Ο Δήμαρχος Τρικκαίων Νίκος Σακκάς, στάθηκε ιδιαιτέρως
– στη φιλοξενία του Δήμου Τρικκαίων (το 35^ο Αντάμωμα επίσης διεξήχθη στα Τρίκαλα, το 2019),
– στη συμμετοχή πλήθους Βλάχων στην κοινωνική, πολιτιστική, πολιτική ζωή των Τρικάλων και μάλιστα με δωρεές στην πόλη
– στο τρίπτυχο «συμμετοχή στα κοινά – διατήρηση της παράδοσης – μεταλαμπάδευση στη νέα γενιά» όλων των επιτευγμάτων του παρελθόντος των Βλάχων
– στο ότι με το διήμερο εκδηλώσεων αναδεικνύονται η εθνική, πνευματική και πολιτισμική συνεισφορά των Βλάχων στην ελληνική κοινωνία

Παρέστησαν και απηύθυναν χαιρετισμό, ο ευρωβουλευτής Φρέντι Μπελέρης, ο Βουλευτής Τρικάλων Θανάσης Λιούτας ως εκπρόσωπος Βουλής, ο Υφυπουργός Εσωτερικών για θέματα Μακεδονίας Θράκης Κώστας Γκιουλέκας, η Ράνια Θρασκιά ως εκπρόσωπος ΠΑΣΟΚ, η Μαρίνα Κοντοτόλη βουλεύτρια Τρικάλων του ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ ως εκπρόσωπος του κόμματος, η αντιπεριφερειάρης ΠΕ Τρικάλων Χρύσα Ντιντή, η βουλεύτρια Τρικάλων της ΝΔ Κατερίνα Παπακώστα.

Η δεύτερη ημέρα του Ανταμώματος

Η πρώτη ημέρα του Ανταμώματος (Παρασκευή 26 Ιουνίου, αναλυτικά ΕΔΩ ) διεξήχθη κυρίως στον πεζόδρομο της Ασκληπιού, με αναπαράσταση όμορφων και διαφορετικών βλάχικων εθίμων, καθώς και πολλών τραγουδιών και χορών.

Η δεύτερη ημέρα περιελάμβανε (Σάββατο 27 Ιουνίου) τη μεγάλη συνάντηση όλων των χορευτών και χορευτριών των Πολιτιστικών Συλλόγων Βλάχων από πάρα πολλά μέρη της Ελλάδας. Ενδεικτικά, από Σέρρες, Δράμα, Φλώρινα, Κατερίνη, Λάρισα, Μαγνησία, Θεσπρωτία, Γρεβενά, Τρίκαλα, Γιάννενα, Λαμία, Αθήνα, με ποικιλόχρωμες, πολύχρωμες στολές και σύμβολα, που χόρευαν το πλήθος των βλάχικων χορών, όπως αυτοί είναι γνωστοί ανά περιοχή. Η παρουσίαση γινόταν ανά γειτνιάζουσες περιοχές, και οι χοροί εκτελούνταν σε μεγάλους κύκλους, διευκολύνοντας το πολυπληθές κοινό τρικαλινών και επισκεπτών/τριών να παρακολουθούν και, στο τέλος, όλοι ενωμένοι να χορεύουν.

Και τις δύο ημέρες υπήρξε μετακίνηση ως πατινάδα, από το Πνευματικό Κέντρο και το Δημαρχείο προς τα σημεία διεξαγωγής του Ανταμώματος. Κάτι που διευκόλυνε τη διάδοση του εορταστικού κλίματος στην πόλη, που δέχθηκε χιλιάδες επισκέπτες/τριες.

Σημειώνεται ότι παραβρίσκονταν, εκτός των χορευτών, και τα μέλη των ΔΣ των Συλλόγων, αυξάνοντας κατά πολύ τον αριθμό των συμμετεχόντων ενεργά στο Αντάμωμα.

Παρέστησαν επίσης, ο περιφερειακός σύμβουλος Ντίνος Μπάρδας, από τον Δήμο Τρικκαίων οι αντιδήμαρχοι Σοφία Αλεστά, Ζωή Παπαναστασίου, Μιχάλης Λάππας, Τάκης Παζαΐτης, οι εντεταλμένοι σύμβουλοι Δημοσίων Σχέσεων και Αγροτικής Ανάπτυξης Εφη Λεβέντη και Βασίλης Κρανιάς αντιστοίχως, οι δημοτικοί σύμβουλοι Γεωργία Κοτρώνη, Χρήστος Ζαραμπούκας, Παντελής Λιούλιος, ο διευθυντής της Δ/νσης Αστυνομίας Τρικάλων, αστυνομικός διευθυντής κ. Θαν. Καππάς, ο πρ. βουλευτής Ηλίας Βλαχογιάννης, ο πρ. αντιδήμαρχος Τρικκαίων Χρήστος Αναστασίου.

Το άρθρο Πολιτισμός, ιστορία, παράδοση με το 40ο Αντάμωμα Βλάχων στα Τρίκαλα και τους 1.500 χορευτές εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Η αρχή της μεγάλης αυτής γιορτής της παράδοσης, έγινε το απόγευμα της Παρασκευής με χορό και τραγούδι εν είδει πατινάδας, στον κεντρικό πεζόδρομο της πόλης. Συμμετείχαν 4 Σύλλογοι Βλάχων, πλήθος άλλων πολιτών, που τραγουδούσαν γνωστά βλάχικα τραγούδια.

“Να ανταμώνουμε και να ξεφαντώνουμε”, επεσήμανε ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρης Παπαστεργίου, επιμένοντας στη σημασία της διατήρησης της παράδοσης.
Η βουλεύτρια Κατερίνα Παπακώστα αναφέρθηκε στη χαρά της φιλοξενίας του Ανταμώματος στα Τρίκαλα, απευθύνοντας συγχαρητήρια σε όλους, ενώ η βουλεύτρια του νομού Πιερίας Άννα Μάνη – Παπαδημητρίου μίλησε για συγκίνηση, καθώς το αντάμωμα είναι επιστροφή στις ρίζες, και ο βουλευτής Θανάσης Λιούτας έδωσε έμφαση στη συμμετοχή και Βλάχων από άλλες χώρες και στη φιλοξενία.

Ο εκπρόσωπος του Δημάρχου Τρικκαίων, αντιδήμαρχος Τάκης Παζαΐτης, καλωσόρισε όλους τους φιλοξενούμενους, μιλώντας για τιμή που ο συγκεκριμένος εορτασμός γίνεται στα Τρίκαλα.

Ο πρόεδρος του Συλλόγου Βλάχων Κρουσόβου Σερβίας, κ. Αμπατζής, σε ελληνικά και βλάχικα ευχαρίστησε άπαντες για τη συμμετοχή . Επίσης, ο πρόεδρος του Συλλόγου Βλάχων Φιέρι (Αλβανίας) κ. Ερβι Στέφα μίλησε για τη μεγάλη τιμή της παρουσίας του Συλλόγου στα Τρίκαλα, ευχόμενος το Αντάμωμα να συνεχίζεται για πολλά χρόνια.
Παρέστη επίσης η Γενική Πρόξενος της Ελλάδας στο Μοναστήρι (Bitola) της Βόρειας Μακεδονίας κ. Δέσποινα Ηπιώτη, η οποία δέχθηκε τα συγχαρητήρια της ΠΟΠΣ Βλάχων για τη χρόνια συμβολή της στην προσπάθεια σύσφιγξης σχέσεων των Βλάχων της περιοχής και αναγνώρισης ηθών και εθίμων. Χαιρετισμούς απέστειλαν οι βουλευτές Τρικάλων Κώστας Σκρέκας και Μαρίνα Κοντοτόλη. Τον Δήμο Τρικκαίων εκπροσώπησαν επίσης, η αντιδήμαρχος Ζωή Παπαναστασίου, η εντεταλμένη σύμβουλος Δημοσίων Σχέσεων Εφη Λεβέντη και ο δημοτικός σύμβουλος Χρήστος Ζαραμπούκας.

Την κεντρική ομιλία πραγματοποίησε ο καθηγητής κ. Στέργιος Λαΐτσιος, που διαμένει και δραστηριοποιείται ερευνητικά στη Βιέννη. Ο ίδιος ανέπτυξε θέματα σχετικά με την ιστορία και την παράδοση των Βλάχων των Τρικάλων και γενικότερα στην “εν Ελλάδι Βλαχία”, όπως χαρακτήρισε την ευρύτερη περιοχή, από τον 10ο αιώνα έως τον 15ο αιώνα.

Ακολούθησε μια άκρως σημαντική αναφορά και παρουσίαση ηθών, εθίμων, παραδόσεων, χορών, τραγουδιών των Βλάχων, όπως
– το χορευτικό του Συλλόγου Βλάχων Φίερι,
– παραμύθια – θρύλοι και παιδικά παιχνίδια από τον κ. Απόστολο Γοργογέτα σε άμεση επαφή με παιδιά
– έθιμο του Αη Γιαννιού και χοροί από τον Σύλλογο Περιβολιωτών Τρικάλων
– το δρομικό “έθιμο της παρέας” στο πανηγύρι της Παναγίας στο Δραγοβίστι (Πολυθέα) Ασπροποτάμου, από τον Σύλλογο Πολυθέας Τρικάλων,
– αναπαράσταση πορείας των Βλάχων από τα χειμαδιά στα χωριά τους από τη Φιλεκπαιδευτική Αδελφότητα Τζούρτζιας Αθαμανίας- Φ.Α.Τ.Α.,
– αναπαράσταση γαμήλιων εθίμων (από την έκθεση προικιών μέχρι το ξεπροβόδισμα της νύφης) από τα μέλη του Πολιτιστικού Συλλόγου Απανταχού Ορθοβουνιωτών Καλαμπάκας.

Το πολυπληθές κοινό παρακολουθούσε και τραγουδούσε συνεχώς τα τραγούδια, συμμετέχοντας στη μεγάλη αυτή γιορτή, που συνεχίζεται το απόγευμα του Σαββάτου 27 Ιουνίου, από τις 18:00 με πατινάδα από το Πνευματικό Κέντρο Δήμου Τρικκαίων “Αθανάσιος Τριγώνης” στην κεντρική πλατεία “Ηρώων Πολυτεχνείου” των Τρικάλων, όπου θα παρουσιαστούν τα χορευτικά της ΠΟΠΣ με βάση την κοινή καταγωγή τους.

Μέρος των φωτογραφιών προέρχεται από το υλικό της ΠΟΠΣΒ

Το άρθρο Ξεκίνησε το 40ο επετειακό Αντάμωμα των Βλάχων εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Αυτοί που ερχόντουσαν με τα κοπάδια τους, ήταν βλάχοι κτηνοτρόφοι, κάτοικοι πεδινών περιοχών και κυρίως του Τυρνάβου.
Όταν στις αρχές του καλοκαιριού, αυτοί ερχόντουσαν στο Νυμφαίο, οι ” βλάχοι ” κάτοικοι του χωριού, τους αποκαλούσαν, απαξιωτικά ” Βλάχους “.

Έλεγαν χαρακτηριστικά : Ήρθαν οι βλάχοι !!

Οι Νυμφαιωτες δεν αποκαλούσαν τους εαυτούς τους βλάχους, αλλά ” Αρωμουνους ” ( Αρμανους ), θέλοντας με αυτό τον τρόπο να υποδηλώσουν, ότι παρά τα κοινά χαρακτηριστικά με τους βλάχους κτηνοτρόφους, ότι αυτοί έχουν άλλο τρόπο ζωής.
Οι ασχολίες τους ήταν το εμπόριο, η αργυροχοΐα και συνεπώς ο τρόπος ζωής τους ήταν διαφορετικός.

Με την πολύχρονη παρουσία των Βλάχων κτηνοτρόφων , κατά τα καλοκαίρια στο Νυμφαίο, πολλά παιδιά τους γεννήθηκαν εδώ και έτσι άρχισαν να ενσωματώνονται στην κοινωνία του Νυμφαίου.

Το άρθρο Από τον Τύρναβο στο Νυμφαίο: Η πορεία των Βλάχων κτηνοτρόφων εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Ο «Τσιάτσιος» δεν είναι απλώς ένα παραδοσιακό γλέντι, αλλά ένα ζωντανό μνημείο ιστορίας και συλλογικής μνήμης. Η ρίζα του εθίμου χάνεται στα χρόνια της Τουρκοκρατίας, όταν οι Σαμαριναίοι – ξακουστοί κτηνοτρόφοι, πολεμιστές και φύλακες της Πίνδου – χρησιμοποιούσαν τον χορό ως μέσο συλλογικής έκφρασης της ταυτότητάς τους και διατήρησης της πίστης και της ελευθερίας τους.

Ο χορός ονομάζεται «Τσιάτσιος» απ´ τ´ όνομα του Τουρκαλβανού επιδρομέα Τζάτζω ή Τσιάτσιο που στα 1785 τρομοκρατούσε την γύρω περιοχή.

Οι πρώτες αναφορές για τον τρανό, μεγάλο, χορό, «κόρλου μάρε» στα βλάχικα, συναντώνται τα τέλη του 19ου αιώνα από περιηγητές. Η πρώτη δε, συστηματική περιγραφή του χρονολογείται το 1913 στο βιβλίο «Οι νομάδες των Βαλκανίων» των Wace & Tompson.

Πρόκειται για το μείζον θρησκευτικό και κοινωνικό γεγονός του καλοκαιριού, στο οποίο έχουν την ευχαρίστηση να συναντώνται οι ξενιτεμένοι από τα χωριά τους βλάχοι που μένουν σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας και στο εξωτερικό. Θα λέγαμε, ότι ο τρανός χορός λειτουργεί σαν επιβεβαίωση των δεσμών της κάθε κοινότητας. Συμβολίζει το κοινοτικό ιδεώδες και αποτελεί μαρτυρία συλλογικής ταυτότητας, ως δέσμευση αλληλεγγύης και εμπιστοσύνης, ως χρέος στους προγόνους, ως επιταγή προς τους νεότερους.

Στη Σαμαρίνα, ο τρανός χορός ή «Τσιατσος» αναπτύσσεται σε δύο ομόκεντρους κύκλους· στον εξωτερικό κύκλο χορεύουν οι άνδρες και στον εσωτερικό οι γυναίκες. Σε άλλα χωριά μπορεί ο κύκλος να είναι ένας, καταλήγει να γίνεται τεράστιος, με πρώτους τους άνδρες και τις γυναίκες να ακολουθούν.

Παραδοσιακά, τον χορό σέρνει ο γεροντότερος του χωριού και οι πρώτες θέσεις μοιράζονται ανάλογα με την ηλικία. Καθώς περνούν τα χρόνια, σε κάποια χωρά, όπως στην Αβδέλλα, τον χορό σέρνει όχι αναγκαστικά ο γεροντότερος αλλά αυτός που ξέρει πολύ καλά τα λόγια

Το άρθρο Πραγματοποιήθηκε το έθιμο του «Τσιάτσιου» στη Σαμαρίνα παρουσία πλήθους κόσμου εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Το άρθρο 50 χρόνια απ’ την πρώτη ζωντανή επαφή 50μελής ομάδας Σερραίων Βλάχων στην Αβδέλλα Γρεβενών εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Τα δρώμενα διοργανώθηκαν από την Πανελλήνια Ομοσπονδία Πολιτιστικών Συλλόγων Βλάχων (ΠΟΠΣΒ), και συνδιοργανώθηκαν από τον Δήμο Κατερίνης/Αντιδημαρχία Πολιτισμού – Τουρισμού, την Περιφερειακή Ενότητα Πιερίας, τους συλλόγους Βλάχων της ΠΕ Πιερίας (ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΚΟΚΚΙΝΟΠΛΙΤΩΝ Ν.ΠΙΕΡΙΑΣ, ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΛΙΒΑΔΙΩΤΩΝ ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ, ΣΥΛΛΟΓΟΙ: ΚΑΡΙΤΣΑΣ, ΑΓΙΟΥ ΣΠΥΡΙΔΩΝΑ, ΦΤΕΡΗΣ ΠΙΕΡΙΑΣ), υπό την αιγίδα της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας.

Εντυπωσιακό σκηνικό στην πλατεία Δημαρχείου

Στην Κατερίνη, στην πλατεία Δημαρχείου, το βράδυ του Σαββάτου 13/07, «χτύπησε δυνατά η καρδιά του Βλαχόφωνου Ελληνισμού». Ο λόγος για την κορύφωση των εκδηλώσεων του 38ου Πανελληνίου Ανταμώματος των Βλάχων, που είχε ως αφετηρία χτες το απόγευμα την εντυπωσιακή πατινάδα σε κεντρικά σημεία της πόλης, εκατοντάδων χορευτών – χορευτριών με τις αυθεντικές τους φορεσιές, από δεκάδες συλλόγους Βλάχων της χώρας. Ακολούθησε ένα μοναδικό θέαμα για τους χιλιάδες επισκέπτες που κατέκλυσαν την πλατεία Δημαρχείου, με επίκεντρο τον “Τρανό Χορό”, παρουσία της συντονίστριας του Γραφείου του Πρωθυπουργού στη Θεσσαλονίκη, Έλενας Σώκου.

Νωρίτερα κατοίκους και επισκέπτες καλωσόρισαν: ο πρόεδρος της ΠΟΠΣ Βλάχων, Μιχάλης Μαγειρίας, ο Υφυπουργός Εσωτερικών – Τομέας Μακεδονίας & Θράκης, Κωνσταντίνος Γκιουλέκας, εκ μέρους της Κυβέρνησης, η Υφυπουργός Ανάπτυξης, Άννα Μάνη – Παπαδημητρίου, εκ μέρους της Βουλής των Ελλήνων, ο Βουλευτής Πιερίας, Σπυρίδων Κουλκουδίνας, εκ μέρους της Ν.Δ., ο Βουλευτής Πιερίας, Ξενοφών Μπαραλιάκος, η Αντιπεριφερειάρχης Πιερίας, Σοφία Μαυρίδου, ο Δήμαρχος Κατερίνης, Ιωάννης Ντούμος, εκπρόσωποι των συλλόγων Βλάχων από όλη την Ελλάδα κ.ά. Στη διάρκεια της εκδήλωσης τιμήθηκαν για την συμβολή τους στη φετινή διοργάνωση ο Δήμαρχος Κατερίνης, Ιωάννης Ντούμος και η Αντιπεριφερειάρχης Πιερίας, Σοφία Μαυρίδου.

Καλωσόρισμα από τον Δήμαρχο Ι.Ντούμο

Στο χαιρετισμό – καλωσόρισμα που απηύθυνε ο Δήμαρχος Κατερίνης, Ι. Ντούμος σημείωσε μεταξύ άλλων:

«[…] Σε μία εποχή, κατά την οποία περισσότερο από κάθε άλλη φορά καλούμαστε οι Έλληνες, να ξαναβρούμε το δυναμισμό και την πίστη μας, αντλώντας δύναμη από τους αστείρευτους θησαυρούς της αυθεντικής παράδοσης, αποτελεί ξεχωριστή χαρά και τιμή για τον Δήμο Κατερίνης, η φιλοξενία στην πόλη μας, του Θεσμού του Ανταμώματος, της μεγάλης Πανελλήνιας αυτής γιορτής. […]Συγχαίρω όλους τους συντελεστές της εκδήλωσης. Σας καλωσορίζω στον τόπο μας, μέλη και φίλοι των Συλλόγων Βλάχων από όλη την Ελλάδα και το εξωτερικό. Καλή διαμονή. Κάθε επιτυχία στις όμορφες εκδηλώσεις».

“Βλάχοι στη σκιά του Ολύμπου”: Τα εγκαίνια της έκθεσης φωτογραφίας στην Αστική Σχολή

Το κουβάρι των αναμνήσεων των Βλάχων της Πιερίας, ξετυλίχτηκε και αποτυπώθηκε στην έκθεση φωτογραφίας: “Βλάχοι στη σκιά του Ολύμπου” στην Αστική Σχολή {πρωί Σαββάτου}. Σπάνιο και πολύτιμο φωτογραφικό υλικό, που φώτισε το παρελθόν των Βλάχων του τόπου μας. Η συλλογή του απαίτησε κινητοποίηση πολλών συλλεκτών, οι οποίοι με μεράκι και αγάπη παραχώρησαν για την έκθεση στους διοργανωτές συλλόγους του 38ου Ανταμώματος των Βλάχων. Χαιρετισμό στα εγκαίνια της έκθεσης απεύθυνε εκ μέρους του Δημάρχου Κατερίνης Ι.Ντούμου, η Αντιδήμαρχος Πολιτισμού/Τουρισμού, Ελίνα Διαμαντοπούλου. Τους επισκέπτες καλωσόρισε ο Πρόεδρος της ΠΟΠΣ Βλάχων, Μιχάλης Μαγειρίας. Χαιρέτισαν επίσης, ο Βουλευτής Πιερίας, Ξενοφών Μπαραλιάκος και η Αντιπεριφερειάρχης Πιερίας, Σοφία Μαυρίδου.

Πρεμιέρα στην πλατεία Ελευθερίας με «Βλάχικο Γάμο»

Ήθη – Έθιμα του Βλαχόφωνου Ελληνισμού, με σημείο αναφοράς τον Βλάχικο Γάμο αναβίωσαν το βράδυ της Παρασκευής 12/07, στην πλατεία Ελευθερίας και σηματοδότησαν την έναρξη του 38ου Πανελλήνιου Ανταμώματος των Βλάχων. Κέφι, χορός και πλήθος φίλων της αυθεντικής παράδοσης συνέθεσαν την πολύχρωμη γιορτή στην καρδιά της Κατερίνης. «Συγχαρητήρια στην πανελλήνια ομοσπονδία των πολιτιστικών συλλόγων Βλάχων, σε όλους τους συλλόγους του τόπου μας που συμμετέχουν» ανέφερε μεταξύ άλλων στο χαιρετισμό του, ο Δήμαρχος Κατερίνης, Ιωάννης Ντούμος. Χαιρετισμό – καλωσόρισμα απεύθυναν επίσης ο πρόεδρος της ΠΟΠΣΒ, Μιχάλης Μαγειρίας κ.ά εκπρόσωποι τοπικών αρχών, φορέων και συλλόγων. Συγκινητική ήταν η αφιέρωση της βραδιάς στη Μαρία Καψάλη, που κατέθεσε “ψυχή” στην προετοιμασία της εκδήλωσης και έφυγε πρόωρα μόλις πριν λίγες ημέρες από κοντά μας.

Σημαντική ήταν για την άρτια διοργάνωση των εκδηλώσεων η συμβολή της Τροχαίας και της Δημοτικής Αστυνομίας, του ΕΚΑΒ, της Πυροσβεστικής,  των εθελοντών του Περιφερειακού Τμήματος Κατερίνης του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού, όλων των εμπλεκομένων υπηρεσιών του Δήμου Κατερίνης, των Σχολικών μονάδων που διέθεσαν χώρους για τις ανάγκες της διοργάνωσης κ.ά.

Δείτε βίντεο: 

πηγή: onlarissa.gr

Το άρθρο Με μεγάλη επιτυχία και αθρόα προσέλευση το 38ο Πανελλήνιο Αντάμωμα των Βλάχων στην Κατερίνη εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

ΚΟΚΚΙΝΟΠΛΙΤΩΝ Ν. ΠΙΕΡΙΑΣ – ΛΙΒΑΔΙΩΤΩΝ ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ – ΚΑΡΙΤΣΑΣ  – ΑΓΙΟΥ ΣΠΥΡΙΔΩΝΑ  – ΦΤΕΡΗΣ  ΠΙΕΡΙΑΣ

Το πρόγραμμα του ανταμώματος έχει ως εξής:

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 12 ΙΟΥΛΙΟΥ 2024

20:30 ΠΛΑΤΕΙΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ

Παρουσίαση λαϊκών δρώμενων, ηθών και εθίμων από την πλούσια πολιτιστική παράδοση του Βλαχόφωνου Ελληνισμού Αναπαράσταση Βλάχικου γάμου Με την συμμετοχή των συλλόγων: ΚΟΚΚΙΝΟΠΛΙΤΩΝ Ν. ΠΙΕΡΙΑΣ – ΛΙΒΑΔΙΩΤΩΝ ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ- ΚΑΡΙΤΣΑΣ ΠΙΕΡΙΑΣ- ΑΓΙΟΥ ΣΠΥΡΙΔΩΝΑ ΠΙΕΡΙΑΣ

ΣΑΒΒΑΤΟ 13 ΙΟΥΛΙΟΥ 2024

11:30 Εγκαίνια έκθεσης φωτογραφίας «Βλάχοι στην σκιά του Ολύμπου». Αστική Σχολή Κατερίνης (1ο Δημοτικό Σχολείο Κατερίνης)

19:00 Συνεδριακό και Πνευματικό Κέντρο Κατερίνης «ΕΚΑΒΗ» Συγκέντρωση χορευτικών και έναρξη πατινάδας σε ζευγάρια

19:30 ΠΛΑΤΕΙΑ ΔΗΜΑΡΧΕΙΟΥ:

Παρουσίαση σε ομάδες των χορευτικών συγκροτημάτων της Ομοσπονδίας μας, με βάση την κοινή καταγωγής τους.

Είσοδος ελεύθερη για το κοινό.

Πηγή

Το άρθρο Στην Κατερίνη το 38ο Πανελλήνιο Αντάμωμα Βλάχων εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Η σύνθεση του νέου Διοικητικού Συμβουλίου της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Πολιτιστικών Συλλόγων Βλάχων έχει ως εξής:

ΠΡΟΕΔΡΟΣ:   ΜΑΓΕΙΡΙΑΣ ΜΙΧΑΗΛ, Α΄ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ: ΜΠΑΤΖΟΤΑΣΙΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ, Β΄ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ:  ΔΑΡΔΑΚΟΥΛΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ, ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ: ΔΡΟΣΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΑ, ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ: ΤΖΙΜΟΥΛΙΚΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥ, ΤΑΜΙΑΣ: ΤΣΑΠΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ και ΜΕΛΗ: ΑΛΕΞΙΟΥ ΑΛΕΞΙΑ, ΖΙΩΓΑΝΑΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ,  ΧΡΥΣΟΧΟΟΥ ΧΡΗΣΤΟΣ, ΣΤΟΥΠΑΣ  ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ, ΤΥΡΗ  ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ.

Στην Εξελεγκτική Επιτροπή εκλέγονται οι ΤΑΣΙΚΑΣ  ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ, ΡΟΥΒΑΛΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ, ΖΙΑΚΟΥΛΗΣ ΣΩΤΗΡΙΟΣ.

Αναλυτικά τα αποτελέσματα των εκλογών που πραγματοποιήθηκαν με την παρουσία Δικαστικού Αντιπροσώπου έχουν ως εξής:

Α)  ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΜΕ ΑΛΦΑΒΗΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ: AΛΕΞΙΟΥ  ΑΛΕΞΙΑ 50, ΔΑΡΔΑΚΟΥΛΗΣ  ΓΕΩΡΓΙΟΣ 51, ΔΡΟΣΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΑ 55, ΖΙΩΓΑΝΑΣ  ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ 40, ΜΑΓΕΙΡΙΑΣ ΜΙΧΑΗΛ 93, ΜΠΑΤΖΙΟΤΑΣΙΟΣ  ΙΩΑΝΝΗΣ  62,ΜΠΕΚΙΡΗΣ  ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ 20, ΡΑΠΤΗ ΕΛΕΝΗ 29, ΣΑΜΑΡΑΣ ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ 5, ΣΤΟΥΠΑΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ 49, ΤΑΧΟΣ  ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ  6, ΤΖΙΜΟΥΛΙΚΟΥ  ΑΡΧΟΝΤΟΥ 52,ΤΣΑΠΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ 58, ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ 49 και ΧΡΥΣΟΧΟΟΥ ΧΡΗΣΤΟΣ 52 ΨΗΦΟΙ.

Β) ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΕΓΚΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ: BΑΡΣΑΝΗ  ΜΑΡΙΑ 24, ΔΕΛΗΧΡΗΣΤΟΥ  ΘΕΟΔΩΡΑ 11, ΖΙΑΚΟΥΛΗΣ  ΣΩΤΗΡΙΟΣ 62, ΜΟΥΧΙΚΑ ΔΗΜΗΤΡΑ 10, ΡΟΥΒΑΛΗΣ  ΧΡΗΣΤΟΣ 76 και ΤΑΣΙΚΑΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ 87  ΨΗΦΟΙ.

Το άρθρο Επανεκλέχθηκε πρόεδρος στην Πανελλήνια Ομοσπονδία Βλάχων ο Μ. Μαγειρίας εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Σήμερα την τιμητική του μετά την καθιερωμένη Θεία Λειτουργία είχε ο “τρανός χορός”, ένας τελετουργικός, θρησκευτικός χορός, με βαθιές ιστορικές ρίζες, στον οποίο συναντώνται πιασμένες χέρι – χέρι οι παλιές με τις νεότερες γενιές.

Πλήθος Λαρισαίων  και Τυρναβιτών βρέθηκε στα Βλαχοχώρια της Πίνδου, αρκετοί εκ των οποίων διατηρούν σπίτια σε χωριά όπως η Σαμαρίνα, η Σμίξη, η Αβδέλλα και το Περιβόλι. Σε όλα αυτά τα χωριά οι παλιότεροι με τους νεότερους συναντιώνται υπό τους ήχους των χάλκινων, στήνοντας ένα ατέλειωτο πανηγύρι.

Στον τρανό χορό στην Σαμαρίνα βρέθηκαν οι βουλευτές της ΝΔ Λάρισας Μ. Χαρακόπουλος, Θεσσαλονίκης Κ. Γκιουλέκας και Γρεβενών Ι. Γιάτσιος, οι δήμαρχοι Λαρισαίων Απ. Καλογιάννης, Ελασσόνας Ν. Γάτσας, ο επικεφαλής της μείζονος αντιπολίτευσης στο δήμο Λάρισας Θ. Μαμάκος και πλήθος κόσμου.

Δείτε όλες τις τελευταίες ειδήσεις στο tirnavospress.gr, ακολουθήστε μας στο Facebook, Instagram, Google News, YouTube και Twitter.

πηγή

Το άρθρο “Βούλιαξαν” τα Βλαχοχώρια – Την τιμητική του είχε ο Τρανός χορός εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Τη Σαμαρίνα, Σμίξη, Αβδέλλα, Περιβόλι, Φιλιππαίους καθώς και το Δοτσικό επισκέφτηκε ο βουλευτής Ν.Λάρισας της Ν.Δ. κ. Χρήστος Καπετάνος .Στην Αβδέλλα βρίσκεται ο πρώην Υπουργός Υγείας κ. Θάνος Πλεύρης, με καταγωγή από την Αβδέλλα, ο βουλευτής Ν. Γρεβενών της Ν.Δ. κ. Ιωάννης Γιάτσιος, ο Σαρακατσάνος και πρώην αντιπρόεδρος της Βουλής κ. Νίκος Κατσαρός βρίσκεται στη Σμίξη, ο πρώην βουλευτής Ν. Γρεβενών της Ν.Δ. κ. Τιμολέοντας Κοψαχείλης στην Αβδέλλα. Στην Αβδέλλα φυσικά και ο Δημήτρης Δερπάνης. 

Τα χωριά αυτά χαρακτηρίζονται από την ζωντάνια και την έντονη δραστηριότητα των κατοίκων τους, πολλοί από αυτούς Λαρισαίοι που έλκουν την καταγωγή τους από εκεί.

Η παρουσία τους στην σύγχρονη ζωή και πραγματικότητα, διατηρεί και συντηρεί τις παραδόσεις και αποτελεί έμπνευση αντίληψη ζωής στον τόπο διαβίωσης τους».

Δείτε όλες τις τελευταίες ειδήσεις στο tirnavospress.gr, ακολουθήστε μας στο Facebook, Instagram, Google News, YouTube και Twitter.

Το άρθρο Πρόεδροι βουλευτές και υπουργοί επισκέπτονται τα βλαχοχώρια εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Δείτε όλες τις τελευταίες ειδήσεις στο tirnavospress.gr, ακολουθήστε μας στο Facebook, Instagram, Google News, YouTube και Twitter.  Προσοχή! Επιτρέπεται η αναδημοσίευση των πληροφοριών του παραπάνω άρθρου (όχι αυτολεξεί) ή μέρους αυτών μόνο αν: Αναφέρεται ως πηγή το tirnavospress.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά. – Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή – Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος.

Το άρθρο Παραδοσιακά έθιμα και δρώμενα των Βλάχων Καλοχωρίου εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Θα παίξει η ορχήστρα “Βλάμηδες” και θα τραγουδήσει ο Φωτής Τράσιας.

Χορηγός επικοινωνίας το tirnavospress.gr

Δείτε όλες τις τελευταίες ειδήσεις στο tirnavospress.gr, ακολουθήστε μας στο Facebook, Instagram, Google News, YouTubeκαι Twitter.  Προσοχή! Επιτρέπεται η αναδημοσίευση των πληροφοριών του παραπάνω άρθρου (όχι αυτολεξεί) ή μέρους αυτών μόνο αν: Αναφέρεται ως πηγή το tirnavospress.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά. – Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή – Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος.

Το άρθρο Ετήσιος χορός του Συλλόγου Σαμαριναίων Αμπελώνα εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

 Ο φάκελος υποψηφιότητας ήταν αποτέλεσμα συλλογικής και καθολικής συνεργασίας  της Κοινότητας Βλάστης και όλων των Συλλόγων Βλατσιωτών (Βόλου, Θεσσαλονίκης, Καστοριάς, Λάρισας, Πτολεμαΐδας) Η συμβολή όμως του Βλατσιώτη Γιώργου Κίκκη που ζει και εργάζεται στην Αθήνα υπήρξε καθοριστική. Πρωτοστάτησε και εργάστηκε με ακαταπόνητο ζήλο με εμμονή και πολύ αγάπη στήριξε και προώθησε τον σκοπό έχοντας στη φαρέτρα του την ερευνητική διάθεση, την πνευματική και γνωστική επάρκεια και τη βιωματική πραγματικότητα του «αντικειμένου». 

 Ο Σύλλογος των Βλατσιωτών της Λάρισας αισθάνεται την ανάγκη να του απευθύνει ένα από καρδιάς «Ευχαριστώ»! 

Ανήμερα του πανηγυριού της Παναγίας του Δεκαπενταύγουστου στα καταπράσινα λιβάδια της Βλάστης φουστανελοφόροι άνδρες και λυγερόκορμες γυναίκες, στήνουν τον πατροπαράδοτο Τρανό Χορό . Τραγουδάνε τραγούδια της λεβεντιάς και της λευτεριάς. 

 Ο Τρανός Χορός της Βλάστης είναι συνδεδεμένος με γεγονότα και ζωντανές παραδόσεις, με ιδέες και δοξασίες. Αποτελεί εξαιρετική μαρτυρία σε μια πολιτιστική παράδοση και παραπέμπει σε κάποιον πολιτισμό που εξακολουθεί να υπάρχει. 

 Το σκηνικό του χωριού αγκαλιάζει τους χορευτές, δημιουργεί μια μυσταγωγία. Ο περιβάλλον χώρος εμπνέει το τραγούδι και μετατρέπεται σε παράθυρα μνήμης στο χρόνο και τα έθιμα. 

Τα τραγούδια του τρανού χορού, είναι ένα είδος φωνητικού ρυθμικού διηγήματος που δημιουργείται και εκφράζεται εκατοντάδες χρόνια σ΄ αυτό τον τόπο. Έχουν μια οργανική λειτουργία μέσα στο χορό , έχουν μια λυρική λαϊκή αφηγηματικότητα που στους στίχους τους έχουν κατασταλάξει η θημοσοφία, η πίκρα, η εγκαρτέρηση, η ελπίδα. 

Η γλώσσα των τραγουδιών του Τρανού Χορού αναδύεται κυματιστή, εύπλαστη, με ρυθμό και απαράμιλλη ζωντάνια. 

 Οι φωνές υψώνονται δυνατές, αρμονικές, χωρίς τη συνοδεία μουσικών οργάνων. Τα λόγια αφηγηματικά, απέριττα αλλά και στολισμένα , λόγια συμβολικά. Τραγούδια με εικονοπλαστικούς στίχους, με ύφος μπολιασμένο με τη δωρικότητα και την εσωτερικότητα. 

 Ο Τρανός Χορός για μας τους Βλατσιώτες είναι η ζωή μας, είναι η ψυχή μας. Θέλουμε κι η νέα γενιά των Βλατσιωτών, να μυηθεί στα ήθη και τα έθιμα του τόπου μας. Να μάθουν τα τραγούδια του Τρανού Χορού, που φαντάζει μεγαλόπρεπος και στην εκτέλεση και στο τραγούδι, βγαλμένο από τους τίμιους αγώνες του Έλληνα. Με ξεχωριστή διάθεση και προθυμία τρέχουμε όλοι να «πιαστούμε» στον Τρανό Χορό που σε κάνει να νιώθεις ένα ρίγος να διαπερνά το κορμί σου. 

 Στεκόμαστε με σεβασμό και θαυμασμό μπροστά στον Τρανό Χορό και στο τραγούδι του, τους στίχους του οποίου λίγοι ποιητές του κόσμου μπόρεσαν να ξεπεράσουν ως προς την απλότητα και το πηγαίο αίσθημα. 

Αυτό το έθιμο του γενέθλιου τόπου μας έχει ριζώσει βαθιά στις καρδιές των Βλατσιωτών. Με την καταγραφή του στον κατάλογο της UNESCO αποτελεί πλέον στοιχείο προστασίας, μελέτης, διαφύλαξης και προβολής. 

Σύλλογος Βλατσιωτών Νομού Λάρισας

Δείτε όλες τις τελευταίες ειδήσεις στο tirnavospress.gr, ακολουθήστε μας στο Facebook, Instagram, Google News, YouTube και Twitter.  Προσοχή! Επιτρέπεται η αναδημοσίευση των πληροφοριών του παραπάνω άρθρου (όχι αυτολεξεί) ή μέρους αυτών μόνο αν: Αναφέρεται ως πηγή το tirnavospress.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά. – Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή – Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος.

Το άρθρο Ο Τρανός Χορός της Βλάστης στον κατάλογο της UNESCO εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Είναι πολύ σημαντικό ότι ακόμα και για ειδικότητες όπως είναι οι οικοδόμοι, οι χτίστες κλπ , προβλέπεται να έχουν γνώσεις πράγμα που σημαίνει ότι θα υποβάλλονταν οι ενδιαφερόμενοι σε εκπαίδευση για να ασκήσουν το επάγγελμα τους , είναι ίσως οι πρώτες επαγγελματικές πιστοποιήσεις του ελληνικού κράτους .

Η βασική σκέψη ήταν να υπάρχει ένα είδος άδειας για κάθε επάγγελμα. Η ιδέα βασίστηκε στον Βαυαρικό τρόπο εξέλιξης των επαγγελμάτων με την ελπίδα ότι θα τελεσφορούσε και στην Ελλάδα.

Έτσι ξεκίνησε σταδιακά και από εκεί προήλθε το σημερινό Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Το σχολείο αυτό λειτούργησε με την αρχική μορφή του μέχρι το 1843. Μετά το σύνταγμα του 1844 το σχολείο διαμορφώθηκε σε ίδρυμα, όπου η παράδοση μαθημάτων ήταν πια καθημερινή και χωρίστηκε σε δύο τμήματα:

Α)Βιομηχανικών Τεχνών – Β) Καλών Τεχνών

Η ανέγερση του Πολυτεχνείου ήταν μια υπόθεση που χρειάστηκε οικονομική βοήθεια μεγάλη και ασφαλώς ήταν αδύνατον το Ελληνικό κράτος να ανταπεξέλθει .

Έτσι αυτοί που βοήθησαν και συνέδραμαν ήταν οι Γεωργίος Aβέρωφ, N. Στουρνάρης , E. Tοσίτσα , των οποίων η γενέτειρα ήταν το Mέτσοβο και όλοι ήταν Βλάχοι.

Προκαλεί κατάπληξη σε όσους θα προσπαθήσουν να ερευνήσουν τους μεγάλους ευεργέτες και δωρητές του νεοελληνικού κράτους : Θα διαπιστώσει πως όλοι σχεδόν οι Μεγάλοι Ευεργέτες είναι Βλάχοι. Και αυτή η κατάπληξη είναι που οδήγησε τον (Βλάχο) δημοσιογράφο Νικόλαο Μέρτζο να τονίσει: «Βλάχοι όλοι περίπου οι Μεγάλοι Εθνικοί ευεργέτες πλην του Συγγρού».

Εξαιτίας ότι οι αναγείροντες το Πολυτεχνείο ήταν Βλάχοι εκ Μετσόβου για αυτό τελικά επονομάστηκε και Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Το 1862 άρχισε η κατασκευή του κτιρίου το οποίο σήμερα ονομάζεται Κτίριο Αβέρωφ από τον αρχιτέκτονα Λύσανδρο Καυταντζόγλου. Το 1870 ο Γεώργιος Αβέρωφ, λόγω των δαπανών που χρειαζόταν η κατασκευή του κτιρίου, συγχρηματοδότησε τις εργασίες.

Ο Καυταντζόγλου παραιτήθηκε από την επίβλεψη της κατασκευής την ίδια χρονιά, λόγω των αυθαιρεσιών της επιτροπής κατασκευής του κτιρίου. Το 1873 εγκαταστάθηκε στα μισοτελειωμένα ακόμη κτίρια της οδού Πατησίων. Ο Νικόλαος Στουρνάρης στη διαθήκη του κληροδότησε στο Ελληνικό Δημόσιο και σε κοινοφελείς οργανισμούς ενάμιση εκατομμύριο χρυσές δραχμές της εποχής.

Τα χρήματα διατέθηκαν για την ανέγερση και λειτουργία σχολείων και φιλανθρωπικών ιδρυμάτων στην Αθήνα, στο Μέτσοβο και στην Αλεξάνδρεια. Περισσότερα από 100.000 τάλιρα αποδόθηκαν για τη σύσταση του Πολυτεχνείου στην Αθήνα.

Το ποσό αυτό διπλασίασε αργότερα ο Μιχαήλ Τοσίτσας και το συμπλήρωσε ο Γεώργιος Αβέρωφ. Με τις δωρεές αυτών ανθρώπων άλλαξε ριζικά το σκηνικό της τεχνικής εκπαίδευσης στη χώρα μας.

Τόσο ήταν το πάθος του για την ανέγερση του Πολυτεχνείου, που στη διαθήκη του επιστρέφει την προίκα που πήρε από τη γυναίκα του, με ρητή όμως εντολή να διατεθεί για την αποπεράτωση του Πολυτεχνείου!

Όριζε επίσης στη διαθήκη του πως ότι περισσέψει από τη διάθεση της περιουσίας του, να δοθεί και αυτό για το Πολυτεχνείο. Όσον αφορά τον Μιχαήλ Τοσίτσα στην διαθήκη του άφησε μεγάλα ποσά για την αρωγή των φτωχών καθώς και την ενίσχυση νοσοκομειακών, εκκλησιαστικών και εκπαιδευτικών ιδρυμάτων.

Μεταξύ αυτών επισημαίνουμε τις δωρεές σημαντικών ποσών στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, το Αρσάκειο και το Πολυτεχνείο. Μετά τον θάνατό του η σύζυγός του Ελένη συνέχισε το φιλανθρωπικό του έργο προσφέροντας σημαντικά ποσά σε εκπαιδευτικά και φιλανθρωπικά ιδρύματα καθώς και για το κτίσιμο και την αποπεράτωση του Πολυτεχνείου των Αθηνών.

Ότι και να πούμε το Πολυτεχνείο είναι μια εντελώς βλάχικη υπόθεση . Ο Victor Berard στο έργο του “La Turqie et l’ Hellenisme Contemporain” Paris 1896 είχε σημειώσει :

«Εδώ και πενήντα χρόνια οι Βλάχοι δούλεψαν για να γίνουν κάθε μέρα περισσότερο Έλληνες και για να σκορπίσουν γύρω τους την ελληνική πίστη. Υπήρξαν οι μεγαλύτεροι ευεργέτες του Γένους. Κληροδότησαν τα πιο όμορφα δώρα, έκτισαν για τον ελληνικό λαό τα πιο όμορφα οικοδομήματα, θεμελίωσαν στην Αθήνα τα ομορφότερα φιλανθρωπικά και εκπαιδευτικά κτίρια του ελληνικού κόσμου».

Ιωσήφ Τσιμισκής.

Το άρθρο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, μια υπόθεση για Βλάχους εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

….η λεβεντιά της Αβδελλιώτισσας γυναίκας και το σφρίγος του Αβδελλιώτη άντρα αποτυπώθηκαν με τον πιο εκκωφαντικό τρόπο και στο 36ο Πανελλήνιο Αντάμωμα Βλάχων στη Νάουσα.

Το κτίριο σείστηκε από το παρατεταμένο χειροκρότημα για τον Σύλλογο Αβδελλιωτών “Η ΒΑΣΙΛΙΤΣΑ” που έδωσε το καλύτερο του εαυτό, αποσπώντας εγκωμιαστικά σχόλια και διθυραμβικές κριτικές για την εκπληκτική του σκηνική παρουσία.

Η περηφάνεια ξεχείλιζε, το ρίγος και η ανατριχίλα διαπερνούσε το κορμί όλων των χορευτών για την τιμή που νιώθανε φορώντας και χορεύοντας με μία από τις πιο τιμημένες φορεσιές της Βλαχόφωνης Ελλάδος.

Αυτή υπήρξε και η τελευταία επίσημη εμφάνιση του Χορευτικού τμήματος του Συλλόγου για φέτος.

Ανανεώνουμε το ραντεβού μας, στην όμορφη Αβδέλλα πλέον και στα πλούσια πολιτιστικά δρώμενα που θα λάβουν χώρα από 6 έως και 16 Αυγούστου 2022, στα πλαίσια των εκδηλώσεων ΜΑΝΑΚΙΑ 2022.

Το Δ.Σ του Συλλόγου Αβδελλιωτών “Η ΒΑΣΙΛΙΤΣΑ”

[quads id=5]

Το άρθρο Ο Σύλλογος Αβδελλιωτών “Η ΒΑΣΙΛΙΤΣΑ” στο 36ο Πανελλήνιο Αντάμωμα Βλάχων στη Νάουσα εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Πηγή

Το άρθρο Το 36ο Πανελλήνιο Αντάμωμα Βλάχων θα γίνει στην Νάουσα στις 8, 9 και 10 Ιουλίου εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Πριν από λίγες μέρες, η βουλευτής Σοφία Σακοράφα (ΜΕΡΑ25) σε ομιλία της στην Βουλή με αφορμή συζήτηση για τη βιώσιμη ανάπτυξη της Θράκης, δήλωσε μεταξύ άλλων ότι: «έχουμε την υποχρέωση και μέσα στην εκπαιδευτική διαδικασία, μέσα στα σχολεία, να παρέχουμε στις μειονότητες τη δυνατότητα να βιώνουν τη γλωσσική τους διαφορετικότητα και παράδοση» κι ότι «επιτέλους, η Ελληνική Πολιτεία έχει την υποχρέωση να ξεπεράσει τη φοβική και συμπλεγματική αντιμετώπιση απέναντι στις γλώσσες και τον ιδιαίτερο πολιτισμό των Κοινοτήτων της. Δεν απειλείται από αυτά η εθνική ομοψυχία και η υπόσταση του έθνους, ούτε από τα βλάχικα, τα αρβανίτικα ή τα σλαβομακεδόνικα…».

Επικεντρώνοντας την προσοχή μας στην αναφορά της βουλευτού στα βλαχικά ως γλώσσας αντίστοιχης «μειονότητας» ή «Κοινότητας», πιστεύουμε ότι η άποψη αυτή της βουλευτού δεν έχει κανένα νομικό, ιστορικό ή πολιτιστικό έρεισμα και για τον λόγο αυτό είναι παντελώς εσφαλμένη. 

Με λύπη διαπιστώνουμε, ότι η βουλευτής δυστυχώς – αν και έχει πλήρη άγνοια του θέματος – δεν φρόντισε πριν διατυπώσει την γνώμη της, όπως έχει δικαίωμα, να έχει μία στοιχειώδη τουλάχιστον ενημέρωση γύρω από τα ευαίσθητα από εθνικής πλευράς συγκεκριμένα θέματα.

 Δείτε εδώ το επίμαχο βίντεο με την ομιλία της κ. Σοφίας Σακοράφα Βουλευτή Μέρα 25 και ‘Η Αντιπροέδρου της Βουλής των Ελλήνων.

Απευθυνόμενοι, λοιπόν, στην βουλευτή κα Σοφία Σακοράφα, την διαβεβαιώνουμε, ότι οι Βλάχοι δεν είμαστε ούτε «μειονότητα» ούτε «κοινότητα». Διατηρούμε τις τοπικές, ποικίλες προφορικές μας παραδόσεις ως αναπόσπαστο, συστατικό στοιχείο του Ελληνισμού της παιδείας του οποίου αξιοζήλευτα μετέχουμε και καλλιεργούμε.

Από το σκίρτημα της ιδέας του έθνους στα νεότερα χρόνια κι όποτε οι περιστάσεις το ζήτησαν αγωνιστήκαμε ως Έλληνες Βλάχοι, από τους ανώνυμους αγωγιάτες, τους ποιμένες και τις γυναίκες της Πίνδου ως τους επώνυμους λόγιους, έμπορους κι Εθνικούς Ευεργέτες, ως ένα Έθνος, το Ελληνικό και για μια Πατρίδα, την Ελλάδα.

Τα χωριά μας λαμπρύνονται διαχρονικά από ελληνικά σχολειά, στα οποία διδασκόμασταν και διδασκόμαστε, όπως όλοι οι συμπατριώτες μας, την ελληνική ιστορία, την ελληνική γλώσσα και κάθε τι ελληνικό, δηλαδή κάθε τι δικό μας.

Γι’ αυτό, γνωρίζουμε καλά την ιστορία κι έχουμε ως Έλληνες Βλάχοι πλήρη αίσθηση της ιστορικής πραγματικότητας, η οποία αίσθηση είναι ασφαλώς σφαιρικότερη και πληρέστερη, όχι από την αντίστοιχη αίσθηση της βουλευτού κας Σοφίας Σακοράφα αλλά και όσων, οι οποίοι συντασσόμενοι με τις απόψεις της βουλευτού επιθυμούν, με πρόσχημα τάχα «τον ευρωπαϊκό τρόπο ζωής», τη μετατροπή μας σε «κοινότητα»/«μειονότητα».

Για το Διοικητικό Συμβούλιο

        Ο Πρόεδρος Μαγειρίας Μιχάλης                                                      

        Η Γεν. Γραμματέας Δρόσου Αθανασία 

Διαβάστε καθημερινά όλα τα νέα στο TirnavosPress.gr, ακολουθήστε μας στο Facebook, Instagram, Google News,  YouTube  και Twitter.

Προσοχή! Επιτρέπεται η αναδημοσίευση των πληροφοριών του παραπάνω άρθρου (όχι αυτολεξεί) ή μέρους αυτών μόνο αν: – Αναφέρεται ως πηγή το tirnavospress.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά. – Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή – Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος

Το άρθρο H Πανελλήνια Ομοσπονδία Βλάχων εγκαλεί τη Σ. Σακοράφα “Οι Βλάχοι δεν αποτελούν ούτε μειονότητα ούτε Κοινότητα” εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Στην επισήμανσή μας ότι «το πρώτο θερινό σχολείο (το summer school που λέμε σε πιο απλά… ελληνικά) ιδρύθηκε το 1871 από το Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ στις ΗΠΑ», ο καθηγητής Κώστας Ντίνας, μαθητής και ο ίδιος στη δεκαετία του 1960 στο σχολείο της Σαμαρίνας, μας αποστομώνει, λέγοντας ότι «για πολλά χρόνια, από την εποχή της Τουρκοκρατίας ακόμα, στην ελληνική ορεινή ενδοχώρα λειτούργησαν 10 πραγματικά, original… θα λέγαμε, θερινά σχολεία, στα οποία φοιτούσαν τα παιδιά από οικογένειες κυρίως κτηνοτρόφων».

Οπως μας εξηγεί ο κ. Ντίνας, «Για τις ανάγκες βόσκησης των κοπαδιών τους οι κτηνοτρόφοι μετακινούνταν από τα χειμαδιά στις ορεινές περιοχές (ουσιαστικά στην κύρια εστία τους) στα μέσα Μαΐου και επέστρεφαν στον χειμερινό τόπο διαμονής τους περί τα μέσα Οκτωβρίου».

Τον χειμώνα, λοιπόν, οι κάτοικοι της Σαμαρίνας έφευγαν και πήγαιναν σε διάφορα μέρη, το καλοκαίρι, όμως, όλοι γύριζαν σε αυτό τον τόπο-σημείο αναφοράς για όλους, αντάμωμα για συγγενείς και φίλους.

Ο χρόνος στη Σαμαρίνα είχε δικό του ρυθμό: το καλοκαίρι μέτραγε σαν… χειμώνας και το αντίστροφο.

Για παράδειγμα, για τη γιορτή του Αγίου Αθανασίου, που κανονικά είναι στις 18 Ιανουαρίου, στη Σαμαρίνα έκαναν πανηγύρι μία Κυριακή πριν από τον Δεκαπενταύγουστο.

«Η κοινότητα ήταν οργανωμένη με βάση θρησκευτικά δρώμενα, όλα τα πανηγύρια γίνονταν στη Σαμαρίνα, π.χ. η γιορτή της Παναγίας στις 15 Αυγούστου κρατούσε τρεις μέρες – σαν Πάσχα!» μας επισημαίνει ο κ. Ντίνας και συνεχίζει: «Εμείς, ως παιδιά, είχαμε δυο παρέες, μία στη Σαμαρίνα και μία στον κάμπο, όπως λέγαμε. Στο μυαλό μας είχαμε δύο τόπους: τη Σαμαρίνα και τη μη Σαμαρίνα, χωρίς να προσδιορίζουμε ακριβώς αυτό το “μη Σαμαρίνα”. Περιμέναμε με λαχτάρα να έρθει το καλοκαίρι και να συναντήσουμε την παρέα του βουνού».

«Ηταν απαίτηση των κατοίκων της περιοχής η μόρφωση των παιδιών τους» σημειώνει ο κ. Ντίνας. «Οι Βλάχοι είχαν πάντοτε καλή σχέση με τα γράμματα – σε πιο παλιές εποχές, μάλιστα, η κοινότητα πλήρωνε έναν γραμματιζούμενο ή έναν δημοδιδάσκαλο, για να κάνει μάθημα στα παιδιά τους. Εμείς ξεκινούσαμε τα μαθήματα την 1η Ιουνίου και τα τελειώναμε στα μέσα Σεπτεμβρίου, όμως στις 8 Σεπτεμβρίου, στη γιορτή της “Μικρής Παναγιάς”, κάναμε “επιδείξεις”: σκετσάκια, γυμναστική κ.λπ. Θυμάμαι ότι εκτός από τα θρανία που βγάζαμε έξω από το σχολείο, έφερναν όλοι καρέκλες και μαζευόταν όλο το χωριό για να μας δει».

«Και οι εκπαιδευτικοί;» ρωτάμε. «Ηταν δάσκαλοι και δασκάλες που δούλευαν κανονικά σε σχολεία επί εννέα μήνες και για το καλοκαίρι έκαναν μία ειδική σύμβαση με το υπουργείο Παιδείας, για να δουλέψουν με επιμίσθιο στα θερινά. Το σχολείο μας ήταν τετραθέσιο, οπότε κάποιες τάξεις ήταν μαζί στην ίδια αίθουσα, και χτίστηκε το 1931, “τη συνδρομή τής εν Nashua Αμερικής Φιλανθρωπικής Αδελφότητος Σαμαριναίων ‘Η Αγία Παρασκευή’”. Είχε γραφείο διευθυντή και ένα δωμάτιο, όπου μπορούσε να μένει. Κάναμε μάθημα πρωί και απόγευμα. Η ύλη της χρονιάς διδασκόταν “συμπυκνωμένη” μέσα σε τρεισήμισι μήνες, αλλά οι δάσκαλοι είχαν υπόψη τους ότι εμείς όλη τη χρονιά παρακολουθούσαμε ως ακροατές τα σχολικά μαθήματα. Παίρναμε, μάλιστα, και μια άτυπη βεβαίωση από τον δάσκαλο ότι φοιτήσαμε στο “σχολείο του χειμώνα”, όπως το λέγαμε».

«Δηλαδή δεν χάνατε χρονιά, απλώς το Ενδεικτικό, αντί για τον Ιούνιο, το παίρνατε τον Σεπτέμβριο» συμπεραίνουμε. «Ναι, από τη Σαμαρίνα παίρναμε το Ενδεικτικό. Μάλιστα, χαριτολογώντας, λέω στους φίλους μου ότι εγώ έκανα μάθημα δώδεκα μήνες κάθε χρονιά, γιατί “δεν τα ’παιρνα τα γράμματα”… Οσοι πηγαίναμε σχολείο, εκτός από το ότι μας άρεσε γιατί το βλέπαμε σαν “γιορτή”, γλιτώναμε και τις αγγαρείες που μας βάζανε να κάνουμε οι γονείς μας, ειδικά όσοι είχαν γιδοπρόβατα. Ηταν κάτι σαν διαφυγή για μας».

«Σε μια φωτογραφία που έχουμε με τη δασκάλα μας, είμαστε στην Γ΄ Τάξη, το 1964, και τότε το σχολείο μας είχε 63 μαθητές (το 1950-1952 είχε 112). Ελλείψει μαθητών, το θερινό σχολείο της Σαμαρίνας έκλεισε το 1978, αφού και οι συνθήκες ζωής είχαν πάρει άλλο δρόμο πια και για τους κατοίκους των ορεινών χωριών» λέει ο κ. Ντίνας με μια χροιά νοσταλγίας στη φωνή.

Κι έτσι όπως μιλάει, μας έρχεται η εικόνα ενός μικρού παιδιού που, για κάποιες ώρες της ημέρας, άφηνε το… καλοκαίρι έξω από την πόρτα του σχολείου και έσκυβε πάνω από ένα βιβλίο, για να μάθει «χειμωνιάτικα» γράμματα… 

Πηγή

Η φωτογραφία εξωφύλλου είναι Φωτογραφία εποχής. Το δημοτικό σχολείο βρισκόταν απέναντι από την εκκλησία
(από το προσωπικό αρχείο του Νίκου Σιούμκα) 

Το άρθρο Τα παιδιά της Σαμαρίνας πήγαιναν και θερινό σχολείο εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Προσπαθήσαμε να ομαδοποιήσουμε αυτές τις πληθυσμιακές ομάδες και να κάνουμε μικρά αφιερώματα σε κάθε μία από αυτές. Θα μιλήσουμε λοιπόν για τους Βλάχους, Ηπειρώτες, Πόντιους, Καραγκούνηδες, Θράκες, Τσάκωνες, Σαρακατσάνοι.

Το πρώτο αφιέρωμα θα είναι στου Βλάχους:

Οι Βλάχοι της Ελλάδας στην προφορική τους γλώσσα αυτοπροσδιορίζονται ως Αρμάνιι και Ρεμένι. Στην ελληνόφωνη γραπτή και προφορική τους παράδοση αυτοπροσδιορίζονται με τον όρο Βλάχοι ή βλαχόφωνοι Έλληνες. Ως Βλάχοι αυτοπροσδιορίζονται στο τοπικό βλαχικό ιδίωμα οι βλαχόφωνοι κάτοικοι του Μετσόβου, της Μηλιάς και ευρύτερα της περιοχής Μαλακασίου. Οι Βλάχοι της Κλεισούρας, της Σαμαρίνας, του Περιβολίου και της Αβδέλλας, αυτοπροσδιορίζονται στο προφορικό βλαχικό τους ιδίωμα ως Αρωμάνοι και στα ελληνικά ως Βλάχοι. Στη γραπτή παράδοση λόγιοι βλαχικής καταγωγής έκαναν αρκετά συχνά χρήση και των όρων Γκρέκοι, Γραικόβλαχοι, Ρωμαιόβλαχοι και σπανιότερα Γραικολατίνοι αναφερόμενοι στους Βλάχους του ιστορικού ελλαδικού χώρου.

Οι Αρμάνοι, γνωστοί στην Ελλάδα κυρίως ως Βλάχοι, είναι μία λατινόφωνη πληθυσμιακή ομάδα τα μέλη της οποίας κατοικούν κυρίως στην Ελλάδα, στην Αλβανία και στα Σκόπια. Μητρική γλώσσα των Αρμάνων είναι η βλάχικη. Η γλώσσα αυτή είναι το σύνολο των μη συστηματοποιημένων βλαχικών διαλέκτων που ομιλούνται στα νότια Βαλκάνια και είναι λατινογενούς προέλευσης. Στην Ελλάδα ένα μέρος της λατινόφωνης αυτής πληθυσμιακής ομάδας συνεχίζει μέχρι σήμερα να μιλά παράλληλα με την Ελληνική και τη μητρική βλαχική, το μεγαλύτερο ωστόσο μέρος των ατόμων βλαχικής καταγωγής μιλάει πλέον μόνο ελληνικά. Στην γλώσσα τους οι βλαχόφωνοι αυτοπροσδιορίζονται ως Αρμάνοι ή «Ρεμένοι», ενώ στα ελληνικά και τις περισσότερες γλώσσες του κόσμου ετεροπροσδιορίζονται ως «Βλάχοι».

Ως Βλάχοι αυτοπροσδιορίζονται στο τοπικό βλαχικό ιδίωμα οι βλαχόφωνοι κάτοικοι του Μετσόβου, της Μηλιάς και ευρύτερα της περιοχής Μαλακασίου. Οι Βλάχοι της Κλεισούρας, της Σαμαρίνας, του Περιβολίου και της Αβδέλλας, αυτοπροσδιορίζονται στο προφορικό βλαχικό τους ιδίωμα ως Αρωμάνοι και στα ελληνικά ως Βλάχοι. Στη γραπτή παράδοση λόγιοι βλαχικής καταγωγής έκαναν αρκετά συχνά χρήση και των όρων Γκρέκοι, Γραικόβλαχοι, Ρωμαιόβλαχοι και σπανιότερα Γραικολατίνοι αναφερόμενοι στους Βλάχους του ιστορικού ελλαδικού χώρου. Οι διάφορες απόψεις περί καταγωγής των Βλάχων που έχουν κατά καιρούς διατυπωθεί είναι οι εξής:

Μιά άποψη είναι ότι κατάγονται από τους Ρωμαίους, μέλη της Ρωμαικής Λεγεώνας που παντρεύτηκαν ντόπιες γυναίκες ,εγκαταστάθηκαν στα ορεινά περάσματα και ασχόλήθηκαν με την κτηνοτροφία.

Μια άλλη θεωρία την οποία υποστηρίζουν Ρουμάνοι Ιστορικοί, οι Αρμάνοι εγκατέλειψαν την «πατρίδα» τους βόρεια του Δούναβη γύρω στο 6ο με 7ο αιώνα και κατέβηκαν νοτιότερα για να αναζητήσουν καλύτερα βοσκοτόπια. Η θεωρία αυτή αντικρούεται από την άποψη ότι δεν είναι λογικό να εγκατέλειψαν τις απέραντες, εύφορες, γεμάτες βοσκοτόπια πεδιάδες της Ρουμανίας και να ήρθανε να εγκατασταθούν στα άγονα βουνά της Ελλάδα. Υπάρχει και η άποψη ότι οι Βλάχοι κατάγονται από αυτόχθονες Έλληνες γλωσσικά επηρεασμένους από τους Ρωμαίους και ήταν φύλακες των συνόρων της αυτοκρατορίας και υπηρετούσαν ως μισθοφόροι στις τάξεις των ρωμαϊκών λεγεώνων. Ως πιθανή κοιτίδα των βλάχων θεωρείται η περιοχή της Ρωμαϊκής Εγνατίας οδού όπου και συγκεντρώνονται οι περισσότεροι βλαχόφωνοι πληθυσμοί ακόμη και σήμερα. Οι Ρωμαίοι πρώτα κατέκτησαν την Ήπειρο και την υπόλοιπη Ελλάδα και 100 χρόνια αργότερα επεκτάθηκαν βόρεια προς τη σημερινή Ρουμανία. Οπότε λογικό είναι η λατινοφωνία στη Βαλκανική Χερσόνησο να ξεκίνησε από τον ελληνικό χώρο και μέτα να επεκτάθηκε βόρεια. Σχετικά με αυτό έχει διατυπωθεί η θεωρία ότι πιθανώς τα Ρουμάνικα να είναι διάλεκτος των Αρωμούνικων και όχι το αντίθετο. Υπάρχει και η θεωρία ότι οι Βλάχοι προήλθαν από περιοχές της σημερινής Σερβίας, όπου το λατινικό στοιχείο επικρατούσε του ελληνικού, όπως αποδεικνύεται από τον μεγάλο αριθμό επιγραφών στα λατινικά.

Από όποια από τις παραπάνω θεωρίες υιοθετήσουμε το αποτέλεσμα είναι ότι η πληθυσμιακή αυτή ομάδα σήμερα ζει σε διάφορα σημεία της Ελλάδας και η ενασχόληση τους κατά κύριο λόγο είναι η κτηνοτροφία το εμπόριο .Κατάφεραν όμως να διαφυλάξουν την ελληνικότητα της παράδοσης τους, όπως αυτή αναδεικνύεται μέσα από τους κυκλικούς χορούς ,τη μουσική (κλαρίνο, λαούτο, ντέφι) και τα ήθη και έθιμά τους.

Πρώτη γραπτή αναφορά του ονόματος «Βλάχοι» γίνεται από τον Γεώργιο Κεδρηνό το 976 μ.Χ. ο οποίος έγραψε πως ο αδελφός του μετέπειτα Βούλγαρου τσάρου Σαμουήλ σκοτώθηκε το 976 από «οδίτες Βλάχους» μεταξύ Καστοριάς και Πρεσπών «τούτων δε των τεσσάρων αδελφών Δαβίδ μεν ευθύς απεβίω αναιρεθείς μέσον Καστορίας και Πρέσπας κατά τας λεγομένας Καλάς Δρύς παρά τινων Βλάχων οδιτών».

Ιστορικά το 1718 οι Οθωμανοί ηττώνται έξω από την Βιέννη και έτσι σηματοδοτείται η οριστική απομάκρυνση τους από την Κεντρική Ευρώπη. Ακολουθεί η υπογραφή μιας σειράς εμπορικών συνθηκών ανάμεσα στην Αψβουργική και την Οθωμανική αυτοκρατορία. Οι συνθήκες αυτές όρισαν τα γεωγραφικά σύνορα των δύο αυτοκρατοριών και καθόρισαν τις εμπορικές τους σχέσεις. Μεταξύ των νέων εμπορικών ρυθμίσεων κατοχυρώνονταν η ελευθερία του εμπορίου στους χερσαίους και θαλάσσιους δρόμους των δύο αυτοκρατοριών, η ελεύθερη ναυσιπλοΐα στον Δούναβη, ο διορισμός εκατέρωθεν προξενικών αρχών και η συμφωνία προνομιακού τελωνιακού δασμού 3% για τα διακινούμενα προϊόντα των δύο συμβαλλόμενων πλευρών, δημιουργώντας έτσι τις κατάλληλες συνθήκες για την ανάπτυξη του διαβαλκανικού εμπορίου και προκαλώντας ένα ισχυρό κύμα ελληνικής μετανάστευσης προς την πολλά υποσχόμενη κεντρική Ευρώπη.

Βορειότερα, η Βιέννη και η Πέστη  αναδείχθηκαν σε σημαντικούς πόλους έλξης για Μοσχοπολίτες και άλλους βλαχόφωνους πληθυσμούς. Είτε ως πλανόδιοι έμποροι, είτε ως μόνιμα εγκατεστημένοι, είτε ως μεταφορείς εμπορευμάτων ανάμεσα στις δυο αυτοκρατορίες, κατάφεραν να διεισδύσουν στον οικονομικό στίβο της νέας τους χώρας και να αναδειχτούν σε δυναμικούς εκφραστές του εμποροκρατικού πνεύματος της εποχής. Οι Βλάχοι όπως και πολλοί ακόμη Έλληνες κατάφεραν να εκμεταλλευτούν τα ευνοϊκά προνόμια που τους παραχωρούσε η βασιλική Αυλή της Βιέννης, τα οποία εκτός των ευνοϊκών δασμολογικών ρυθμίσεων που προέβλεπαν αφορούσαν επιπλέον την ελεύθερη άσκηση των θρησκευτικών καθηκόντων των μεταναστών, την αυτοδιοίκησή τους καθώς και την παραχώρηση υλικών μέσων (χωράφια, σπίτια, ζώα) για τη μόνιμη εγκατάστασή τους στα εδάφη της.

Παράλληλα στον ελληνικό χώρο τα διεθνώς δικτυωμένα βλαχοχώρια εξακολουθούν να ακμάζουν. Χωριά μετατρέπονται σε πόλεις καθώς γνωρίζουν δραματική αύξηση του πληθυσμού τους. Τέτοιες είναι η Χώρα Μετζόβου, το Περιβόλι, η Σαμαρίνα, η Σίπισχα, το Λινοτόπι, το Μπλάτσι, το Περτούλι, η Γράμμουστα, το Βλαχολείβαδο, η Νικολίτσα, η Κλεισούρα, όπου σε κάθε μία από αυτές ο πληθυσμός υπερβαίνει τις 6000. Στο Μοναστήρι πλειοψηφία αποτελεί ο Βλαχόφωνος πληθυσμός, ενώ ξεχωριστή υπήρξε και η παρουσία των Βλάχων στις Σέρρες και την Θεσσαλονίκη. Βλάχοι όπως οι Καλαρρύτες διατηρούν τεράστια κοπάδια και εξάγουν ζωικά προϊόντα στην Ευρώπη, ενώ παράλληλα διαθέτουν και εμπορικό στόλο στην Μεσόγειο με τον οποίο επικοινωνούν με την Μασσαλία και την Σαρδηνία. Αργυροχρυσοχόοι ακμάζουν στο Λινοτόπι, τους Καλαρρύτες και στη Νεβέσκα (Νυμφαίο), ενώ αγιογράφοι στη Σαμαρίνα, στη Γράμμουστα, στο Λινοτόπι, στον Ασπροπόταμο, στη Μπελκαμένη, ξυλογλύπτες στο Μέτσοβο κ.α.

Η βλάχικη γλώσσα, ήταν μια γλώσσα που ζούσε τη σκιά της ελληνικής γλώσσας. Αποτέλεσμα  να μην αναπτυχθεί πλήρως σαν λόγια γλώσσα και και να αποκτήσει γραφή .Αιτία των ιδεολογικών επιλογών των Βλάχων μελών της αστικής τάξης οι οποίοι ήταν σε θέση όχι μόνο να μετέχουν της ελληνικά προσανατολισμένης παιδείας αλλά και να επηρεάζουν την υπόλοιπη κοινότητα προς εκείνη την κατεύθυνση διότι η ελληνική ήταν η γλώσσα της εκκλησίας και της εκπαίδευσης· ήταν και η lingua franca του εμπορίου στα Βαλκάνια και στην περίπτωση των Παραδουνάβιων Ηγεμονιών η γλώσσα της ιθύνουσας τάξης. Η Ελληνική ήταν η γλώσσα που χρησιμοποιούσαν πάντα στην Εκκλησία, στο εμπόριο κι αλλού, ενώ τα βλάχικα χρησιμοποιούνταν κυρίως στο οικιακό περιβάλλον και στις κοινωνικές συναναστροφές της κλειστής κοινωνίας του χωριού). Κατάφερε παρ’όλα αυτά να δώσει αρκετά γραπτά μνημεία της ύπαρξης της , που αποτελούν προσπάθειες συστηματοποίησης της από την πλευρά κάποιων Βλάχων λογίων , από τη μια και από την άλλη , προσπάθειες γλωσσικού εξελληνισμού των βλαχόφωνων. Το αρχαιότερο δείγμα βλάχικου γραπτού λόγου είναι η επιγραφή του Νεκταρίου Τέρπου σε ξύλινη εικόνα του 1731 . Άλλη επιγραφή γραμμένη στη βλάχικη γλώσσα υπάρχει σε μοναστήρι του χωριού Κλεινοβός Τρικάλων από τον ζωγράφο Μιχαήλ Αναγνώστου Δημητρίου από τη Σαμαρίνα με χρονολογία 1789. Ο λόγιος Θεόδωρος Αναστασίου Καββαλιώτης εξέδωσε το 1770 στη Βενετία την «Πρωτοπειρία», ένα εγχειρίδιο με προσευχές, γνωμικά, διηγήματα και καταχωρημένες 1170 λέξεις σε τρεις κάθετες στήλες στην νεοελληνική, βλάχικη και αλβανική. Το 1802 ο Δανιήλ Μοσχοπολίτης εκδίδει την “Εισαγωγική Διδασκαλία”, ένα τετράγλωσσο λεξικό της ελληνικής, της εν Μοισία βλάχικης, της βουλγαρικής και της αλβανιτικής. Η πρώτη γραμματική της γλώσσας τυπώθηκε το 1813 στην Βιέννη της Αυστρίας (τότε Αυστρουγγαρίας). Τα τελευταία χρόνια έχουν εκδοθεί σε διάφορες χώρες, και στην Ελλάδα, διάφορες γραμματικές και λεξικά της γλώσσας.

O Βλάχος γλωσσολόγος Κ. Ντίνας, καθηγητής του Πανεπιστημίου της Δυτικής Μακεδονίας, μιλώντας για το θέμα του αντιεπιστημονικού χαρακτηρισμού της Βλάχικης γλώσσας ως ιδιώματος από μερικούς, το αποδίδει σε άγνοια της γλωσσολογίας και στο φόβο χαρακτηρισμού των Βλάχων σαν ξεχωριστής εθνότητας λόγω ξεχωριστής γλώσσας, ξεκαθαρίζοντας ότι η βλάχικη δεν είναι ιδίωμα καμίας γλώσσας, αλλά αυτόνομη νεολατινική γλώσσα, αδελφή της Δακορουμανικής, της Ιστρορωμανικής και της Μεγλενορωμανικής. Επιπλέον, ο χαρακτηρισμός της γλώσσας ως ιδιώματος ενέχει τον κίνδυνο χαρακτηρισμού της σαν ρουμανικού ιδιώματος, αφού η ρουμανική είναι η μόνη γλώσσα της οποίας διάλεκτος θα μπορούσαν να είναι τα βλάχικα.

Στην Ελλάδα  δραστηριοποιούνται σήμερα περίπου 120 πολιτιστικοί σύλλογοι ατόμων βλάχικης καταγωγής. Παράλληλα οργανώνονται βλάχικα ανταμώματα, εκδίδονται πολλά βιβλία σχετικά με τους Βλάχους, κυκλοφορούν ηχογραφήσεις με τραγούδια στα βλάχικα αλλά και στα ελληνικά, καθώς ως φαίνεται, το μεγαλύτερο καταγραμμένο μέρος της βλάχικης μουσικής παράδοσης στον ελλαδικό χώρο, επηρεάστηκε από την ελληνική και καταγράφηκε σε αυτήν. Τέλος, πολλές ομάδες βλαχόφωνων έχουν δημιουργηθεί στο διαδίκτυο, ως ύστατη προσπάθεια έκφρασης για τους εναπομείναντες ομιλητές της βλαχικής.

Στην Αλβανία με τη βοήθεια του Ρουμάνου πρέσβη το 1991 ιδρύθηκε ο πρώτος πολιτιστικός σύλλογος Αρουμάνων στη χώρα κι έκτοτε πολλοί νέοι λαμβάνουν υποτροφίες για σπουδές στη Ρουμανία. Ωστόσο μια περιορισμένη ομάδα των Βλάχων στην Αλβανία ταυτίζεται με τον εκεί Ελληνισμό.

Στη Βόρεια Μακεδονία υπολογίζεται ότι ζουν μέχρι και 100.000 άτομα βλαχικής καταγωγής. Μετά τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας, οι Βλάχοι αναγνωρίστηκαν ως εθνική μειονότητα με 8.467 μέλη σύμφωνα με τις επίσημες στατιστικές (απογραφή του 1994) Στη χώρα υπάρχει έντονη δραστηριότητα από τους αυτοθεωρούμενους Αρμάνους κι Αρουμάνους εθνικιστές, με εκδόσεις, ηχογραφήσεις κ.λ.π. Οι ίδιοι έχουν εκπομπή στο δεύτερο κανάλι της κρατικής τηλεόρασης στα βλάχικα. Τέλος, η γλώσσα αυτής της ομάδας διδάσκεται ως προαιρετικό μάθημα στο Μοναστήρι, το Κρούσοβο, τη Στρούγκα το Στιπ και το Κουμάνοβο. Στην απογραφή του 2002 ο πληθυσμός των Βλάχων ανερχόταν στα 9.695 άτομα.

Σήμερα ζουν λίγοι Αρμάνοι στη Βουλγαρία. Τμήμα των λεγόμενων «ρουμανιζόντων βλάχων» παρουσιάζει με τη βοήθεια των ομοφρόνων τους στη Ρουμανία και την Βόρεια Μακεδονία δραστηριοποίηση κι εκδίδει περιοδικό στα αρουμανικά. Οι Τσιντσάροι Αρμάνοι/Βλάχοι στη σημερινή Σερβία είναι πολύ λίγοι και δε μιλούν πλέον τα βλάχικα.

Σήμερα στη Ρουμανία υπάρχει σημαντικός αριθμός απογόνων των ρουμανιζόντων Βλάχων που είχαν μεταναστεύσει στη Ρουμανία, κυρίως στις αρχές του 20ού αιώνα. Υπολογίζεται ότι την περίοδο εκείνη μετακινήθηκαν εκεί περίπου 40.000 Αρουμάνοι. Η πλειοψηφία τους κατοικεί σήμερα στις περιοχές της Κωστάντζας και του Βουκουρεστίου. Ανάμεσά τους υπάρχουν σήμερα διάφορες τάσεις σε ότι αφορά την πεποίθηση σχετικά με την εθνική ταυτότητά τους. Κυρίαρχη μέχρι σήμερα είναι αυτή που πρεσβεύει στη ρουμανική εθνική ταυτότητα. Ακολουθεί αριθμητικά πάντα η νεοπαγής κίνηση της “Φάρα αρμανεάσκα” που πρεσβεύει την ξεχωριστή αρουμανική εθνική ταυτότητα και διεκδικεί διοικητική κι εδαφική ανεξαρτησία σε όλες τις βαλκανικές χώρες όπου διαβιούν τα μέλη της. Η ελληνοβλαχική τάση είναι στη Ρουμανία περιορισμένη και δεν υπάρχουν ιδιαίτερα στοιχεία για την τεκμηρίωσή της. Εκ μέρους των δύο τάσεων (ρουμανίζουσα κι αρουμανική) υπάρχει έντονη δραστηριοποίηση με την οργάνωση συνεδρίων, λαογραφικών εκδηλώσεων και εκδόσεις περιοδικών και βιβλίων. Υπάρχουν εκπομπές στην αρουμάνικη γλώσσα στο ραδιόφωνο και την τηλεόραση (Κωστάντζα). Η εκδοχή της συστηματοποιημένης αρουμάνικης γλώσσας αυτών θεωρείται από πολλούς «εκρουμανισμένη» και διδάσκεται ως προαιρετικό μάθημα στα δημοτικά σχολεία της Κωστάντζας (από το 2000) και στο Βουκουρέστι (από το 2001).

      Είναι γνωστή η προσπάθεια της Ρουμανίας να προσεταιριστεί βλάχικους πληθυσμού.

Στη Δυτική Ευρώπη και στην Αμερική υπάρχει επίσης ένας αριθμός Βλάχων μεταναστών. Στη Γαλλία και τις Η.Π.Α. υπάρχουν οργανωμένες αρουμανικές κοινότητες που δραστηριοποιούνται με εκδόσεις, διάφορες εκδηλώσεις κ.λ.π.. Τα ιδρυτικά μέλη τους προέρχονται σε μεγάλο βαθμό από τη Σιδηρά φρουρά της Ρουμανίας και τη Ρωμαϊκή Λεγεώνα του Αλκιβιάδη Διαμάντη. Οι οργανώσεις αυτές υποστηρίζουν κυρίως την Ρουμανική άποψη περί καταγωγής των Βλάχων ενώ τελευταία ενισχύεται ανάμεσά τους η τάση που θεωρεί και διεκδικεί τους Βλάχους ως ξεχωριστή εθνότητα.

Άλλοι προσδιορισμοί των νοτίων Βλάχων είναι:

• Κουτσόβλαχοι: πολιτικογεωγραφικός όρος. Είναι η ελληνική απόδοση του τούρκικου Κιουτσούκ Βαλάχ (= Μικρόβλαχοι), κάτοικοι δηλαδή της Μικρής Βλαχίας. Έτσι ονόμαζαν οι Οθωμανοί τους Βλάχους κατοίκους της Θεσσαλίας στην πρώιμη Τουρκοκρατία σε αντιδιαστολή με τους Μπουγιούκ Βαλάχ (=Μεγαλόβλαχους), κατοίκους δηλαδή της Μεγάλης Βλαχίας, όπως ονομαζόταν η περιοχή της Μουντένια, δηλαδή η Βλαχία του Δουνάβεως. Ο πολιτικογεωγραφικός όρος χρησιμοποιήθηκε κατεξοχήν από την πρώιμη ρουμανική ιστοριογραφία (17ος-19ος αι.) και πέρασε ως τεχνικός όρος στις συμφωνίες Βενιζέλου-Μαγιορέσκου το 1913 *βλέπε σχετικά: C. Noe – “Les Roumains Koutzo-Valaques”, Bucharest, 1913. Τσιντσάροι: έτσι ονομάζονται οι Βλάχοι στις περιοχές Σερβίας – Βόρειας Μακεδονίας από τους Σέρβους. Η ονομασία εικάζεται πως προέρχεται από το λατινικό quinquarius (=λεγεωνάριος της πέμπτης Ρωμαϊκής λεγεώνας) και αναφερόταν στα κατάλοιπα της πέμπτης Ρωμαϊκής λεγεώνας των παλαιμάχων Μακεδόνων (πέντε=quinque στην Λατινική, τσίντσι στα βλάχικα).

• Τσομπάν: έτσι ονομάζονται οι Ρεμένοι στην Αλβανία, εξαιτίας της ενασχόλησής τους με την κτηνοτροφία.

Το επόμενο αφιέρωμα στους Ηπειρώτες.

Το άρθρο Μια αναδρομή στις ρίζες μας, 1ο μέρος Βλάχοι εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Του αγίου Δημητρίου άρχιζε η επιστροφή των βλάχων στα χειμαδιά… Οι κάτοικοι των ορεινών περιοχών της Πίνδου, είναι άνθρωποι που δεν διέθεταν και πολλές επιλογές όσον αφορά τις επαγγελματικές τους ενασχολήσεις. Στα κακοτράχαλα εδάφη της περιοχής μόνο η κτηνοτροφία μπορούσε να ευδοκιμήσει κι έτσι στην πλειοψηφία τους οι άνθρωποι ήταν κτηνοτρόφοι. Τον χειμώνα τα χωριά σχεδόν ερήμωναν.

Ο χειμώνας εδώ ήταν τραχύς και απειλούσε σοβαρά ανθρώπους και κοπάδια. Έτσι οι περισσότεροι, αναζητώντας πιο ήπιες καιρικές συνθήκες, κατηφόριζαν προς τα χειμαδιά και ξεχύνονταν στους κάμπους της θεσσαλικής γης ώσπου να περάσουν οι μήνες της κακοκαιρίας, μα όλον τον χειμώνα ονειρεύονταν «πότε θα έρθει η άνοιξη, θα’ ρθει το καλοκαίρι, να βγουν οι βλάχοι στα βουνά». Την άνοιξη λοιπόν όλοι οι κάτοικοι ανηφόριζαν από τον κάμπο με μια φλόγα που την έτρεφαν όλον τον χειμώνα στην καρδιά τους με λαχτάρα και όλοι μαζί, παππούδες, γιαγιάδες, γονείς, παιδιά, εγγόνια και δισέγγονα, ένα πλήθος πολύχρωμο, όλοι με έναν κοινό πόθο στην ψυχή τους περπατούσαν τρία και τέσσερα μερόνυχτα ώσπου να φτάσουν στο αγαπημένο τους χωριό, στην αγαπημένη τους πατρίδα, γιατί, όποιον και να ρωτούσες από αυτούς από πού κατάγεται, δεν θα σου έλεγε ποτέ τον τόπο της χειμερινής διαμονής του, αλλά το ορεινό του χωριό, όπου περνούσε τον μισό χρόνο.

Αυτό ήταν η Ιθάκη τους και, σαν τον Οδυσσέα, με την ίδια λαχτάρα, ατένιζαν λίγο μετά τη Σμίξη τα πρώτα σπίτια και το καμπαναριό της εκκλησίας και το νεκροταφείο, όπου οι νεκροί τους περίμεναν – ύστερα από έξι μήνες ερημιάς – με τα πρώτα λουλούδια της άνοιξης πάνω στους τάφους τους, να γυρίσουν οι δικοί τους άνθρωποι και να φέξει το βράδυ ένα αχνό καντήλι, σημάδι πως στο χωριό άρχισε κι αυτή τη χρονιά η ζωή ύστερα από τον μαρασμό του χειμώνα. Εδώ πρέπει να διευκρινίσω ότι η ζωή αυτών των ανθρώπων ήταν χωρισμένη σε δυο μεγάλες περιόδους: του χειμώνα και του θέρους. Του κάμπου και του βουνού. Επειδή λοιπόν οι άνθρωποι παλαιότερα ζούσαν με πιο φυσικούς ρυθμούς, γι’ αυτό και η ζωή τους και οι εκδηλώσεις τους ήταν πιο εναρμονισμένα με τις καιρικές συνθήκες και τη διαδοχή των εποχών. Για τους ορεινούς πληθυσμούς ειδικότερα θα ήταν αδιανόητο να αναζητήσουμε αρραβώνες, γάμους και πανηγύρια από το φθινόπωρο μέχρι την άνοιξη. Όλα αυτά τα μετέθεταν στους θερμούς μήνες του έτους, τότε που και πιο κατάλληλες ήταν οι καιρικές συνθήκες, αλλά και οι επαγγελματικές τους υποχρεώσεις το επέτρεπαν, γιατί το καλοκαίρι τα πρόβατα βοσκούσαν πάνω στα μαντριά, στα βοσκοτόπια των υψηλών ορεινών όγκων και απασχολούσαν ελάχιστα τους κτηνοτρόφους, δίνοντάς τους τη δυνατότητα για κοινωνικές εκδηλώσεις, για τις οποίες το χειμώνα ούτε λόγος δεν μπορούσε να γίνει.

Εξάλλου το χειμώνα οι περισσότεροι κάτοικοι ήταν νομάδες, ζούσαν σε καλύβες και πάλευαν μέρα και νύχτα να ξεχειμωνιάσουν το κοπάδι τους, δουλειά δύσκολη και επίπονη. Πού καιρός για πολυτέλειες. Το καλοκαίρι λοιπόν ήταν γι’ αυτούς μια όαση, η χαρά της ζωής. Ξανάνιωναν μέσα στην αναγέννηση της φύσης. Φρεσκάριζαν τα όμορφα πέτρινα σπίτια τους, τ’ ασβέστωναν, έστρωναν τα πολύχρωμα – κεντημένα στον αργαλειό – στρωσίδια τους, παντού καθαριότητα, τάξη, φρεσκάδα, νοικοκυροσύνη και ομορφιά. Τώρα η ζωή τους άλλαζε ρυθμούς, αποκτούσε μια ποικιλία που τους ήταν άγνωστη το χειμώνα και τη ζούσαν μόνο τα καλοκαίρια.

Κεντρικό σημείο αυτής της μεταβολής ήταν το μεγάλο πανηγύρι στο μέσον του καλοκαιριού, ένας μεγάλος ήλιος που φώτιζε και ζέσταινε τις ψυχές τους όλον το χρόνο, που το ονειρεύονταν όλον το χειμώνα στις κακουχίες που περνούσαν, που τους κρατούσε ζωντανούς να τα βγάλουν πέρα, και να ξανάρθει η άνοιξη, να γλυκάνει ο καιρός, να λιώσουν τα χιόνια, να ανηφορίσουν για τα βουνά και ν’ ανοίξουν τις εκκλησίες τους που ξεχειμώνιασαν έρημες, ν’ ανάψουν πάλι τα καντηλάκια τους, ν’ ακουστεί η καμπάνα πρωί-βράδυ και το χωριό να ζωντανέψει ξανά!

(Μαρία Ταμπακιώτη – Σίμου)

[ngg src=”galleries” ids=”38″ display=”basic_thumbnail” thumbnail_crop=”0″]

Το άρθρο Η επιστροφή των βλάχων στα χειμαδιά εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.