Τι αλλάζει στις συναλλαγές, ποια λάθη φέρνουν βαριά πρόστιμα και τι πρέπει να προσέχουν πολίτες και επαγγελματίες

Τα μετρητά δεν καταργούνται. Αυτό πρέπει να ξεκαθαριστεί από την αρχή, γιατί κάθε φορά που ανοίγει η συζήτηση για περιορισμούς στις πληρωμές δημιουργείται σύγχυση και ανησυχία. Εκείνο που αλλάζει είναι ότι γίνεται ακόμη πιο αυστηρός ο τρόπος με τον οποίο πραγματοποιούνται οι συναλλαγές μεγαλύτερης αξίας.

Στο επίκεντρο βρίσκεται το όριο των 500 ευρώ. Από αυτό το ποσό και πάνω, η πληρωμή δεν μπορεί να γίνεται με μετρητά. Η εξόφληση πρέπει υποχρεωτικά να πραγματοποιείται με ηλεκτρονικό ή τραπεζικό μέσο, όπως κάρτα, τραπεζική μεταφορά, web banking ή άλλο μέσο που αφήνει καταγεγραμμένο ίχνος πληρωμής.

Η λογική του μέτρου είναι ξεκάθαρη. Όσο μεγαλύτερη είναι η αξία μιας συναλλαγής, τόσο πιο διαφανής πρέπει να είναι η διαδρομή του χρήματος.

Τι σημαίνει πρακτικά το όριο των 500 ευρώ

Το βασικό σημείο που πρέπει να κατανοήσουν οι πολίτες είναι ότι το όριο δεν αφορά μόνο την απόδειξη ή το τιμολόγιο. Αφορά την ίδια τη συναλλαγή.

Αν κάποιος αγοράσει προϊόν ή υπηρεσία αξίας 500 ευρώ και άνω, τότε η εξόφληση πρέπει να γίνει αποκλειστικά με ηλεκτρονικό ή τραπεζικό τρόπο. Δεν αρκεί να κοπούν περισσότερες μικρότερες αποδείξεις, όταν στην πραγματικότητα πρόκειται για μία ενιαία συναλλαγή.

Με απλά λόγια, το «σπάσιμο» της απόδειξης δεν σώζει κανέναν.

Αν μία αγορά αξίας 1.500 ευρώ εμφανιστεί ως τρεις αποδείξεις των 500 ευρώ ή ως περισσότερες μικρότερες αποδείξεις, αλλά στην ουσία αφορά μία ενιαία αγορά ή υπηρεσία, τότε αυτό μπορεί να θεωρηθεί τεχνητός κατακερματισμός και παράκαμψη της νομοθεσίας.

Παραδείγματα για να γίνει κατανοητό

Μία αγορά αξίας 300 ευρώ μπορεί να πληρωθεί με μετρητά, εφόσον δεν υπάρχει άλλη ειδική απαγόρευση.

Μία αγορά αξίας 500 ευρώ και πάνω δεν επιτρέπεται να πληρωθεί με μετρητά. Η πληρωμή πρέπει να γίνει με κάρτα ή τραπεζικό μέσο.

Μία αγορά αξίας 1.000 ευρώ δεν μπορεί να εξοφληθεί μισή με κάρτα και μισή με μετρητά. Η συναλλαγή πρέπει να ολοκληρωθεί εξ ολοκλήρου με επιτρεπόμενο τρόπο πληρωμής.

Μία αγορά αξίας 1.500 ευρώ δεν μπορεί να «σπάσει» σε μικρότερες αποδείξεις ώστε να φαίνεται ότι βρίσκεται εντός ορίου. Αν πρόκειται για μία ενιαία συναλλαγή, εξετάζεται συνολικά.

Γιατί μπαίνει αυτός ο περιορισμός

Ο περιορισμός στις πληρωμές με μετρητά συνδέεται άμεσα με την προσπάθεια περιορισμού της φοροδιαφυγής, της απόκρυψης συναλλαγών και της διακίνησης χρημάτων χωρίς επαρκή έλεγχο.

Όταν η πληρωμή γίνεται μέσω τραπεζικού συστήματος ή κάρτας, υπάρχει καταγραφή της συναλλαγής. Φαίνεται ποιος πλήρωσε, πότε πληρώθηκε το ποσό και ποια ήταν η ακριβής αξία της συναλλαγής. Αυτό δυσκολεύει τις «μαύρες» πληρωμές και διευκολύνει τους ελέγχους.

Ταυτόχρονα όμως δημιουργείται και μία πρακτική υποχρέωση τόσο για τους πολίτες όσο και για τις επιχειρήσεις. Πριν πραγματοποιηθεί μία συναλλαγή άνω των 500 ευρώ, πρέπει να έχει προβλεφθεί ο σωστός τρόπος πληρωμής.

Δεν είναι θέμα επιλογής ή συμφωνίας μεταξύ πελάτη και επαγγελματία. Είναι θέμα συμμόρφωσης με το πλαίσιο.

Τι πρέπει να προσέχουν οι καταναλωτές

Οι πολίτες δεν πρέπει να αποδέχονται προτάσεις όπως «να το κόψουμε σε δύο αποδείξεις» ή «δώσε ένα μέρος μετρητά και τα υπόλοιπα με κάρτα», όταν η συνολική συναλλαγή ξεπερνά το όριο.

Ακόμη κι αν κάτι φαίνεται πρακτικό ή αθώο, μπορεί να δημιουργήσει σοβαρό πρόβλημα σε έλεγχο. Το σημαντικό δεν είναι μόνο να υπάρχει απόδειξη, αλλά να έχει γίνει και η εξόφληση με τον σωστό τρόπο.

Καλό είναι επίσης να διατηρούνται τα αποδεικτικά πληρωμής, όπως αποδείξεις POS, κινήσεις web banking ή τραπεζικές εντολές.

Τι πρέπει να προσέχουν οι επιχειρήσεις

Για τις επιχειρήσεις και τους επαγγελματίες το θέμα είναι ακόμη πιο σοβαρό. Η έκδοση απόδειξης ή τιμολογίου δεν αρκεί, αν η πληρωμή γίνει με τρόπο που δεν επιτρέπεται.

Ο επαγγελματίας οφείλει να ελέγχει τη συνολική αξία της συναλλαγής και να καθοδηγεί τον πελάτη σε νόμιμο τρόπο πληρωμής. Παράλληλα, πρέπει να αποφεύγονται πρακτικές τεχνητού κατακερματισμού, γιατί μπορούν να θεωρηθούν προσπάθεια παράκαμψης του νόμου.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και σε προκαταβολές ή τμηματικές πληρωμές. Αν η πραγματική συναλλαγή είναι ενιαία και υπερβαίνει τα 500 ευρώ, δεν επιτρέπεται η χρήση μετρητών για την εξόφλησή της.

Οι κυρώσεις

Οι κυρώσεις για παραβίαση του πλαισίου είναι αυστηρές. Σε αρκετές περιπτώσεις, το πρόστιμο μπορεί να φτάσει έως και το διπλάσιο του ποσού που πληρώθηκε παράνομα με μετρητά.

Αυτό σημαίνει ότι μία «βολική» συναλλαγή μπορεί τελικά να κοστίσει πολύ ακριβά τόσο στον επαγγελματία όσο και στον πελάτη.

Το μήνυμα που θέλει να περάσει η πολιτεία είναι σαφές. Οι συναλλαγές μεγάλης αξίας πρέπει να περνούν μέσα από ελεγχόμενα και καταγεγραμμένα κανάλια πληρωμής.

Τι πρέπει να θυμόμαστε

Για συναλλαγές κάτω των 500 ευρώ τα μετρητά συνεχίζουν να χρησιμοποιούνται κανονικά, εκτός αν υπάρχει ειδική απαγόρευση.

Για συναλλαγές από 500 ευρώ και πάνω απαιτείται ηλεκτρονικό ή τραπεζικό μέσο πληρωμής.

Δεν επιτρέπεται μερική πληρωμή με μετρητά.

Δεν επιτρέπεται τεχνητό «σπάσιμο» της ίδιας συναλλαγής σε μικρότερα ποσά.

Ο καταναλωτής πρέπει να ζητά καθαρή και νόμιμη διαδικασία πληρωμής.

Η επιχείρηση πρέπει να προστατεύει τον εαυτό της αλλά και τον πελάτη της εφαρμόζοντας σωστά το πλαίσιο.

Η ουσία είναι μία. Από τα 500 ευρώ και πάνω, η νομιμότητα δεν κρίνεται μόνο από την απόδειξη ή το τιμολόγιο. Κρίνεται και από τον τρόπο με τον οποίο έγινε η πληρωμή.

Το παρόν άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και απευθύνεται στο ευρύ κοινό. Η ακριβής εφαρμογή κάθε διάταξης εξαρτάται από το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο και τις σχετικές εγκυκλίους.