Το βραβείο καθιερώθηκε τον Ιούνιο του 2014 από τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών και αποτίει φόρο τιμής στην ζωή του μεγάλου ανθρωπιστή πολιτικού και αγωνιστή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, Nelson Mandela, και στην κληρονομιά που άφησε για τη συμφιλίωση, την πολιτική αλλαγή και τον κοινωνικό μετασχηματισμό.

Απονέμεται, κάθε πέντε έτη, σε δύο εκλεκτές προσωπικότητες, μία γυναίκα και έναν άνδρα, που έχουν αφιερώσει τη ζωή τους στην υπηρεσία της ανθρωπότητας, ενσαρκώνοντας τις υψηλότερες αξίες και προωθώντας τους σκοπούς και τις αρχές των Ηνωμένων Εθνών.