη ότι οι βλάχοι είναι δίγλωσσοι και ότι η επήρεια της ελληνικής γλώσσας υπήρξε τόσο έντονη ώστε να επιλέγουν ελληνόφωνους στίχους για ένα τόσο σημαντικό για τη βλάχικη κοινότητα γεγονός.

Υπάρχουν περιπτώσεις που, ενώ μια γιαγιά ή ένας παππούς ξέρει μόνο βλάχικα και ελάχιστες λέξεις στα ελληνικά, μπορεί να τραγουδήσει τους στίχους στα ελληνικά με ασύλληπτη άρθρωση. Συνήθως, ο χορός γίνεται αποκλειστικά με φωνές, ακαπέλα, χωρίς τη συνοδεία μουσικών οργάνων, τα οποία εμφανίζονται μετά τη λήξη του τρανού χορού για να ξεκινήσει το πανηγύρι.

Το τελετουργικό στοιχείο του χορού ενισχύεται από τη φωνητική αντιφώνηση, τα αργά βήματα που δεν αποτελούν στην ουσία τα συνήθη χορευτικά βήματα των παραδοσιακών χορών, δεν έχουν πολυπλοκότητα και φιγούρες, καθώς στον τρανό χορό δεν υπάρχει το ατομικό στοιχείο, το «εγώ», αλλά το συλλογικό «εμείς» που αναφέρεται στην κοινότητα.

Οι μεγάλοι χοροί, τις προηγούμενες δεκαετίες λειτουργούσαν ταυτόχρονα σαν ευκαιρία για εμφανιστούν οι υποψήφιοι γαμπροί και νύφες, να γνωριστούν οι άνδρες με τις γυναίκες και ενδεχομένως να γίνουν προξενιά.

Όλα αυτά είναι κοινά στοιχεία στους μεγάλους χορούς του Δεκαπενταύγουστου στα βλαχοχώρια της Πίνδου. Πρόκειται για στοιχεία – κύκλος, ηλικιακή κατανομή, τραγούδια – που έρχονται από την αρχαιότητα και συναντώνται στα ομηρικά έπη, γεγονός που αποδεικνύει την αέναη και διαρκή συνέχεια του ελληνισμού.

Αυτό που εντυπωσιάζει ιδιαιτέρως τους μη βλάχους επισκέπτες είναι η σταθερότητα των εθίμων που έχουν παραμείνει αναλλοίωτα στο χρόνο, η κατάσταση μέθεξης στην οποία εισέρχονται οι συμμετέχοντες και κυρίως το πόσο ενεργή παραμένει η επιθυμία και η πραγματοποίηση της συνάντησης του Δεκαπενταύγουστου των βλάχων, που είτε έχουν αστικοποιηθεί είτε έχουν ξενιτευτεί, στα βλαχοχώρια της Πίνδου, τα οποία αυτή την περίοδο ζωντανεύουν ξανά και σφύζουν από ζωή.

Αν σκεφτεί κανείς όμως, ότι πρόκειται για πληθυσμούς και κοινότητες που περνούσαν το μισό χρόνο στα χειμαδιά και τον υπόλοιπο στα βλαχοχώρια με αποτέλεσμα να έχουν συνηθίσει να διασκορπίζονται και να ζουν χωριστά για μεγάλα χρονικά διαστήματα, μπορεί να κατανοήσει το συμβολισμό του τρανού χορού, που λειτουργούσε στο παρελθόν αλλά και στο παρόν ως το μείζον γεγονός όλων των αυτών των οικογενειών που φροντίζουν να βρίσκονται πάντα στα χωριά τους αυτές τις μέρες για να ξαναβρούν το συνδετικό κρίκο που τους ενώνει. Συχνά άλλωστε, τα σόγια είναι πολύ μεγάλα και κατοικούν σε διάφορα μέρη της Ελλάδας με αποτέλεσμα η μοναδική ευκαιρία να συναντηθούν να είναι αυτή του Δεκαπενταύγουστου.

Θα πρέπει να επισημάνουμε, ότι οι πολιτιστικοί σύλλογοι παράγουν εξαιρετικό έργο διασώζοντας αυτά τα τραγούδια και διδάσκοντάς τα στους νεότερους. Εξακολουθεί να αποτελεί πολύ σπουδαίο γεγονός το πότε θα καταφέρει κάποιος να εισαχθεί στον κύκλο του τρανού χορού, να τραγουδήσει και να τον χορέψει. Συνήθως, σύμφωνα με τους άγραφους νόμους που επικρατούν στα βλαχοχώρια, αυτό συμβαδίζει όχι μόνο με την ενηλικίωση, αλλά την έναρξη της επαγγελματικής σταδιοδρομίας και τη δημιουργία οικογένειας.

Για όσους δεν έχουν επισκεφτεί τα βλαχοχώρια, αξίζει να ζήσουν στο μέλλον αυτή την εμπειρία της τελετουργίας και να παρακολουθήσουν αυτό τον περήφανο χορό που δονεί με τα τραγούδια και τις αντιφωνήσεις τα δάση της Πίνδου, δημιουργώντας ένας δέος στην ατμόσφαιρα.

*Ευχαριστώ ιδιαιτέρως τον Μιχάλη Μαντέλα για τις πληροφορίες που μας παρείχε για τις ανάγκες του συγκεκριμένου αφιερώματος.

Δείτε το βίντεο που ακολουθεί:

[quads id=4]

Πηγή

Το άρθρο Σαμαρίνα, Αβδέλλα, Σμίξη: Ο Δεκαπενταύγουστος των βλάχων εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Με ρίζες από το χωριό Κωστή της Ανατολικής Ρωμυλίας, το “έφεραν” οι Έλληνες με την ανταλλαγή πληθυσμών το 1922. Tο έθιμο έχει ρίζες από τις θρησκευτικές πρακτικές της αρχαιότητας και τη λατρεία του Διόνυσου και γι αυτό η εκκλησία τα θεωρεί ειδωλολατρικό έθιμο….

Η πλειοψηφία των κατοίκων είναι απόγονοι θρακών προσφύγων. Κατέφυγαν στη βόρεια Ελλάδα έπειτα από τους τραγικούς διωγμούς της περιόδου 1914-1922, κατά τους οποίους διώχτηκαν βίαια από το χωριό Κωστί της Ανατολικής Θράκης. Οι πρόσφυγες έφεραν το έθιμο στη νέα τους πατρίδα και η παράδοσή τους το θέλει να συνδέεται με το εξής θαύμα: όταν οι Έλληνες διώκονταν από την Ανατολική Θράκη, το χωριό τους είχε πυρποληθεί και ο ναός των αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης είχε παραδοθεί στις φλόγες.

Οι κάτοικοι ήθελαν πάρα πολύ να πάρουν από τη φλεγόμενη εκκλησία την εφέστια εικόνα των αγίων, να την έχουν για στήριγμα και βοήθεια στις δύσκολες στιγμές που τους περίμεναν, αλλά η μεγάλη φωτιά που κατέστρεφε το ναό τους απέτρεπε. Όμως, κάποιος τόλμησε να διακινδυνεύσει τη ζωή του και να εισέλθει στο ναό. Τότε, μέσα στις φλόγες που κατέστρεφαν τα ιερά κειμήλια, είδε τους δυο αγίους να τον σκεπάζουν με τους μανδύες τους, να τον καθοδηγούν μέσα από τους πυκνούς καπνούς στο σημείο που βρισκόταν η παλαίφατη εικόνα τους και να τον οδηγούν και πάλι έξω. Έτσι, ο άνθρωπος αυτός πέρασε μέσα από τη φωτιά με ασφάλεια και έβγαλε έξω την εικόνα, την οποία οι φλόγες δεν είχαν αγγίξει.

Σε ανάμνηση λοιπόν αυτού του θαύματος, κάθε χρόνο στις 21 Μαΐου, τελούνται τα Αναστενάρια. Η γιορτή αρχίζει με ξέφρενο χορό, με τη συνοδεία του ταμπούρλου και με ψαλμωδία ύμνων. Κατόπιν γίνεται η ζωοθυσία (τη δεύτερη μέρα), όπου το κρέας του σφαγμένου ζώου μοιράζεται στις οικογένειες του χωριού. Αρχίζει πάλι ο χορός και το φαγοπότι και σαν κλείσιμο έρχεται η πυροβασία. Κατά τη φάση αυτή ορισμένοι από τους συμμετέχοντες, εκστασιασμένοι από την πίστη τους, ρίχνονται στα αναμμένα κάρβουνα και χορεύουν κρατώντας στα χέρια τους ένα εικόνισμα ή ένα Ευαγγέλιο. Την επόμενη μέρα (22 Μαΐου), μια ομάδα θα γυρίσει τα σπίτια του χωριού, με τις εικόνες και τα θυμιάματα, καθώς πιστεύεται ότι με την περιφορά αυτή απομακρύνεται κάθε κακό απ’ το χωριό.

Αξίζει ίσως να σημειωθεί ότι η Εκκλησία αντιτάσσεται στο έθιμο αυτό, το οποίο στην πραγματικότητα σχετίζεται με πανάρχαιες διονυσιακές τελετές.

Δείτε όλες τις τελευταίες ειδήσεις στο tirnavospress.gr, ακολουθήστε μας στο Facebook, Instagram, Google News, YouTube και Twitter.  Προσοχή! Επιτρέπεται η αναδημοσίευση των πληροφοριών του παραπάνω άρθρου (όχι αυτολεξεί) ή μέρους αυτών μόνο αν: Αναφέρεται ως πηγή το tirnavospress.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά. – Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή – Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος.

Το άρθρο Τα Αναστενάρια ανήμερα της γιορτής της Αγίας Ελένης και του Αγίου Κωνσταντίνου εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Έθιμα που δίνουν ένα ιδιαίτερο «χρώμα» στη μεγάλη γιορτή της χριστιανοσύνης, αναβιώνουν σε κάθε γωνιά της Ελλάδας τις ημέρες του Πάσχα.

Από την Κέρκυρα έως τη Σύρο και από τη Χίο έως την Ζάκυνθο, τη Σαντορίνη και το Λεωνίδιο, ακολουθούν πασχαλινά έθιμα που «επιβάλλεται» να ζήσουμε και να τιμήσουμε στο έπακρο.

#1 Οι Μπότηδες στην Κέρκυρα

Είναι ο κατεξοχήν πασχαλινός προορισμός της πατρίδας μας, καθώς ο εορτασμός του Πάσχα στην Κέρκυρα γίνεται με έναν μοναδικό συνδυασμό ιταλικών επιρροών με την ορθόδοξη παράδοση.

Από την Κυριακή των Βαΐων μέχρι και ανήμερα του Πάσχα, η Κέρκυρα στολίζεται και οι χιλιάδες επισκέπτες του νησιού, μαζί με τους ντόπιους, απολαμβάνουν τα έθιμα του τόπου.

Τα παράθυρα στα καντούνια της παλιάς πόλης στολίζονται με κόκκινα πανιά από την Κυριακή των Βαΐων, οι φιλαρμονικές παιανίζουν στους δρόμους, ενώ τη Μεγάλη Παρασκευή, τα φανάρια στο Λιστόν βάφονται μωβ και όλοι οι επιτάφιοι συναντώνται στη Σπιανάδα, τη μεγαλύτερη πλατεία των Βαλκανίων.

Το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου λαμβάνει χώρα το έθιμο των Μπότηδων, των μεγάλων πήλινων αγγείων που οι παλιοί Κερκυραίοι πετούν από τα παράθυρά τους και σπάνε στο Λιστόν για να γιορτάσουν την πρώτη Ανάσταση.

#2 Το Ορθόδοξο και το Καθολικό Πάσχα μαζί στη Σύρο

Τα παράθυρα στα καντούνια της παλιάς πόλης στολίζονται με κόκκινα πανιά από την Κυριακή των Βαΐων, οι φιλαρμονικές παιανίζουν στους δρόμους, ενώ τη Μεγάλη Παρασκευή, τα φανάρια στο Λιστόν βάφονται μωβ και όλοι οι επιτάφιοι συναντώνται στη Σπιανάδα, τη μεγαλύτερη πλατεία των Βαλκανίων.

Το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου λαμβάνει χώρα το έθιμο των Μπότηδων, των μεγάλων πήλινων αγγείων που οι παλιοί Κερκυραίοι πετούν από τα παράθυρά τους και σπάνε στο Λιστόν για να γιορτάσουν την πρώτη Ανάσταση.

#3 Πάσχα στον Πύργο της Σαντορίνης

Φεύγοντας από την κοσμοπολίτικη Οία και τα πολυσύχναστα Φηρά, στον Πύργο της Σαντορίνης, θα ζήσουμε ένα από τα πιο εντυπωσιακά πασχαλινά έθιμα της Ελλάδας: Τη νύχτα της Μεγάλης Παρασκευής, όλο το χωριό που μοιάζει χτισμένο σαν κάστρο, φωτίζεται από τα παραδοσιακά φαναράκια, τα τενεκεδένια λυχναράκια, που δημιουργούν ένα αξέχαστο «ποτάμι» φλόγας. Αυτό το φως φωτίζει την περιφορά του Επιταφίου, ενώ οι κάτοικοι χτυπούν πένθιμα μεταλλικά αντικείμενα και δίνουν τον ρυθμό της κατανυκτικής πομπής.

#4 Ο ρουκετοπόλεμος στον Βροντάδο Χίου

Ίσως η πιο εντυπωσιακή εικόνα από τα πασχαλινά έθιμα ανά την Ελλάδα, είναι ο ρουκετοπόλεμος της Χίου, κατά τον οποίο οι δύο ενορίες του χωριού Βροντάδος «παίζουν» εικονικό ρουκετοπόλεμο.

Το πανέμορφο χωριό με τα εντυπωσιακά καπετανόσπιτα γίνεται πεδίο μάχης, καθώς οι Παναγούσοι (ενορίτες της Παναγίας της Ερειθιανής) και οι Αγιομαρκούσοι (ενορίτες του Αγίου Μάρκου), κάνουν τη νύχτα μέρα με τις χιλιάδες ρουκέτες που εκτοξεύουν ο ένας προς τον άλλον.

Στόχος, από τη μια είναι ο τρούλος του Αγίου Μάρκου και από την άλλοι το ρολόι της Παναγίας Ερειθιανής, που προηγουμένως θωρακίζονται καταλλήλως για να περιοριστούν οι ζημιές.

#5 Η Τελετή του Νιπτήρος στην Πάτμο

Η Πάτμος, το νησί της αποκάλυψης, βιώνει την κατάνυξη του Πάσχα με έναν πολύ ξεχωριστό τρόπο. Όλη η Μεγάλη Εβδομάδα στο νησί είναι ξεχωριστή, όμως ειδικά τη Μεγάλη Πέμπτη λαμβάνει χώρα η Τελετή του Νιπτήρος, καθώς ο Ηγούμενος της Μονής Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου «πλένει», συμβολικά, τα πόδια όλων των μοναχών, σε αναπαράσταση της πράξης του Ιησού κατά τον Μυστικό Δείπνο.

#6 Η Γκλόρια στη Ζάκυνθο

Πολύ ξεχωριστό είναι και το έθιμο της Γκλόριας, στη Ζάκυνθο, ένα νησί επίσης επηρεασμένο από τη δυτική παράδοση της Βενετίας. Από τον Άγιο Νικόλαο του Μώλου, ξεκινά τη Μεγάλη Παρασκευή μια διπλή λιτανεία, του Εσταυρωμένου και της εικόνας της «Mater Dolorosa», δηλαδή της Παναγίας των Παθών.

Όπως ορίζει το έθιμο του Μεγάλου Σαββάτου, τα ξημερώματα, ο ιερέας σηκώνει τη «Γκλόρια», δηλαδή την πρώτη Ανάσταση και οι πιστοί αρχίζουν την παραδοσιακή «φασαρία» χτυπώντας έπιπλα και αντικείμενα.

Πηγή

Το άρθρο Μεγάλη Εβδομάδα: Τα 5+1 πιο όμορφα πασχαλινά έθιμα στην Ελλάδα εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Στο πλαίσιο αυτό, το Σάββατο του Λαζάρου, τα κορίτσια του μικρού χορευτικού τμήματος παραδοσιακών χορών, έγιναν Λαζαρίνες, ντυμένα με τις φορεσιές της Παλιάς Σκαμνιάς, κρατώντας στο χέρι το στολισμένο καλαθάκι τους.

Με τη συνοδεία της χοροδιδασκάλισσας Ζωής Ούρδα, η οποία οργάνωσε όλη αυτή τη δράση, κόσμησαν την εκκλησία του Αγίου Γεωργίου στον Αμπελώνα κατά τη Θεία Λειτουργία, ενώ μετά το τέλος της, τραγούδησαν τα λαζαρικά κάλαντα, στον αύλειο χώρο, παρουσία του εφημερίου ιερέα:

Ήρθε ο Λάζαρος, ήρθαν τα Βάγια,

ήρθε η Κυριακή που τρών’ τα ψάρια.

Σήκω Λάζαρε και μην κοιμάσαι,

ήρθε η μάνα σου από την πόλη…

Αμέσως μετά, οι Λαζαρίνες περπάτησαν στο δρόμο προς το Πέτρινο Δημαρχείο, διασχίζοντας τραγουδώντας την Ανθοκομική έκθεση, την οποία εμπλούτισαν, ζωντανεύοντας τα λουλούδια της γιορτής Ανθοκομίας, χαρίζοντας νότα ζωντάνιας, νότα Άνοιξης, μαζί με τα χρώματα των ανθισμένων λουλουδιών.

Οι Λαζαρίνες έκαναν στάση στο Δημαρχείο, όπου είπαν τα κάλαντα στον πρόεδρο της τοπικής Κοινότητας Αμπελώνα, Δημήτριο Θεοχαρίδη και την αντιδήμαρχο Κοινωνικής Πολιτικής, Εκπαίδευσης, Πολιτισμού (κλπ) του Δήμου Τυρνάβου, Ευγενία Μαμανού.

Ο κ. Θεοχαρίδης και η κ. Μαμανού συγχάρηκαν τις μικρές Λαζαρίνες, ενώ η κ. Μαμανού “κέρασε” μεταξύ των άλλων μολυβάκια, ευχόμενη καλό Πάσχα και καλή πρόοδο.

Τις Λαζαρίνες συνόδευαν μέλη του ΔΣ του Συλλόγου και γονείς, σε μια αλληλεπίδραση που προάγει τον πολιτισμό και την αποτύπωση στη μνήμη, υγιών βιωμάτων των παιδιών…

Ήταν μια προσπάθεια του Συλλόγου για σύνδεση με την παράδοσή μας, με τα έθιμα που υμνούν τη νίκη της ζωής, τη νίκη του φωτός στο σκοτάδι, τη νίκη της Άνοιξης… και μια ευκαιρία να μπούμε στη μοναδική ατμόσφαιρα της Μεγάλης Εβδομάδας…

Σύνδεσμος από τα κάλαντα του Λαζάρου στο YouTube: https://youtu.be/7TEQzMK3yZM

Το άρθρο «Λαζαρίνες» στον Αμπελώνα από τον Σύλλογο Σκαμνιωτών εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Λαζαράκια: Συνταγή βήμα- βήμα

«Λαζαράκια για τον Λάζαρο αν δεν πλάσεις, ψωμί δεν θα χορτάσεις» συνήθιζαν να λένε παλαιότερα, αφού πίστευαν ότι σύμφωνα με την παράδοση το αναστημένος φίλος του Χριστού είχε παραγγείλει: «Όποιος ζυμώσει και δε με πλάσει, το φαρμάκι μου να πάρει…»

Στα «λαζαράκια» δίνουν το σχήμα ανθρώπου σπαργανωμένου, όπως ακριβώς παριστάνεται ο Λάζαρος στις εικόνες. Όσα παιδιά έχει η οικογένεια τόσους «λαζάρηδες» πλάθουν και στη θέση των ματιών βάζουν δυο γαρίφαλα.

Λαζαράκια – Συνταγή (Πασχαλινά ζυμαρανθρωπάκια)

Σάββατο του Λαζάρου: Έθιμα από όλη την Ελλάδα, Κάλαντα, Λαζαρίνες και «λαζαράκια»

Στην Κω, η παράδοση ήθελε κάποτε τις αρραβωνιασμένες κοπέλες να φτιάχνουν φτιαχναν ένα λαζαράκι σε μέγεθος μικρού παιδιού, γεμισμένο με χίλια δυο καλούδια και κεντημένο σχεδόν σαν τις κουλούρες του γάμου, για να το στείλουν στο γαμπρό. Τα «λαζαρούδια» πολλές νοικοκυρές τα γέμιζαν με αλεσμένα καρύδια, αμύγδαλα, σύκα, σταφίδες, μέλι, πρόσθεταν πολλά μυρωδικά και τα παιδιά ξετρελαίνονταν να τα τρώνε ζεστά.

Συνταγή από τον Ακη Πετρετζίκη

Συστατικά-Λαζαράκια

400 γρ. χλιαρό νερό
1 κ.σ. ξερή μαγιά
150 γρ. ζάχαρη κρυσταλλική
50 γρ. ελαιόλαδο
1 κ.γ. κανέλα σκόνη
¼ κ.γ. γαρίφαλο σκόνη
½ κ.γ. κάρδαμο σκόνη
¼ κ.γ. αλάτι
800 γρ. αλεύρι γ.ο.χ.
50 γρ. σταφίδες
50 γρ. καρύδια
40 γαρίφαλα ολόκληρα

Μέθοδος Εκτέλεσης- Λαζαράκια

Στον κάδο του μίξερ, προσθέτουμε το νερό, τη μαγιά και τη ζάχαρη.
Ανακατεύουμε καλά με ένα σύρμα χειρός για να διαλυθεί και το αφήνουμε για 10 λεπτά μέχρι να ενεργοποιηθεί η μαγιά.
Προσθέτουμε το ελαιόλαδο, τη κανέλα, το γαρίφαλο σε σκόνη, το κάρδαμο, το αλάτι και το αλεύρι.
Χτυπάμε με το γάντζο σε μέτρια ταχύτητα 8-10 λεπτά μέχρι να ομογενοποιηθεί το μείγμα και να δέσει το ζυμάρι.
Αφήνουμε τη ζύμη να ξεκουραστεί σκεπασμένη με μία πετσέτα για 30 λεπτά.
Προθερμαίνουμε τον φούρνο στους 170° C στον αέρα.
Αφού η ζύμη έχει ξεκουραστεί τη χωρίζουμε σε 20 μπαλάκια των 60 γρ. το καθένα.
Από το κάθε μπαλάκι ζυγίζουμε 50 γρ. για το σώμα και 10 γρ. για τα χεράκια.

Παράλληλα ετοιμάζουμε τη γέμιση με τις σταφίδες και τα καρύδια χονδροκομμένα και τα τοποθετούμε σε ένα μπολάκι.
Πλάθουμε το σώμα από τα λαζαράκια μας σε μακρόστενο σχήμα, γεμίζουμε με 1 κ.γ. από τη γέμιση, κλείνουμε καλά και με την υπόλοιπη ζύμη φτιάχνουμε 2 χεράκια που τα περνάμε τα χέρια χιαστί από την πίσω μεριά και να καταλήξουν πάλι σε σχήμα Χ και μπροστά.
Βάζουμε γαρίφαλα για τα μάτια.
Τοποθετούμε τα λαζαράκια σε ένα ταψί στρωμένο με λαδόκολλα και ψήνουμε για 20-30 λεπτά.

Το άρθρο Λαζαράκια- Σάββατο του Λαζάρου: Το έθιμο κι η συνταγή εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Το έθιμο της ημέρας ξεκίνησε στον Προφήτη Ηλία Τυρνάβου όπου χιλιάδες κόσμος ανέβηκε να ζήσει από κοντά την εμπειρία.

Ο σύλλογος Γαϊτανάκι Μπουρανί έδωσε για άλλη μια χρονιά τον καλύτερο του εαυτό και με το πικάντικο χιούμορ του και την όρεξη για αυτό που κάνει άφησε αξέχαστες στιγμές στους επισκέπτες.

《Μπρε, μπρε, μπρε το μπουρανί, κι τσ’ Χαλάτσινας το μνί. Τρεις καλές νοικοκυρές στο προσήλιο κάθονταν, τα μνιά τους ήλιαζαν, μπαταριές τα τίναζαν.》

Δείτε όλες τις τελευταίες ειδήσεις στο tirnavospress.gr, ακολουθήστε μας στο Facebook, Instagram, Google News, YouTube και Twitter.  Προσοχή! Επιτρέπεται η αναδημοσίευση των πληροφοριών του παραπάνω άρθρου (όχι αυτολεξεί) ή μέρους αυτών μόνο αν: Αναφέρεται ως πηγή το tirnavospress.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά. – Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή – Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος.

Το άρθρο Χόρεψαν με τον Σύλλογο Γαϊτανάκι Μπουρανί στο λόφο του Προφήτη Ηλία (φωτο) εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Όσοι επισκέπτονται τον Τύρναβο τις μέρες της Αποκριάς έχουν την ευκαιρία να ζήσουν τη Μεγάλη Παρέλαση των Αρμάτων, καθώς και το παραδοσιακό «Μπουρανί» που γίνεται την Καθαρά Δευτέρα. Όλα αυτά συνοδεία του περίφημου ντόπιου τσίπουρου!

 

Ένα έθιμο ξακουστό όπου μαζί με το καρναβάλι του Τυρνάβου προσελκύει επισκέπτες από κάθε γωνιά της Ελλάδας τις ημέρες των αποκριών και την Καθαρή Δευτέρα. Τα πρώτα στοιχεία για την τέλεση των αποκριάτικων εκδηλώσεων στον Τύρναβο χρονολογούνται γύρω στο 1898.

Το «μπουρανί» είναι ένα αποκριάτικο φαλλικό έθιμο, όπου στην ιστορική παράδοση συμμετείχαν μόνο άνδρες. Οι κάτοικοι κατά την διάρκεια του εθίμου μεταφέρονταν σε κάθε πλατεία και γειτονιά μεταμφιεσμένοι. Έπειτα έφτιαχναν το παραδοσιακό «μπουρανί», δηλαδή ένα φαγητό από σπανάκι, τσουκνίδα και ξύδι. Τραγουδούσαν άσεμνα τραγούδια, ενώ πείραζαν τους περαστικούς με χειρονομίες αλλά και με τους χειροποίητους φαλλούς από ξύλο ή πηλό.

Το έθιμο συνεχίζεται μέχρι και σήμερα στη πόλη του Τυρνάβου. Οι κάτοικοι του Τυρνάβου γιορτάζουν κάθε χρόνο τη γονιμότητα της γης, υμνούν τη φύση για τους καρπούς που προσφέρει.

Το έθιμο είναι αρκετά τολμηρό, είχε απαγορευτεί αρκετές φορές στο παρελθόν, ενώ καθιερώθηκε τη δεκαετία του 1980. Οι διοργανωτές συνεχίζουν την παράδοση με αγάπη για το έθιμο, χορεύουν και τραγουδάνε, ενώ με πειράγματα, βωμολοχίες και τους πήλινους… φαλλούς διασκεδάζουν τους επισκέπτες. Προφανώς το τσίπουρο και το κρασί ρέουν άφθονα κατά την διάρκεια του εθίμου και το γλέντι ανεβαίνει στα ύψη.

Το άρθρο Σήμερα καθαρά Δευτέρα και στον Τύρναβο όλα επιτρέπονται «μπρε, μπρε, μπρε το μπουρανί…» εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Στις Εκκλησίες διαβάζεται, κατά την πρωινή Θεία Λειτουργία, η περικοπή του Ευαγγελίου του Ματθαίου (κεφ. στ’, 14-21), που αναφέρεται στην αξία της συγχώρεσης και της νηστείας. Αργά το απόγευμα της ίδιας ημέρας ψάλλεται ο κατανυκτικός εσπερινός της συγγνώμης, κατά τον οποίο ιερείς και πιστοί αλληλοασπάζονται, ζητώντας συγχώρεση ο ένας από τον άλλο, ενόψει της επερχόμενης Μεγάλης Τεσσαρακοστής.

Η Εκκλησία επιτρέπει στους πιστούς την κατανάλωση γαλακτοκομικών προϊόντων, αυγών, ψαριών και ελαιολάδου, απαγορεύει όμως την κρεοφαγία. Από τα κύρια παραδοσιακά φαγητά του τραπεζιού είναι τα μακαρόνια, που συσχετίζονται από τους λαογράφους με τη λατρεία των ψυχών κατά την περίοδο αυτή. Όπως παρατηρεί ο Φαίδων Κουκουλές, αρχικά η λέξη «μακαρώνια» σήμαινε τροπάρια μακαριστικά, αναπαύσιμους μακαρισμούς στις κηδείες ή στα περίδειπνα, στα οποία προσφέρονταν κυρίως ζυμαρικά.

Το δείπνο της ημέρας λαμβάνει τη μορφή συνεστίασης μεταξύ συγγενών και φίλων. Στην Κύπρο, οι οικογένειες κάθε χωριού συγκεντρώνονται σ’ ένα ή δύο σπίτια και δειπνούν όλοι μαζί και διασκεδάζουν, ενώ στην Κάρπαθο παλαιότερα όλες οι οικογένειες δειπνούσαν στο σπίτι του προεστού του χωριού τους.

Στα περισσότερα μέρη το δείπνο της Τυρινής τελειώνει με αβγό και σχετικούς αστεϊσμούς, αλλά και μαντικές παρατηρήσεις. Στη Σύρο, καθώς και σε πολλά άλλα μέρη, κρεμούν ένα αβγό από το ταβάνι και όπως κάθονται όλοι γύρω από το τραπέζι «του δίνουνε μια κουταλιά και φέρνει βόλτα στο τραπέζι και δοκιμάζουνε ο καθένας να το πιάσει με το στόμα του. Με αβγό κλείνομε το στόμα μας για τη Σαρακοστή και τη Λαμπρή πάλι με αβγό το ξανανοίγουμε», παρατηρεί ο Κουκουλές.

Στην Κύπρο, στην περιοχή της Πάφου, υπάρχει το παρόμοιο έθιμο της «Δαγκαννούρας», κατά το οποίο καίουν την κλωστή, με την οποία έχουν δέσει το αβγό. Αν καεί η κλωστή, η χρονιά θα είναι καλή. Και στην περιοχή της Καστοριάς καίνε την κλωστή και παρατηρούν πόσα ψηλά θα καεί, κάνοντας προγνώσεις και ευχές για το ύψος που θα φθάσουν τα στάχυα των σιτηρών που έχουν σπείρει.

Με το δείπνο της Κυριακής της Τυρινής κλείνει ένας γαστρονομικός κύκλος, που σχετίζεται με τη χριστιανική θρησκεία και από την επομένη, Καθαρά Δευτέρα, αρχίζει η σωματική και ψυχική προετοιμασία για το Πάσχα, με την αυστηρή νηστεία της Μεγάλης Τεσσαρακοστής.

Την Κυριακή της Τυροφάγου κορυφώνονται οι καρναβαλικές εκδηλώσεις και αναβιώνουν παραδοσιακά αποκριάτικα έθιμα σε όλη την Ελλάδα. Οι μύθοι και οι θρύλοι της χώρας μας έρχονται στο προσκήνιο και μέσα από τις μεταμφιέσεις, το χορό, το γλέντι και το τραγούδι. Στο επίκεντρο των εορταστικών εκδηλώσεων η Πάτρα, με το ονομαστό καρναβάλι της, αλλά και η Ξάνθη και το Ρέθυμνο με τα δικά τους ξεχωριστά καρναβάλια, που κερδίζουν συνεχώς σε δημοφιλία και αναγνώριση.

Από τα ανά την Ελλάδα έθιμα της ημέρας ξεχωρίζουν:

Οι «Φανοί» της Κοζάνης.
Οι «Μπουμπούνες» της Καστοριάς.
Η Τζαμάλα στα Γιάννινα.
​Ο «Μπέης» του Έβρου.
Ο χορός της «γκαμήλας» και η παρέλαση των αρμάτων στη Λαμία.
Το Γαϊτανάκι της Λιβαδειάς.
Το «κοντοσούβλι γίγας» στην Αμφίκλεια.
Το στοιχειό της Χάρμαινας στην Άμφισσα.
Ο «γέρος» και η «κοπέλλα» στη Σκύρο.
Ο Βενετσιάνικος Γάμος στο Τζάντε.
​Ο Γενιτσαρίστικος Χορός στα Λεχαινά.
Οι Κουμουζέλες σε Κω, Λέρο και Σύμη
Ο Καδής στους Σπαθαραίους Σάμου.
Πρόκειται για σατιρικό δρώμενο που πραγματοποιείται την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς, στους Σπαθαραίους Σάμου. Έχει τον χαρακτήρα σατιρικής παρωδίας δίκης, με δικαστή τον Τούρκο Καδή, ο οποίος στο τέλος της γιορτής κρεμιέται από τους επαναστατημένους Έλληνες. Ανάμεσα στις σατιρικές δίκες παρουσιάζονται αποκριάτικα θεατρικά δρώμενα εμπνευσμένα από την επικαιρότητα, τα οποία έχουν επιμεληθεί τα μέλη του τοπικού πολιτιστικού συλλόγου που διοργανώνει το δρώμενο.

sansimera.gr

Το άρθρο Κυριακή της Τυρινής σήμερα εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Οι πρόβες γίνονται στο φιλόξενο χώρο του Μορφωτικού Συλλόγου Τυρνάβου και τον ευχαριστούμε. Όποιος θέλει μπορεί να παρακολουθήσει από κοντά τα δρώμενα του συλλόγου για να μάθει τα ήθη και τα έθιμα του τόπου μας..

Δείτε φωτορεπορτάζ:

Δείτε όλες τις τελευταίες ειδήσεις στο tirnavospress.gr, ακολουθήστε μας στο Facebook, Instagram, Google News, YouTube και Twitter.  Προσοχή! Επιτρέπεται η αναδημοσίευση των πληροφοριών του παραπάνω άρθρου (όχι αυτολεξεί) ή μέρους αυτών μόνο αν: Αναφέρεται ως πηγή το tirnavospress.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά. – Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή – Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος.

Το άρθρο Ξεκίνησαν να το γλεντάν οι Μπουρανίδες εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Το Τριώδιο ανοίγει την Κυριακή του Τελώνου και Φαρισαίου και συγκεκριμένα φέτος πέφτει την Κυριακή 25 Φεβρουαρίου.

Η Τσικνοπέμπτη θα εορταστεί στις 7 Μαρτίου ενώ η τελευταία Κυριακή της Αποκριάς είναι η Κυριακή 17 Μαρτίου. 

Ακολουθεί η Καθαρά Δευτέρα που φέτος θα γιορταστεί στις 18 Μαρτίου. 

Tι είναι το Τριώδιο

Η περίοδος του Τριωδίου αποτελεί το κινητό εκείνο τμήμα του εκκλησιαστικού έτους που ετοιμάζει τον πιστό για τον άξιο εορτασμό των Παθών και της Αναστάσεως. Ξεκινά από την Κυριακή του Τελώνου και Φαρισαίου και φτάνει μέχρι και το Μεγάλο Σάββατο.

Το άρθρο Πότε πέφτει η Τσικνοπέμπτη, οι Απόκριες και η Καθαρά Δευτέρα εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Το Δαμάσι συνέχισε και φέτος τη μακρόχρονη παράδοσή του με τα έθιμα της Πρωτοχρονιάς και των Φώτων. Το έθιμο για πάει καλά ο νέος χρόνος, θέλει κέφι και χορούς σε όλους τους δρόμους του χωριού, παρέα πάντα με την Καμήλα.

Υπό τους ήχους παραδοσιακής μουσικής που παίζουν ζωντανά οργανοπαίκτες, χορευτές του Εκπολιτιστικού Μορφωτικού Συλλόγου Δαμασίου μετά την 1η θεία λειτουργία του χρόνου γυρίζουν όλο το χωριό χορεύοντας και εύχονται καλή χρονιά στους συγχωριανούς τους. Μαζί τους και η διάσημη Καμήλα που έχει σατιρική διάθεση και την αναλαμβάνουν κάθε χρόνο τα παιδιά του χωριού που είναι αυτή τη χρονιά να πάνε στρατιώτες.

Για μια ακόμη χρονιά λοιπόν, το έθιμο της Καμήλας αναβίωσε την Πρωτοχρονιά στο Δαμάσι. Το έθιμο έχει τις ρίζες του στην Αρχαιότητα και παραπέμπει στις γιορτές προς τιμή του Διονύσου, όπου οι πιστοί μεταμφιέζονταν και τιμούσαν τον θεό με σάτιρες και χορούς σε «ξέφρενους» ρυθμούς, μαζί τους ήταν και άλλες μορφές μεταμφιεσμένων με τσεμπέρια στο κεφάλι και χειροποίητες μάσκες, ήταν τα αποκαλούμενα “μπαμπαλιούρια”, ήταν η αρκούδα, ο ιερέας και οι κωδωνοφόροι που χτυπούσαν τα κουδούνια για να φύγουν τα κακά πνεύματα, οι καλικάντζαροι (καρκαντζάλια) αλλά και για να ξυπνήσουν τη φύση από το χειμερινό λήθαργο. Μετά την επικράτηση της χριστιανικής θρησκείας, το έθιμο, διαμορφώθηκε ανάλογα για να μπορέσει να διατηρηθεί και έτσι η καμήλα – γκαμήλα, συμβόλιζε το ζώο με το οποίο πήγαν οι 3 Μάγοι στη Βηθλεέμ και Το νεογέννητο Θείο βρέφος. Στην Τουρκοκρατία το έθιμο συνεχίστηκε και κάτω από υφάσματα της καμήλας, πολλές φορές, Έλληνες που ήταν κυνηγημένοι από τους Τούρκους, έβρισκαν την ευκαιρία να κρυφτούν και να μεταφερθούν από το ένα μέρος σε κάποιο άλλο, πιο ασφαλές.

Η καμήλα είναι μια ξύλινη κατασκευή σκεπασμένη με «τσόλι» (υφαντό από τραγίσιο μαλλί παλιότερα σήμερα με άλλα υφάσματα), με έναν μακρόστενο λαιμό από προβιά (έτσι ήταν παλιά, σήμερα είναι ένα κοντάρι ξύλινο που στηρίζει την κοκαλίνα όπως αποκαλείται το οστέϊνο κεφάλι αλόγου- γάιδαρου ή αγελάδας) είχε και το κεφάλι της όπως περιγράφεται παραπάνω, με κρεμασμένα πολλά μεγάλα μπρούτζινα κουδούνια (τούτσα). Ο θόρυβος των κουδουνιών, καθώς η καμήλα κουνιέται, συντελεί στο ξύπνημα της φύσης από τη χειμωνιάτικη νάρκη.

Η καμήλα στερεώνεται με ζωνάρια δεμένα σταυρωτά πάνω στο ανθρώπινο σώμα και ζυγίζεται με τέχνη για να μη γέρνει και κουράζει τον «καμιλτζή». Δυο είναι τα μέλη του πληρώματος που μπαίνουν από κάτω για να την κρατήσουν στους ώμους τους και σε εκείνο το σημείο που το ξύλο ακουμπά στους ώμους, είναι τοποθετημένα χοντρά σφουγγάρια για να είναι πιο εύκολη και πιο ανώδυνη όλη η διαδρομή. Όταν μάλιστα είναι να κουβαλήσουν στην καμπούρα της καμήλας κάποιον συγχωριανό ή επισκέπτη, τα υπόλοιπα μέλη του πληρώματος υποβαστάζουν από δεξιά και αριστερά της καμήλας για να μοιραστεί το βάρος.

Μετά τη γύρα στο χωριό το έθιμο συνεχίζεται στην πλατεία του Δαμασίου μέχρι να πέσει ο ήλιος.

Σας περιμένουμε κάθε πρωτοχρονιά να έρθετε στο χωριό μας δείτε από κοντά όλα αυτά τα έθιμα εκατοντάδων χρόνων που αναβιώνουν κυρίως την 1η μέρα του χρόνου. Παλιότερα το έθιμο λάμβανε χώρα και τα Άγια Θεοφάνια.

asteriosstelios.blogspot.com

Δείτε όλες τις τελευταίες ειδήσεις στο tirnavospress.gr, ακολουθήστε μας στο Facebook, Instagram, Google News, YouTube και Twitter.  

Το άρθρο Το έθιμο της καμήλας στο Δαμάσι (βίντεο) εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Το δρώμενο “Καμήλες και Ντιβιτζήδες” είναι το κυριότερο Ανατολικορωμυλιώτικο έθιμο την περίοδο του Δωδεκαημέρου. Το έθιμο αυτό μας γυρίζει, στην εποχή της Διονυσιακής λατρείας (προσαρμοσμένο στους Χριστιανικούς χρόνους), στους εορτασμούς της βλάστησης και της ιερής τρέλας (ξέφρενους χορούς) που προκαλεί η πόση του οίνου.

Ε έχει σαν στόχο να «ξυπνήσει» τη γη και να καρπίσει, γι΄ αυτό και ο Ντιβιζτής χτυπά το τοπούζι (φαλόμορφο ξύλινο όπλο) στη γη και δίνει τη δυνατότητα στους συμμετέχοντες να γλεντήσουν και να ευχηθούν καλή χρονιά, με υγεία και καλή σοδειά.

Με απόφαση της Υπουργού Πολιτισμού, έπειτα από ομόφωνη απόφαση της Επιστημονικής Επιτροπής, το έθιμο έχει εγγραφεί στο Μητρώο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς σύμφωνα με τη σύμβαση της UNESCO.

Από τις 11 το πρωί θα ξεκινήσει η διαδικασία της ¨Γρουνοχαράς” και στις μιάμιση το μεσημέρι θα ξεκινήσει το παραδοσιακό Ανατολικορωμυλιώτικο γλέντι με τις “Καμήλες και Ντιβιτζήδες” με τους μουσικούς Μυλωνόπουλο Χρήστο ακορντεόν, Λαγκάνη Γιάννη στην γκάιντα και Δεληγιάννη Γιώργο στα κρουστά .

Θα παρασκευαστούν παραδοσιακά φαγητά, όπως καβρουμάς, τηγανιά και καρβαβίτσα (ή κόλια ή μπουχουρίτσα) και θα προσφερθούν στο κόσμο μαζί με άφθονο κρασί. Ελάτε να χορέψουμε, να τραγουδήσουμε και να διασκεδάσουμε με τους ήχους της γκάιντας σε Ανατολικορωμυλιώτικους σκοπούς, ευχόμενοι καλή χρονιά.

Το άρθρο Αναβίωση Εθίμων Ανατολικής Ρωμυλίας στην πλατεία Φιλιππούπολης εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Εθιμα που χάνονται

«Τα περισσότερα από τα έθιμα και δρώμενα των Χριστουγέννων έχουν τις ρίζες τους στο μακρινό παρελθόν της Ελλάδας. Οι κάτοικοί του ζούσαν έντονα στις μεγάλες γιορτές της χριστιανοσύνης. Όλα άλλαζαν αυτές τις ημέρες. Τα σπίτια έπαιρναν μια γιορτινή όψη. Οι νοικοκυρές είχαν πολλά να κάνουν. Σε παλαιότερους καιρούς, όταν τα σπίτια ήταν πλίθινα, παλάμιζαν το πάτωμα των σπιτιών, ασβέστωναν τους τοίχους, φουκάλιζαν τη ρούγα, έστρωναν τις καλές μαντανίες στα κρεβάτια και ήταν έτοιμες να υποδεχτούν συγγενείς και φίλους και να ζήσουν αντάμα τις εορταστικές αυτές μέρες».

Αυτά μεταξύ άλλων τονίζει στο ΑΠΕ η εκπαιδευτικός Βασιλική Κοζιού-Κολοφωτιά, ερευνήτρια τοπικής ιστορίας και λαογραφίας, η οποία γεννήθηκε και έζησε τα πρώτα χρόνια της ζωής της στην Κρανιά, ένα χωριό του κάμπου της Καρδίτσας, μιλώντας για τα έθιμα και τα δρώμενα των Χριστουγέννων.

Σιγά σιγά οι συνθήκες ζωής, σύμφωνα με την ίδια, βελτιώθηκαν. Τα σπίτια έγιναν πιο σύγχρονα και οι δουλειές λιγόστεψαν. Μαζί με τις αλλαγές όμως άλλαξαν και πολλά άλλα τις γιορτινές αυτές μέρες. Οι γουρνουχαρές στα σπίτια άρχισαν σιγά σταδιακά να λιγοστεύουν. Την οργάνωση και τη διαδικασία ανέλαβαν πλέον οι τοπικοί πολιτιστικοί σύλλογοι. Η παραδοσιακή επιτέλεση των τραγουδιών με το στόμα αντικαταστάθηκε από τις ορχήστρες και ο παραδοσιακός τρόπος του γλεντιού στο σπίτι σχεδόν καταργήθηκε. Τα τελευταία χρόνια όλη η κοινότητα μεταφέρεται στην πλατεία για το γλέντι και μάλιστα σε πρόχειρους στεγασμένους με νάιλον χώρους, με πλαστικά τραπέζια και καρέκλες… Τα παραδοσιακά τραγούδια κι αυτά αντικαταστάθηκαν από κάθε είδους τραγούδια που δεν έχουν καμιά σχέση με τα τραγούδια που κληρονομήσαμε από τους προγόνους μας.

Μετά τις απανωτές πλημμύρες από το 2020 μέχρι σήμερα, τονίζει η ερευνήτρια, τα πάντα σιώπησαν στον τόπο μας και δυστυχώς, δεν ξέρουμε για πόσο καιρό ακόμα. Όλα είναι θολά και αβέβαια.

Για να μη περάσουν όλα στη λήθη, αξίζει τον κόπο να υπενθυμίσουμε στους νέους μας τον τρόπο εορτασμού των Χριστουγέννων των προγόνων τους πριν από τις καταστροφές, περιγράφοντας αναλυτικά ιδιαίτερα τη γουρνουχαρά την οποία περίμεναν με αγωνία παλαιότερα. Πιο αναλυτικά τονίζει η Βασιλική Κοζιού-Κολοφωτιά:

Ιεροτελεστία

«Πρόκειται για ένα από τα πιο σημαντικά έθιμα που έφτασε μέχρι τις μέρες μας σε κάποια χωριά. Τη δεύτερη ή τρίτη μέρα των Χριστουγέννων τα περισσότερα σπίτια των καραγκούνηδων ήταν επί ποδός, λέει η εκπαιδευτικός, γιατί είχαν την γουρνουχαρά. Το σφάξιμο και το συμμάζεμα του γουρουνιού ήταν μια ιεροτελεστία. Από νωρίς το πρωί 4-5 άνδρες και άλλες τόσες γυναίκες, συνήθως συγγενείς ή φίλοι των νοικοκύρηδων, κατέφταναν στο σπίτι για να βοηθήσουν. Όλα τα σύνεργα για το σφάξιμο του γουρουνιού ήταν έτοιμα από την προηγούμενη μέρα.

Τα καλοτροχισμένα μαχαίρια και τσεκούρια για το σφάξιμο, τα κοκκαλάρια για το γέμισμα των λουκάνικων, η τάβλα όπου θα έκοβαν το κρέας και τα πράσα για τον ζαϊρέ των λουκάνικων, οι κατσαρόλες για το καυτό νερό όπου βουτούσαν το κεφάλι και τα πόδια για το μάδημα, καθώς και το μεγάλο καλογανωμένο καζάνι, όπου θα έλιωναν τον παστό για να πάρουν τη λίπα και τις τσιγαρίδες, που πολλές νοικοκυρές τις ανακάτευαν με πράσα, αλάτι και διάφορα μυρωδικά και τις διατηρούσαν σε πιθάρια για πολύ καιρό, μέχρι να στεγνώσουν τα λουκάνικα, που τα κρεμούσαν κατάματα στον ήλιο κάτω από την αστρέχα του σπιτιού».

Θυμίαμα και ευλογία

«Η νοικοκυρά, συνεχίζει η εκπαιδευτικός Βασιλική Κοζιού-Κολοφωτιά ακολουθώντας τις παραδοσιακές συνήθειες των προγόνων της, όταν έσφαζαν το γουρούνι, έπαιρνε μια φτυαριά κάρβουνα, έριχνε το θυμίαμα και το έδινε στον αφέντη του σπιτιού ο οποίος, αφού θυμιάτιζε όλους τους παραβρισκόμενους, το έριχνε στον λαιμό του γουρουνιού. Πίστευαν με αυτόν τον τρόπο πως θα έχουν την ευλογία του Χριστού και θα έδιωχναν μακριά τους καρκάντζαλους που μαγάριζαν το κρέας και τα άλλα φαγώσιμα. Έχω έντονα χαραγμένη στη μνήμη μου, τη γιαγιά μου Βασιλική και τη μάνα μου Σταυρούλα, σημειώνει η ερευνήτρια, που έριχναν στη φωτιά αλάτι και θυμίαμα καθ’ όλη τη διάρκεια του δωδεκαημέρου, για να κρατήσουν μακριά από το σπίτι μας τους καλικάντζαρους.

Μόλις τελείωνε το συμμάζεμα του γουρουνιού, οι άνδρες και οι γυναίκες έφευγαν για τα σπίτια τους. Οι άνδρες όμως με τα καλά τους ρούχα ξαναγύριζαν στο σπίτι που είχε τη γουρνουχαρά και εκεί στήνονταν ένα πλούσιο τραπέζι με τυρόπιτες, τηγανιά, ψητό χοιρινό στα κάρβουνα, κρασί από το αμπέλι και τραγούδια μέχρι αργά το βράδυ.

Τίποτα δεν περίσσευε

Τίποτα δεν περίσσευε από το χοιροσφάι, εξηγεί: «Ένα μεγάλο μέρος από το κρέας γινόταν λουκάνικα, το υπόλοιπο παστό σε μεγάλα δοχεία ή μέσα στο λίπος για να διατηρηθεί. Το λίπος το έλιωναν και το έβαζαν σε μεγάλα δοχεία για να περάσουν όλη τη χρονιά. Τη θέση του σήμερα πήρε το λάδι που φέτος η τιμή του έφτασε στα ύψη. Επίσης, έκαναν τις τσιγαρίδες και την “αλευριά” με πράσα που τα είχαν σε κάθε περίπτωση εύκολα και γρήγορα. Αρκούσε μόνο το ζέσταμα στο τηγάνι».

Με το δέρμα έφτιαχναν τα γουρνουτσάρουχα ή τα σαμάρια των ζώων. Με τη φούσκα του γουρουνιού τα παιδιά είχαν μια πρώτης τάξεως μπάλα!

Ένα μέρος από όλα αυτά θα έδιναν στο φτωχό, στο γείτονα που του ψόφησε το γουρούνι και τον ξενιτεμένο. Οι πρόγονοί μας είχαν την έγνοια για το διπλανό τους και μοιράζονταν και τις χαρές και τις λύπες.

Δείτε όλες τις τελευταίες ειδήσεις στο tirnavospress.gr, ακολουθήστε μας στο Facebook, Instagram, Google News, YouTube και Twitter.

πηγή

Το άρθρο Γουρνοχαρά: Το έθιμο των Χριστουγέννων στα χωριά της Θεσσαλίας εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Δείτε όλες τις τελευταίες ειδήσεις στο tirnavospress.gr, ακολουθήστε μας στο Facebook, Instagram, Google News, YouTube και Twitter.  Προσοχή! Επιτρέπεται η αναδημοσίευση των πληροφοριών του παραπάνω άρθρου (όχι αυτολεξεί) ή μέρους αυτών μόνο αν: Αναφέρεται ως πηγή το tirnavospress.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά. – Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή – Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος.

Το άρθρο Παραδοσιακά έθιμα και δρώμενα των Βλάχων Καλοχωρίου εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

 Την επιμέλεια της εκδήλωσης ανέλαβε με μεγάλη επιτυχία η κα Πανταζή Κωνσταντίνα.

Το παρόν έδωσε και ο υποψήφιος βουλευτής της ΝΔ Σάκης Παιδής 

Δείτε όλες τις τελευταίες ειδήσεις στο tirnavospress.gr, ακολουθήστε μας στο Facebook, Instagram, Google News, YouTube και Twitter.  Προσοχή! Επιτρέπεται η αναδημοσίευση των πληροφοριών του παραπάνω άρθρου (όχι αυτολεξεί) ή μέρους αυτών μόνο αν: Αναφέρεται ως πηγή το tirnavospress.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά. – Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή – Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος.

Το άρθρο Στο Μεγάλο Ελευθεροχώρι το έθιμο με τα πασχαλινά τραγούδια εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Το άρθρο Αναβιώνει και φέτος το έθιμο του Πασχαλιάτικου χορού η Τσαριτσάνη εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.