Τη βούληση της κυβέρνησης να απαλλάξει τους μαθητές Λυκείου από το υπέρμετρο βάρος των Πανελλαδικών Εξετάσεων εισάγοντας τον θεσμό του Εθνικού Απολυτηρίου και καταργώντας επί της ουσίας την ισχύουσα, στρεβλή λογική του «μια κι έξω» σηματοδοτεί η σύσκεψη που έχει συγκαλέσει ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης τις προσεχείς ημέρες, ειδικά για την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση. Η επικαιρότητα, άλλωστε, επιτείνει την αίσθηση του επείγοντος σε ό,τι αφορά την προώθηση δομικών αλλαγών στη δημόσια παιδεία.

Μόλις λίγες ημέρες μετά την ανακοίνωση των βαθμολογιών στις φετινές εξετάσεις των υποψήφιων εισακτέων στα ΑΕΙ και ενώ το ενδιαφέρον μεγάλου μέρους της ελληνικής κοινωνίας εστιάζει στις Πανελλαδικές, στις βάσεις ανά σχολή κ.ο.κ. εν μέσω των προσδοκιών και της αγωνίας για δεκάδες χιλιάδες παιδιά, στη σύσκεψη στο Μέγαρο Μαξίμου με την καθ’ ύλην αρμόδια υπουργό Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη και το επιτελείο της, ο κ. Μητσοτάκης αναμένεται ότι θα δώσει τις βασικές κατευθυντήριες γραμμές ορίζοντας σαφές χρονοδιάγραμμα για τις εφεξής ενέργειες.

Εξορθολογισμός

Σχετικά με το νέο σύστημα που θα αποτελέσει τη μετεξέλιξη των Πανελλαδικών και θα αρχίσει να εφαρμόζεται, πιθανότατα, από το σχολικό έτος 2028-2029 ανεπισήμως διαρρέεται ότι θα βασίζεται, καταρχάς, στη διεύρυνση της αξιολόγησης των μαθητών, ιδιαίτερα στις δύο τελευταίες τάξεις του Λυκείου, έτσι ώστε το βάρος των Πανελλαδικών να μειωθεί στην πράξη.

Αν, δηλαδή, τελικά η κυβέρνηση υιοθετήσει, φέρ’ ειπείν, ένα σύστημα τύπου ΙΒ, σχηματικά με την προσμέτρηση ενδιάμεσων βαθμολογήσεων για τις επιδόσεις των μαθητών, τότε το άγχος και η πίεση για τις Πανελλαδικές θα περιοριστούν αυτομάτως και ο τρόμος ενώπιον της «τελικής κρίσης» θα εξοστρακιστεί.

Εξ όσων είναι σε θέση να γνωρίζει το «ΘΕΜΑ», ο πρωθυπουργός αξιολογεί ως μείζον το θέμα των Πανελλαδικών θεωρώντας ότι απαιτούνται άμεσα εξορθολογισμός και εκσυγχρονισμός του συστήματος, προκειμένου τα παιδιά αλλά και οι οικογένειές τους να πάψουν να αντιμετωπίζουν τις τελικές εξετάσεις του Λυκείου ως ζήτημα ζωής ή θανάτου.

Ο κ. Μητσοτάκης έχει εκφράσει επανειλημμένως τη δυσαρέσκειά του για τις Πανελλαδικές στην παρούσα μορφή τους, έχοντας διαμορφώσει την άποψη πως πρόκειται για εξετάσεις που εξελίχθηκαν προς μια μη εποικοδομητική κατεύθυνση, καταλήγοντας να γίνουν «ελληνική πατέντα». Μια παραδοξότητα η οποία δεν απαντάται σχεδόν πουθενά αλλού στον κόσμο – και σίγουρα όχι στα προηγμένα κράτη της Δύσης.

Παρ’ όλα αυτά, η επιλογή του πρωθυπουργού δεν θα ήταν σε καμία περίπτωση η σπασμωδική, απότομη κατάργηση του υφιστάμενου συστήματος εισαγωγής στα δημόσια ΑΕΙ, δεδομένου ότι οι Πανελλαδικές δεν έχουν μόνο αρνητικά χαρακτηριστικά.

Αντιθέτως, αν εξαιρεθούν τα μειονεκτήματα, κυρίως ως προς τη συχνά δυσβάστακτη ψυχοσυναισθηματική επιβάρυνση των μαθητών, οι Πανελλαδικές διακρίνονται για την αξιοπιστία και τη διαφάνειά τους, χαρακτηριστικά τα οποία θα πρέπει να διατηρηθούν και να αποτελέσουν το υπόβαθρο του επόμενου, βελτιωμένου συστήματος.

Σοβαρότητα, όχι λαϊκισμός

Εκ προοιμίου, σε σχέση με την επόμενη μέρα των Πανελλαδικών Εξετάσεων, ο κ. Μητσοτάκης τίθεται αναφανδόν υπέρ της εξέλιξης και όχι της εκ βάθρων ανατροπής – αλλιώς «evolution, not revolution». Αφενός διότι η διεθνής εμπειρία μαρτυρά ότι δομικές μεταρρυθμίσεις στην παιδεία προϋποθέτουν ευρύτερη συναίνεση σε κοινωνικό και πολιτικό επίπεδο.

Χρειάζονται τουλάχιστον ένα πενταετές διάστημα μεταβατικής φύσης, έως ότου αποβούν πλήρως λειτουργικά σε πραγματικές συνθήκες. Αφετέρου, όπως είχε αποδειχθεί επί διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ με διάφορα ευφάνταστα σενάρια καθολικής κατάργησης των Πανελλαδικών, αντικατάστασής τους από ένα Λύκειο εξατάξιας φοίτησης κ.λπ., οι μεγαλοστομίες σε ό,τι αφορά τις αλλαγές στην παιδεία είναι ένα από τα πιο αγαπημένα πυροτεχνήματα του άκρατου λαϊκισμού.

Συνεπώς, δεν τίθεται ζήτημα άμεσης κατάργησης των Πανελλαδικών, αλλά προτείνεται ένα μεθοδικό και προσεκτικά σχεδιασμένο εγχείρημα που αποσκοπεί στην ολική μεταμόρφωσή τους προς το καλύτερο. Αρα, επί του παρόντος δεν αλλάζει κάτι για τα παιδιά που βρίσκονται αυτή τη στιγμή στο Λύκειο, ούτε στην Γ’ Τάξη του Γυμνασίου.

Ο σχεδιασμός της υπουργού Παιδείας αφορά τον εμπλουτισμό του Εθνικού Απολυτήριου, με δωρεάν Κρατικό Πιστοποιητικό Πληροφορικής και δωρεάν Κρατικό Πιστοποιητικό Γλωσσομάθειας. Προκειμένου το Εθνικό Απολυτήριο να αποτελεί διαβατήριο ώστε ακόμα και ένα παιδί που δεν θέλει να δώσει εξετάσεις για εισαγωγή σε ΑΕΙ να έχει στα χέρια του ένα έγγραφο το οποίο πιστοποιεί γνώση και επάρκεια σε συγκεκριμένες δεξιότητες.

Το όραμα πίσω από τον σχεδιασμό είναι το Λύκειο να πάψει να λειτουργεί αποκλειστικά ως προθάλαμος των εξετάσεων, κυρίως για τη Β’ και την Γ’ Τάξη, με τα παιδιά -και τους γονείς- να εξαντλούνται στα φροντιστήρια.

Οι οικογένειες ξοδεύουν επί χρόνια, ενώ ισχύει το εξής οξύμωρο, το μέλλον των παιδιών να κρίνεται μέσα λίγες ώρες, κυριολεκτικά σε μία στιγμή, μια αδιέξοδη και νοσηρή κατάσταση που εκτοξεύει την πίεση και το άγχος ενώ μεγεθύνει τις κάθε είδους ανισότητες.

Γι’ αυτό και ο μεθοδολογικός στόχος του νέου συστήματος είναι η μετατόπιση της αξιολόγησης από τη στιγμή των Πανελλαδικών στο σύνολο της πορείας κάθε μαθητή στο Λύκειο. Επίσης, στο πλαίσιο των αλλαγών, όπως ανακοίνωσε η υπουργός Παιδείας, η Τράπεζα Θεμάτων θα επικαιροποιηθεί και θα εμπλουτιστεί με 2.500 θέματα που θα βασίζονται στα νέα προγράμματα σπουδών.

Επομένως, το αμέσως προσεχές διάστημα θα υπάρξουν ανακοινώσεις για το μέλλον των Πανελλαδικών και άρα το μέλλον χιλιάδων μαθητών. Εν τω μεταξύ, αξίζει να αναφερθεί ότι στην κατάστρωση του σχεδίου για την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση που προωθεί η ελληνική κυβέρνηση θα συνδράμουν πέντε χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης (Γαλλία, Ισπανία, Πορτογαλία, Ολλανδία και Φινλανδία), χάρη σε πρωτοβουλία της κυρίας Ζαχαράκη.

Η υπουργός Παιδείας ξεκαθαρίζει ότι «δεν μιλάμε για κατάργηση των Πανελλαδικών, αλλά για κάτι πολύ πιο σημαντικό και ευρύτερο, δηλαδή για την αλλαγή φιλοσοφίας σε ολόκληρο το Λύκειο. Με αλλαγές στα προγράμματα σπουδών, ψηφιοποίηση του σχολείου, στελέχωση με μόνιμους εκπαιδευτικούς, αναβάθμιση των υποδομών, νέα βιβλία, ενίσχυση των δεξιοτήτων των μαθητών και μαθητριών, ψηφιακό φροντιστήριο κ.ά. Αν ξεκινούσαμε καταργώντας τις Πανελλαδικές, οι οποίες είναι το τελικό στάδιο μιας μακράς εκπαιδευτικής διαδικασίας, θα ήταν σαν να ξεκινούσαμε να χτίζουμε ένα οικοδόμημα από τον τελευταίο όροφο. Εμείς ως υπουργείο Παιδείας, αλλά και η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας δεν θα προχωρούσαμε ποτέ σε κάτι τόσο επιπόλαιο. Το ζητούμενο είναι να αποκτήσει περιεχόμενο η εκπαίδευση στο Λύκειο, τα παιδιά να παίρνουν αληθινή, ουσιαστική γνώση στο σχολείο και όχι να αποστηθίζουν ατελείωτες σελίδες μόνο και μόνο για να δώσουν εξετάσεις στο τέλος της Γ’ Λυκείου».

Ο Εθνικός Διάλογος συνεχίζεται

Στην επικείμενη σύσκεψη για την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση στο Μέγαρο Μαξίμου θα παρουσιαστεί στον πρωθυπουργό η μέχρι στιγμής εργασία που έχει επιτελέσει η Επιτροπή Εθνικού Διαλόγου για τις αλλαγές που πρέπει να εφαρμοστούν στο Λύκειο, καθώς και για τη θέσπιση του Εθνικού Απολυτηρίου. Η έκθεση που έχει συντάξει η Επιτροπή δεν είναι η τελική (αυτή προβλέπεται να παραδοθεί προς το τέλος Οκτωβρίου), μολονότι θα είναι αναλυτική και ογκώδης.

Περιλαμβάνει δύο ενότητες, τη θεωρητική ανασκόπηση της σχεδιαζόμενης μεταρρύθμισης, αλλά και τη λεπτομερειακή αποτίμηση του υπάρχοντος εκπαιδευτικού συστήματος στην Ελλάδα. Με άλλα λόγια, πρόκειται για μια συνολική ακτινογραφία της δημόσιας Δευτεροβάθμιας Παιδείας στη χώρα μας, με όλα τα αρνητικά χαρακτηριστικά της, όπως ο συγκεντρωτισμός, αλλά και κάποια εξόχως θετικά, όπως το επίπεδο και η ποιότητα του εκπαιδευτικού προσωπικού, το άλμα ψηφιοποίησης και η διαρκής αναβάθμιση των υποδομών που έχουν επιτευχθεί τα τελευταία 5-6 χρόνια κ.ά.

Υπενθυμίζεται ότι, με βάση τον σχεδιασμό της κυβέρνησης, ο Εθνικός Διάλογος για το Νέο Λύκειο και το Εθνικό Απολυτήριο ξεκίνησε τον περασμένο Φεβρουάριο οπότε και καθορίστηκαν οι βασικές αρχές, η μεθοδολογία, το θεσμικό πλαίσιο, η οργανωτική δομή, οι στόχοι και τα βασικά ερευνητικά ερωτήματα. Από τον Μάρτιο έως τον Μάιο αναπτύχθηκε η επιστημονική και διαγνωστική εργασία των Ομάδων Εργασίας, καταλήγοντας σε 5 θεματικούς πυλώνες.

Οι τομείς των αλλαγών

Η Επιτροπή Εθνικού Διαλόγου για τη μεταρρύθμιση του Λυκείου και των Πανελλαδικών έχει εστιάσει στην έρευνα και τη μελέτη των δεδομένων ως προς τις ακόλουθες 5 κατευθύνσεις:

1/ Εκπαιδευτικό Περιεχόμενο: Σχολικό πρόγραμμα σπουδών, προφίλ του αποφοίτου Λυκείου, γνώσεις, δεξιότητες και σύνδεση της μάθησης με την αξιολόγηση.
2/ Σχολική Ζωή: Λειτουργία της σχολικής μονάδας, σχολικό κλίμα, ευημερία μαθητών, συμπερίληψη και συμμετοχή της σχολικής κοινότητας.
3/ Επαγγελματική Ανάπτυξη Εκπαιδευτικών: Αρχική εκπαίδευση, συνεχής επιμόρφωση, επαγγελματική μάθηση και υποστήριξη των διδασκόντων.
4/ Υποδομές: Σχολικές και ψηφιακές υποδομές, προϋποθέσεις ενός σύγχρονου μαθησιακού περιβάλλοντος.
5/ Διακυβέρνηση: Θεσμικό πλαίσιο της παιδείας, διοίκηση του εκπαιδευτικού συστήματος, διασφάλιση ποιότητας, χρήση δεδομένων και μηχανισμοί λήψης αποφάσεων στον εκπαιδευτικό τομέα.

Σε στενή συνεργασία με το βασικό σώμα της Επιτροπής και το έργο της, λειτούργησαν ακόμη 4 Ομάδες Εργασίας για την Αξιολόγηση και Πιστοποίηση, την Ειδική και Συμπεριληπτική Εκπαίδευση, την Τεχνητή Νοημοσύνη και τον Ψηφιακό Μετασχηματισμό και την Ισότητα και τις Εκπαιδευτικές Διαδρομές.

Παράλληλα, ο Εθνικός Διάλογος υποστηρίζεται από τη διαδικασία Individual Peer Counselling (Ατομική Συμβουλευτική Ομοτίμων) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, με τη συμμετοχή εμπειρογνωμόνων από τη Φινλανδία, τη Γαλλία, την Ολλανδία, την Πορτογαλία και την Ισπανία, καθώς και με τη συμβολή του ΟΟΣΑ.

Την περασμένη Τετάρτη πραγματοποιήθηκε στο υπουργείο Παιδείας το πρώτο διαδικτυακό εργαστήριο, με παρουσιάσεις γύρω από το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα, τις βασικές προκλήσεις του Λυκείου όπως τις αξιολογούν οι διεθνείς συνεργάτες του προγράμματος κ.ά. Το επόμενο διήμερο και διά ζώσης εργαστήριο θα γίνει τον Οκτώβριο στην Αθήνα, όπου θα συζητηθούν τα βασικά ζητήματα που έχουν αναδειχθεί από τον Εθνικό Διάλογο και θα διατυπωθούν συστάσεις από τους διεθνείς εμπειρογνώμονες.

Τι να περιμένουμε

Σήμερα ο Εθνικός Διάλογος βρίσκεται στη φάση της σύνθεσης. Μετά την ολοκλήρωση της Ενδιάμεσης Εκθεσης στα μέσα του Ιουλίου, το υπουργείο Παιδείας θα θέσει σε δημόσια διαβούλευση τα βασικά ευρήματα που προέκυψαν από την πολύμηνη μελέτη και έρευνα της Επιτροπής Διαλόγου, τα σημεία σύγκλισης που έχουν αναδειχθεί, καθώς και τα κρίσιμα ερωτήματα σχετικά με το Νέο Λύκειο και το Εθνικό Απολυτήριο.

Για διάστημα αρκετών εβδομάδων, μαθητές, γονείς, εκπαιδευτικοί, πανεπιστημιακοί, κοινωνικοί εταίροι και ενδιαφερόμενοι πολίτες θα έχουν τη δυνατότητα να εκφράσουν εντελώς ελεύθερα τις απόψεις τους σχετικά με τον σκοπό και τον ρόλο του Λυκείου, το περιεχόμενο των σπουδών, το σύστημα αξιολόγησης και πιστοποίησης, την πρόσβαση στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, καθώς και τις βασικές κατευθύνσεις που προκύπτουν από τον Εθνικό Διάλογο.

Οι απόψεις που θα κατατεθούν θα συνεκτιμηθούν μαζί με τα πορίσματα των θεματικών Ομάδων Εργασίας και τις συστάσεις της διαδικασίας Peer Counselling, προκειμένου να διαμορφωθεί η Τελική Εκθεση του Εθνικού Διαλόγου και οι τελικές πολιτικές επιλογές.

Η Τελική Εκθεση του Εθνικού Διαλόγου, η οποία προβλέπεται να ολοκληρωθεί τέλη Οκτωβρίου, θα συνθέσει τα πορίσματα των επιμέρους Ομάδων Εργασίας, μαζί με τα αποτελέσματα της δημόσιας διαβούλευσης, του Peer Counselling, σε συνδυασμό με την υπόλοιπη διεθνή τεκμηρίωση. Και θα αποτελέσει τη βάση για τη διαμόρφωση της κυβερνητικής πρότασης και της νομοθετικής πρωτοβουλίας.

Με άλλα λόγια, από τις αρχές Οκτωβρίου και εξής η κυβέρνηση θα έχει στα χέρια της την πλήρη αποτύπωση των απόψεων και των απαιτήσεων όλων των εμπλεκομένων, μαζί με την έγκυρη γνώμη των ειδικών επιστημόνων, οι οποίοι θα έχουν καταθέσει επίσης τις δικές τους προτάσεις για το Λύκειο του μέλλοντος στην Ελλάδα και το Εθνικό Απολυτήριο.

Με τον συγκερασμό όλων αυτών και αρχής γενομένης από το εκπαιδευτικό έτος 2028-2029, οι Πανελλαδικές Εξετάσεις, ιδανικά, θα αρχίσουν να αντιμετωπίζονται από το σύνολο της εκπαιδευτικής κοινότητας και ευρύτερα της ελληνικής κοινωνίας ως ένα ορόσημο στη ζωή των μαθητών με εντελώς διαφορετικό βάρος και αντίκτυπο απ’ ό,τι σήμερα.

protothema.gr