Γράφει ο Ιωάννης Ν. Γιαννούλας, φιλόλογος

Στην πρώτη μέρα της Άνοιξης, το φως κερδίζει το σκοτάδι και η αισιοδοξία αφήνει πίσω της το πένθος. Είναι η Ημέρα Ποίησης, που καθιερώθηκε στην Ελλάδα το 1998 και παγκοσμίως από την UNESCO την επόμενη χρονιά, αλλά και η μέρα κατά την οποία ξεκίνησε ουσιαστικά η Ελληνική Επανάσταση του 1821 στην Πελοπόννησο με την πολιορκία των Καλαβρύτων. Με αυτή τη σκέψη μπορούμε να δώσουμε μια βιωματική διάσταση στην εξιστόρηση της πολιορκίας με δημοτική ποίηση.

Η πρώτη και οργανωμένη πολεμική επιχείρηση της Ελληνικής Επανάστασης έγινε στα Καλάβρυτα στις 21 Μαρτίου 1821. Ήταν η σπίθα που άναψε τη φωτιά και τα Καλάβρυτα έγιναν η πρώτη πόλη της επαναστατημένης Ελλάδας που απελευθερώθηκε. Το βράδυ της 20^ης Μαρτίου πρόκριτοι και οπλαρχηγοί της περιοχής μαζί με 600 περίπου αγωνιστές από τα Καλάβρυτα και τα γύρω χωριά συγκεντρώθηκαν στο ιστορικό μοναστήρι της Αγίας Λαύρας, που βρίσκεται σε υψόμετρο 950 μ. περίπου και χρησιμοποιούνταν συχνά ως τόπος συγκέντρωσης προεστών και άλλων παραγόντων της Επανάστασης το προηγούμενο διάστημα.

Το πρωινό της 21^ης Μαρτίου, μετά από κατανυκτική δέηση στην Αγία Λαύρα και ορκωμοσία, οι 600 αγωνιστές, έχοντας μαζί τους ένα κανόνι του μοναστηριού και χρησιμοποιώντας για σημαία το χρυσοκέντητο με την Κοίμηση της Θεοτόκου παραπέτασμα της Ωραίας Πύλης του ναού (το γνωστό λάβαρο), που κρατούσε ο διάκονος της μονής Γρηγόριος Ντόκος, συγκεντρώθηκαν στα Καλάβρυτα. Οι ένοπλοι αγωνιστές με αρχηγούς τους προκρίτους των Καλαβρύτων Σωτήρη Χαραλάμπη και Ασημάκη Φωτήλα και τους οπλαρχηγούς Νικόλαο Σολιώτη , Βασίλη και Νικόλαο Πετιμεζά πολιόρκησαν το φρούριο της πόλης. Οι Τούρκοι υπό τη διοίκηση του Ιμπραήμ πασά Αρναούτογλου οχυρώθηκαν σε τρεις πύργους με όλες τις τουρκικές οικογένειες της πόλης και περίμεναν στρατιωτική βοήθεια από την Τριπολιτσά. Και, ενώ διεξάγονταν η μάχη και η πολιορκία των πύργων για λίγες μέρες, ο Αρναούτογλου χωρίς εφόδια αναγκάστηκε στις 25 Μαρτίου να παραδοθεί με όλους τους μαχητές. Ο απολογισμός για τους Έλληνες ήταν 2 νεκροί και 3 τραυματίες και τα λάφυρα ήταν 100 όπλα, με τα οποία εξοπλίστηκαν και άλλοι αγωνιστές. Ο Ιμπραήμ Αρναούτογλου κρατήθηκε αιχμάλωτος και ανταλλάχθηκε αργότερα με Έλληνες αιχμαλώτους. Η είδηση για την επίθεση στην πόλη των Καλαβρύτων λειτούργησε καταλυτικά και ακολούθησε διαδοχικά η κατάληψη και άλλων πόλεων και περιοχών της Πελοποννήσου. Ο αγώνας για τη λευτεριά είχε ήδη αρχίσει δυναμικά και οργανωμένα.

Τα Καλάβρυτα με τους πύργους

Το παρακάτω ιστορικό δημοτικό τραγούδι «Κρυφά το λένε τα πουλιά» δείχνει τον παλμό εκείνης της περιόδου.

Κρυφά το λένε τα πουλιά, κρυφά τα χελιδόνια,

Κρυφά το λέγει ο γούμενος από την Άγια Λαύρα:

-Παιδιά, για μεταλάβετε, για ξεμολογηθείτε

Δεν ειν΄ ο περσινός καιρός, ο φετινός χειμώνας.

Μας ήρθε η γι-άνοιξη πικρή, το καλοκαίρι μαύρο,

γιατί σηκώθη πόλεμος και πολεμάν τους Τούρκους.

Να διώξουμ΄ όλη την Τουρκιά ή να χαθούμε ούλοι».

Ας είναι ο στίχος-προτροπή του Κωστή Παλαμά: «Μεθύστε με τ΄ αθάνατο κρασί του Εικοσιένα» ενεργός στις καρδιές όλων μας ως σάλπισμα ευθύνης για το παρόν και το μέλλον.

20 – 3 – 2026