Οι νέες προδιαγραφές είναι γενικά πιο αυστηρές, στοχεύοντας στην εξασφάλιση υψηλότερων επιπέδων ασφάλειας για τους πολίτες. Πρωταρχικός στόχος παραμένει η εξασφάλιση της ανθρώπινης ζωής μέσω της αποφυγής κατάρρευσης των κτιρίων, καθώς ο σχεδιασμός για μηδενικές ζημιές ανεξαρτήτως της έντασης του αναμενόμενου σεισμικού κραδασμού είναι πρακτικά και οικονομικά ανέφικτος και δεν εφαρμόζεται πουθενά στον κόσμο.

Η ομάδα του ΑΠΘ, με επικεφαλής τον ομότιμο καθηγητή ΑΠΘ και αντιπρόεδρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Σεισμικής Μηχανικής Κυριαζή Πιτιλάκη, έχει καταθέσει επισήμως μια ολοκληρωμένη πρόταση του Νέου Σεισμικού Χάρτη της Ελλάδας και Εθνικού Προσαρτήματος, όπως επιβάλλεται από τον Ευρωκώδικα 8, στον Οργανισμό Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας (ΟΑΣΠ) και στον Ελληνικό Οργανισμό Τυποποίησης (ΕΛΟΤ), που είναι ο καθ’ ύλην αρμόδιος φορέας των Ευρωκωδίκων.

Με βάση τον προτεινόμενο νέο σεισμικό χάρτη, η Ελλάδα χωρίζεται πλέον σε 5 σεισμικές ζώνες, έναντι τριών στον ισχύοντα κανονισμό, κάτι που επιτρέπει λεπτομερέστερη αποτύπωση της χωρικής μεταβλητότητας της σεισμικής επικινδυνότητας, λαμβάνοντας υπόψη και την πληθυσμιακή πυκνότητα.

«Ο Ευρωκώδικας 8 βρίσκεται στην τελική φάση της αναμόρφωσης, αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή σε δύο χρόνια, ενσωματώνει τη νέα γνώση που έχει αποκτηθεί τις τελευταίες δεκαετίες, είναι γενικά πιο αυστηρός, περιορίζει τις αβεβαιότητες και προσφέρει αυξημένα επίπεδα ασφάλειας», δηλώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Πιτιλάκης.

Διευκρινίζει, δε, ότι ο νέος χάρτης σεισμικής επικινδυνότητας που σχεδιάστηκε για το Εθνικό Προσάρτημα αφορά τόσο τον σχεδιασμό των νέων κτιρίων, όσο και τον έλεγχο και την πιθανή ενίσχυση των υφιστάμενων κατασκευών που στη συντριπτική τους πλειονότητα -σε ποσοστό που κυμαίνεται από 80% ως 90%- έχουν κατασκευαστεί με παλαιότερους κανονισμούς ή ακόμη και χωρίς κανονισμό, όταν πρόκειται για κτίρια προ του 1960. «Το θέμα αυτό της αντισεισμικής προστασίας των υφιστάμενων κατασκευών είναι μεγάλης σπουδαιότητας τόσο για τα ιδιωτικά όσο και τα δημόσια κτίρια. Το επίπεδο αντισεισμικής ασφάλειας μιας κατασκευής του 1960 είναι σαφώς υποδεέστερο αυτού μιας ίδιας περίπου χρήσης και τυπολογίας κατασκευής του 2000 και ακόμη υποδεέστερο μιας κατασκευής που θα γίνει το 2030. Ταυτόχρονα, όμως, είναι και ένα δυσεπίλυτο πρόβλημα με πολλές προεκτάσεις που δεν είναι του παρόντος να συζητηθούν», επισημαίνει ο καθηγητής.

Οι σεισμικές δράσεις σχεδιασμού στην Ελλάδα και την Ευρώπη

Ο ισχύων σεισμικός χάρτης της Ελλάδας (ΕΑΚ2003), που αποτελεί μετεξέλιξη παλαιότερων χαρτών και μελετών, είναι σε ισχύ από το 2003 και καταρτίστηκε με βάση το επίπεδο γνώσεων προ τριακονταετίας. Η σεισμική δράση σχεδιασμού είναι ουσιαστικά ένα πιθανοτικό μέγεθος σεισμικού φορτίου, για το οποίο πρέπει να σχεδιαστεί ένα κτίριο, ώστε να αποφευχθούν οι πολύ μεγάλες ζημιές και να παραμείνει ασφαλές για την ανθρώπινη ζωή. Υπολογίζεται σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα, με τον «μέσο αποδοτικό χρόνο ζωής» ενός κτιρίου να λαμβάνεται ίσος με 50 χρόνια και θεωρώντας πιθανότητα 10% να σημειωθεί στα 50 αυτά χρόνια ένας σεισμός μεγαλύτερος από αυτόν για τον οποίο έχει σχεδιαστεί η κατασκευή. Ένας σεισμός με πιθανότητα υπέρβασης 10% σε 50 χρόνια είναι στατιστικά ισοδύναμος με έναν σεισμό που επαναλαμβάνεται κάθε 475 έτη. Όπως διευκρινίζει ο κ. Πιτιλάκης, η πιθανότητα 10% στα 50 χρόνια υιοθετείται για τα κοινά κτίρια κατοικίας, ενώ για κρίσιμης σημασίας κτίρια, όπως είναι τα νοσοκομεία και τα σχολεία, τα όρια είναι πιο αυστηρά.

Στην πρόταση του Νέου Σεισμικού Χάρτη εκτίμησης των Σεισμικών Δράσεων Σχεδιασμού των κατασκευών χρησιμοποιήθηκε το ενοποιημένο ευρωπαϊκό μοντέλο εκτίμησης της σεισμικής επικινδυνότητας ESHM20, στην ανάπτυξη του οποίου συμμετείχαν όλα τα σημαντικά επιστημονικά και ερευνητικά κέντρα της Ευρώπης –μεταξύ αυτών και η Ερευνητική Μονάδα Εδαφοδυναμικής και Γεωτεχνικής Σεισμικής Μηχανικής του ΑΠΘ. Το μοντέλο αυτό ενσωματώνει όλη την τρέχουσα γνώση και τεχνογνωσία και είναι ό,τι πιο σύγχρονο υπάρχει στην Ευρώπη.

Τα πάσης φύσεως σεισμικά δεδομένα από περισσότερους από 55.000 σεισμούς (Σχήμα 1 και 2), υπέστησαν κατάλληλη επεξεργασία με σύγχρονο και ομογενοποιημένο τρόπο, ώστε τα αποτελέσματα να είναι επιστημονικά τεκμηριωμένα και να αποφεύγονται ασυνέχειες στα σύνορα γειτονικών χωρών. «Ο σεισμός δεν αναγνωρίζει σύνορα», λέει χαρακτηριστικά ο καθηγητής, προσθέτοντας ότι το Ευρωπαϊκό Μοντέλο ESHM20 ολοκληρώθηκε το 2020 (Σχήμα 3) και χρηματοδοτήθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως επίσης και η αναθεώρηση του Ευρωκώδικα 8, επομένως επιβάλλεται να ληφθεί υπόψη στη σύνταξη των Εθνικών Προσαρτημάτων των Αντισεισμικών Κανονισμών όλων των κρατών μελών της Ε.Ε., κάτι που επιτυγχάνεται με την πρόταση του ΑΠΘ.

Οι βασικές αλλαγές

Από τις τρεις ζώνες του ισχύοντος κανονισμού (ΕΑΚ2003), ο νέος χάρτης μεταβαίνει σε πέντε ζώνες (Σχήμα 4). Για τον καθορισμό των ζωνών ελήφθησαν υπόψη και πληθυσμιακά κριτήρια, δίνοντας ιδιαίτερη βαρύτητα στις πυκνοκατοικημένες περιοχές, και ειδικότερα στην Αττική και τη Θεσσαλονίκη, όπου θεωρήθηκε επιβεβλημένο να περιοριστούν όσο είναι δυνατόν οι αβεβαιότητες στην εκτίμηση των σεισμικών δράσεων σχεδιασμού μεταξύ διαφορετικών σημείων εντός της κάθε ζώνης. Επιπλέον τα γεωγραφικά όρια των ζωνών επιλέχθηκαν ώστε να μην τέμνουν μεγάλες αστικές περιοχές και να εναρμονίζονται, κατά το δυνατόν, με τις διοικητικές ενότητες της χώρας.

Σε ό,τι αφορά στις νέες παραμέτρους σχεδιασμού, καταργείται η αποκλειστική χρήση της μέγιστης εδαφικής επιτάχυνσης (PGA) ως μοναδικής παραμέτρου σχεδιασμού. Ο σχεδιασμός πλέον, όπως επιβάλλει ο Ευρωκώδικας 8, βασίζεται σε δύο -όπως λέγονται στη σεισμική μηχανική- φασματικές τιμές επιτάχυνσης, που περιγράφουν πολύ καλύτερα τη σεισμική συμπεριφορά και επομένως και τον σχεδιασμό των κατασκευών. Επίσης εισάγονται νέοι συντελεστές ενίσχυσης του σεισμικού κραδασμού από το βραχώδες υπόβαθρο στην επιφάνεια του εδάφους, που εξαρτώνται τόσο από το είδος του εδάφους, όσο και από την ένταση του αναμενόμενου σεισμού. Οι τιμές σχεδιασμού της κορυφαίας τιμής της εδαφικής επιτάχυνσης για το βραχώδες υπόβαθρο στις 5 νέες ζώνες κυμαίνονται από 0.13g (Ζώνη 1 – χαμηλής σεισμικής επικινδυνότητας) έως 0.37g (Ζώνη 5 – υψηλής σεισμικής επικινδυνότητας), με αντίστοιχες διαβαθμίσεις στις φασματικές επιταχύνσεις.

Οι νέες σεισμικές ζώνες

Στον νέο προτεινόμενο Σεισμικό Χάρτη της Ελλάδας η Ζώνη 5, που αποτυπώνεται με κόκκινο χρώμα, έχει την υψηλότερη σεισμική επικινδυνότητα και προβλέπονται οι υψηλότερες τιμές δράσεων σχεδιασμού, με τη μέγιστη εδαφική επιτάχυνση (PGA) ίση με 0.37g. Αντιστοίχως η Ζώνη 1, με πράσινο χρώμα βρίσκεται στη Θράκη και έχει την χαμηλότερη σεισμική επικινδυνότητα. Οι ενδιάμεσες Ζώνες 2, 3 και 4 εμφανίζονται αντίστοιχα με ανοιχτό πράσινο, κίτρινο και πορτοκαλί χρωματισμό.

Στις βασικές διαφορές σε σχέση με τον ισχύοντα χάρτη είναι ότι η περιοχή γύρω από τον Κορινθιακό κόλπο και η Δυτική Πελοπόννησος έχουν μεταφερθεί στην υψηλότερη ζώνη επικινδυνότητας όπου είναι και τα Ιόνια νησιά. Η Θεσσαλονίκη ενοποιείται με τη Χαλκιδική, κατατάσσοντάς την σε μέση προς υψηλή ζώνη επικινδυνότητας. Διαφοροποιήθηκε επίσης η περιοχή της Αλεξανδρούπολης που λόγω της αυξημένης γεωπολιτικής και γεωστρατηγικής σημασίας εντάχθηκε στη Ζώνη 2. Ιδιαίτερες δυσκολίες, όπως σημειώνει ο καθηγητής, υπήρξαν στην Αττική όπου το νότιο τμήμα της, μαζί με τις Κυκλάδες, ανήκει στη χαμηλότερη κατηγορία, ενώ το μεν βορειότερο τμήμα γειτνιάζει με την Βοιωτία που ανήκει στη δεύτερη υψηλότερη κατηγορία, το δε δυτικό της τμήμα συνορεύει με την ζώνη του Κορινθιακού που ανήκει στην υψηλότερη ζώνη σεισμικής επικινδυνότητας. Ως εκ τούτου για την ομαλή μετάβαση από μία ζώνη στην άλλη η Αττική χωρίστηκε αναγκαστικά σε τρεις διαφορετικές ζώνες.

Με τον Νέο Σεισμικό Χάρτη, όπως διευκρινίζει ο κ. Πιτιλάκης «ο μηχανικός, εκτιμώντας το είδος του εδάφους στη θέση της κάθε κατασκευής και τη ζώνη στην οποία ανήκει, μπορεί να εκτιμήσει απευθείας με ασφάλεια και επιστημονική αξιοπιστία τα σεισμικά φορτία σχεδιασμού».

Οικονομικές επιπτώσεις του Νέου Σεισμικού Χάρτη

Για την υιοθέτηση οποιουδήποτε σεισμικού χάρτη που καθορίζει τις σεισμικές δράσεις σχεδιασμού των κατασκευών επιβάλλεται η Πολιτεία να γνωρίζει, έστω και προσεγγιστικά, το συναρτώμενο οικονομικό κόστος. Στη μελέτη της ομάδας του ΑΠΘ που συνοδεύει τον Νέο Σεισμικό Χάρτη έγινε μια συστηματική εκτίμηση της σεισμικής διακινδύνευσης για τα περίπου 3.200.000 κτίρια κατοικίας στη χώρα σύμφωνα με την απογραφή του 2011 (Σχήμα 5), και υπολογίστηκε το αντίστοιχο κόστος για τις σεισμικές δράσεις σχεδιασμού, όπως προτείνονται στον Νέο Χάρτη Σεισμικότητας με πιθανότητα 10% υπέρβασης σε 50 χρόνια. Λαμβάνοντας υπόψη την τυπολογία και τον χρόνο κατασκευής των κτιρίων υπολογίστηκε αρχικά το αναμενόμενο επίπεδο βλαβών για τις σεισμικές δράσεις σχεδιασμού και εν συνεχεία εκτιμήθηκε το κόστος επισκευής. Με την εφαρμογή των σεισμικών δράσεων του προτεινόμενου Νέου Σεισμικού Χάρτη, το 80% των κτιρίων κατοικίας θα έχει ασήμαντες έως μικρές ζημιές και το περίπου 4% σοβαρές έως πολύ σοβαρές.

Το συνολικό εκτιμώμενο κόστος επισκευών υπολογίζεται για όλη την Επικράτεια σε περίπου 108 δισεκατομμύρια ευρώ, αυξημένο κατά 20 δισεκατομμύρια σε σύγκριση με τον ισχύοντα κανονισμό, κάτι αναμενόμενο που οφείλεται στην ακριβέστερη εκτίμηση της σεισμικής επικινδυνότητας. Οι αριθμοί αυτοί αφορούν όλη την χώρα. «Οι μελλοντικοί σεισμοί θα αφορούν προφανώς περιορισμένες περιοχές και επομένως θα πρέπει να αναχθούν αναλόγως», σημειώνει ο καθηγητής, εξηγώντας ότι «για παράδειγμα στη μητροπολιτική Θεσσαλονίκη με κτιριακό απόθεμα περίπου 80.000 κτιρίων κάθε τυπολογίας, το 90% των κτιρίων θα έχει μικρές ή καθόλου ζημιές και το 1% -κυρίως παλαιά κτίρια- θα έχει πολύ σοβαρές βλάβες, κάτι που οδηγεί σε ένα συνολικό κόστος αναμενόμενων ζημιών, συνυπολογίζοντας όλες τις κατηγορίες βλαβών, της τάξης των 7 δισεκατομμυρίων ευρώ».

«Ο Νέος Σεισμικός Χάρτης Σεισμικής Επικινδυνότητας βασίζεται στα πλέον σύγχρονα δεδομένα, είναι τεκμηριωμένος επιστημονικά, πληροί τις προδιαγραφές του Ευρωκώδικα 8, και το κόστος εφαρμογής του είναι λογικό και διαχειρίσιμο», καταλήγει ο καθηγητής.

protothema.gr

Το άρθρο Αλλάζει ο αντισεισμικός σχεδιασμός στην Ελλάδα: Πιο αυστηροί κανόνες και νέες «κόκκινες» ζώνες – Η πρόταση του ΑΠΘ εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Ύφεση παρουσιάζουν πλέον οι σεισμοί στη Σαντορίνη, όπως διαπίστωσαν και οι σεισμολόγοι, καθώς στην ευρύτερη θαλάσσια περιοχή έχουν γίνει περίπου 1.300 δονήσεις από την 1η Φεβρουαρίου έως τις 16 Φεβρουαρίου με μέγεθος άνω των 3 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ, με ισχυρότερη εκείνη των 5,3 R.

Τα μέλη των δύο Επιτροπών (της Μόνιμης Eπιστημονικής Eπιτροπής Εκτίμησης Σεισμικού Κινδύνου και Μείωσης της Σεισμικής Διακινδύνευσης και της Μόνιμης Επιστημονικής Επιτροπής Παρακολούθησης του Ελληνικού Ηφαιστειακού Τόξου του ΟΑΣΠ) επισημαίνουν ότι η τρέχουσα σεισμική δραστηριότητα στην περιοχή της νήσου Ανύδρου οφείλεται σε υποθαλάσσια ρήγματα με διεύθυνση ΒΑ-ΝΔ και εντάσσεται στο ευρύτερο γεωδυναμικό πλαίσιο της περιοχής.

Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, η δραστηριότητα αυτή οφείλεται σε συνδυασμό τεκτονικής και βαθύτερου μαγματισμού. Ακόμη προσθέτουν ότι η σεισμική δραστηριότητα εντός της καλντέρας παραμένει στα ίδια επίπεδα, ενώ παρατηρείται στην ευρύτερη περιοχή της Σαντορίνης αυξημένη εδαφική παραμόρφωση και υπογραμμίζουν ότι με βάση τους μέχρι τώρα ελέγχους, τα δημόσια κτίρια έχουν επιδείξει πολύ καλή συμπεριφορά στις σεισμικές φορτίσεις.

Οι Επιτροπές υπενθυμίζουν τα ακόλουθα προληπτικά μέτρα:

Οι πολίτες θα πρέπει:

–Να αποφεύγουν τις μεγάλες συναθροίσεις εντός κτιρίων.

–Να αποφεύγουν την προσέγγιση σε εγκαταλελειμμένα κτίρια.

–Να αποφεύγουν την πρόσβαση και παραμονή στα λιμάνια Αμμουδίου, Αρμένης, Κόρφου και Παλαιού Λιμένα Φηρών.

–Να προχωρήσουν σε άρση επικίνδυνων στοιχείων μη δομικής τρωτότητας στα κτίριά τους (βαριά επικρεμάμενα αντικείμενα, ψευδοροφές κλπ) και στο άδειασμα των υδάτων στις κολυμβητικές δεξαμενές (πισίνες).

–Να επιλέγουν ασφαλείς διαδρομές κατά τη μετακίνησή τους μέσα στον αστικό ιστό και στο επαρχιακό οδικό δίκτυο, ιδιαίτερα στα σημεία που υπάρχουν έντονες μορφολογικές κλίσεις και είναι πιθανόν να εκδηλωθούν κατολισθητικά φαινόμενα.

–Να υπάρχει άμεση απομάκρυνση από τις παράκτιες περιοχές, σε περίπτωση ισχυρής σεισμικής δόνησης.

Το άρθρο Σαντορίνη: «Αυξημένη εδαφική παραμόρφωση του νησιού» είπαν οι σεισμολόγοι μετά τη σύσκεψη εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Όπως εξήγησε ο Κώστας Συνολάκης, οι αλλεπάλληλοι σεισμοί που ταλαιπωρούν τους κατοίκους των Κυκλάδων από τα τέλη του Ιανουαρίου, μπορεί να διαρκέσουν αρκετούς μήνες ακόμα και οι ειδικοί οφείλουν να είναι συγκρατημένοι ως προς την εξέλιξη του φαινομένου.

«Βλέπετε πόσο επιπόλαιοι ήταν μερικοί σεισμολόγοι που λέγανε ότι “πάμε καλύτερα και είμαστε αισιόδοξοι”», σχολίασε ξεκαθαρίζοντας πως χρειάζεται μεγαλύτερο χρονικό διάστημα για να διαπιστωθεί αν η σεισμική δραστηριότητα μειώνεται ή όχι.

Στις σημερινές δηλώσεις του πάντως, ο Κώστας Συνολάκης φάνηκε να ανησυχεί περισσότερο για την εξάπλωση των επίκεντρων των σεισμών.

«Αν συμβεί αυτό, σημαίνει ότι η ρηγματογενής περιοχή είναι ακόμα μεγαλύτερη», εξήγησε ο καθηγητής, προσθέτοντας πως η περιοχή είναι γεμάτη ρήγματα, το ένα πάνω στο άλλο.

Τα τρία σενάρια

Μετά τους δυο μεγάλους σεισμούς που έγιναν το βράδυ της Δευτέρας με επίκεντρο την Αμοργό, ο Κώστας Συνολάκης αποκάλυψε τα τρία πιο πιθανά σενάρια που εξετάζουν οι ειδικοί για την εξέλιξη της σεισμικής δραστηριότητας.

Το πρώτο, που θεωρείται και πιο αισιόδοξο, αναφέρει πως η σμηνοσειρά θα εξασθενήσει χωρίς μεγαλύτερους σεισμούς.

Στο δεύτερο σενάριο εξετάζεται η πιθανότητα πως η σμεινοσειρά θα οδηγήσει σε έναν σεισμό της τάξεως των 6 Ρίχτερ ενώ το τρίτο, περιλαμβάνει και το ηφαίστειο της Σαντορίνης καθώς δεν αποκλείεται μία μικρή έκρηξη, παρόμοια με όσες έχουν καταγραφεί τα τελευταία 100 χρόνια.

«Εάν ήμουν στη Σαντορίνη, πάντως, περισσότερο θα ανησυχούσα για έναν μεγαλύτερο σεισμό και το τι θα γίνει αν το σπίτι μου δεν είναι καλά φτιαγμένο», ανέφερε χαρακτηριστικά ο καθηγητής, ρίχνοντας «βολές» για όλα τα σπίτια στο νησί που έχουν κατασκευαστεί χωρίς μελέτες.

Όσον αφορά τις μετακινήσεις στο Ηφαίστειο της Σαντορίνης, ο καθηγητής ξεκαθάρισε πως από το καλοκαίρι έχουν καταγραφεί μικρές μετακινήσεις του εδάφους.

«Το ηφαίστειο από το καλοκαίρι έχει αρχίσει και μας δίνει ορισμένα συμπτώματα. Άρχισε να φαίνεται πως υπάρχει μια μετακίνηση, η οποία ήταν μεγαλύτερη. Από εκεί που τα GPS δείχνανε 0, από το καλοκαίρι υπάρχει μια μικρή μετακίνηση η οποία μέχρι τώρα έχει φτάσει στα 3 εκατοστά.  Αυτό σημαίνει πως εάν το 11’ είχαμε την υποψία πως το ηφαίστειο μπορεί να ήταν σε μια φάση αφύπνισης, το ίδιο έχουμε και τώρα. Αφύπνιση δεν σημαίνει ότι υποχρεωτικά θα οδηγηθούμε σε έκρηξη και θα έχουμε μεγάλη έκρηξη», εξήγησε.

πηγή

Το άρθρο Σεισμοί στις Κυκλάδες: Τα τρία σενάρια που εξετάζουν οι ειδικοί εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Συγκεκριμένα η απόφαση αναφέρει:

«Αποφασίζουμε την κήρυξη σε Κατάσταση Έκτακτης Ανάγκης Πολιτικής Προστασίας του Δήμου Θήρας της Περιφερειακής Ενότητας Θήρας της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου, για την αντιμετώπιση των εκτάκτων αναγκών και την διαχείριση των συνεπειών που προέκυψαν από την σεισμική δραστηριότητα που εκδηλώνεται το τελευταίο διάστημα στην παραπάνω περιοχή. Η εν λόγω κήρυξη θα ισχύει από την 1η Φεβρουαρίου και θα διαρκέσει για έναν μήνα δηλαδή έως την 1η Μαρτίου».

Λέκκας για Σαντορίνη: Απομακρύνεται το ενδεχόμενο σεισμού άνω των 6 Ρίχτερ

Από με τη μεριά του, πάντως, ο Καθηγητής Γεωλογίας και Πρόεδρος ΟΑΣΠ, Ευθύμης Λέκκας εμφανίστηκε αισιόδοξος ότι  απομακρύνεται το σενάριο σεισμικής δόνησης άνω των 6 Ρίχτερ στη Σαντορίνη.

Συγκεκριμένα, μιλώντας την Πέμπτη (06/02) στην ΕΡΤ ανέφερε: «Απομακρύνεται το ενδεχόμενο ενός μεγάλου σεισμού. Με άλλα λόγια, το σενάριο για πάνω από 6 βαθμούς, (6,1 6,2) και ενισχύεται το σενάριο – στην ακραία περίπτωση επαναλαμβάνω – για κάτω από 6 βαθμούς. Αυτό το σενάριο τώρα πια δεν υπάρχει. Για κάτω όμως, από 6, δηλαδή (5,9, 5,8), υπάρχει μία απειροελάχιστη πιθανότητα να εκδηλωθεί ένας τέτοιος σεισμός.

Με αυτόν τον σεισμό λοιπόν, οφείλουμε να σχεδιάσουμε. Και με αυτό τον σεισμό αναπτύχθηκαν και οι επιχειρησιακές δράσεις που βλέπουμε το τελευταίο χρονικό διάστημα από τους επιχειρησιακούς φορείς. Το πιο πιθανό σενάριο όμως, είναι να συνεχιστεί η σεισμική δραστηριότητα για κάποιες μέρες πολλές ή κάποιες βδομάδες με την ίδια ένταση, με τους ίδιους ρυθμούς, δηλαδή πάρα πολλούς σεισμούς.

Και οι περισσότεροι είναι μεταξύ 3 και 5 βαθμών. Αυτοί οι σεισμοί, λοιπόν, είναι σεισμοί που θα είναι το επικρατέστερο σενάριο για κάποιες εβδομάδες. Και ένα ενδιάμεσο σενάριο είναι να κάνει ένα 5,5 και να αποσβεστεί με πιο γρήγορο ρυθμό η όλη κατάσταση (…)».

Ενώ στη συνέχεια, δεν παρέλειψε να τονίσει το εξής «Όσον αφορά τα κτίρια δεν υφίστανται καμία καταπόνηση, διότι η καταπόνηση που υφίστανται είναι μέσα στην πλαστική παραμόρφωση, όπως λέμε. Δηλαδή δεν έχουμε θραύσεις και άρα δεν έχουμε κανένα πρόβλημα στα κτίρια με αυτούς τους σεισμούς».

Αναφορικά τώρα με το αν υπάρχει θέμα με τα υπόσκαφα κτήρια στην Καλντέρα, ο κ. Λέκκας επισήμανε «Είναι πολύ ανθεκτικές κατασκευές, άσχετα βέβαια αν είναι υπόσκαφα τώρα-είναι πρώτα σε ζήτηση από άποψη τουριστική. Έχουν γίνει παρεμβάσεις οι οποίες δεν ξέρουμε ποιες είναι. Παλιά τα υπόσκαφα, δηλαδή πριν την τουριστική ανάπτυξη, ήταν πολύ ασφαλείς κατασκευές. Τώρα βέβαια δεν ξέρουμε πώς διατάσσονται τα υπόσκαφα (…).

Βέβαια, τα κτίρια της Καλντέρας θα έχουν κάποιο πρόβλημα σε ένα σενάριο ακραίο. Επίσης, ανέπτυξαν χθες και τις πέντε περιοχές που θα έχουμε κατολισθήσεις. Σε αυτές τις περιοχές, λοιπόν, εκτελούνται ειδικές δράσεις έτσι ώστε να μειώσουμε τον κίνδυνο αφενός και αφετέρου να κάνουμε κάποιες δράσεις προληπτικές που να μας επιτρέψουν να μην έχουμε μεγάλη έκθεση των επισκεπτών, δηλαδή να μην πάνε οι επισκέπτες σε σημεία που υπάρχει μεγαλύτερη πιθανότητα να έχουμε κατολίσθηση».

Σχετικά έπειτα με το ζήτημα που αφορά την πρόταση για κλειστά σχολεία σημείωσε: «Για τα σχολεία, η πρόταση και των δύο επιτροπών της Επιτροπής Εκτίμησης Σεισμικού Κινδύνου και της Επιτροπής Εκτίμησης Ηφαιστειακού Κινδύνου έχει διατυπωθεί την περασμένη Κυριακή που είχαμε κάνει συνεδρίαση και κάνουμε κάθε μέρα συνεδρίαση. Διατυπώθηκε αυτή η πρόταση να είναι μέχρι την Παρασκευή.

Η Επιτροπή συνεδριάζει κάθε μέρα και εάν γίνει κάποιος μεγαλύτερος σεισμός ή υπάρχει κάποια ένδειξη ότι έχουμε υψηλότερο κίνδυνο, συνεδριάζουμε μέσα σε δέκα λεπτά για να δούμε πώς εξελίσσεται το φαινόμενο και να δώσουμε τις πληροφορίες στην πολιτεία. Έχουμε πει ότι τις αποφάσεις για τα σχολεία θα τις πάρουμε το Σάββατο το πρωί στις 9 (…)».

Τέλος, όσον αφορά το τι ισχύει και για τα άλλα νησιά των Κυκλάδων, εκτός της Σαντορίνης, όπως για παράδειγμα την Αμοργό, ο Καθηγητής Γεωλογίας και Πρόεδρος ΟΑΣΠ, έδωσε την παρακάτω απάντηση «Στην Αμοργό, ο κίνδυνος δεν είναι ο ίδιος, διότι, εάν έχουμε κατευθυντικότητα του ρήγματος προς τη Σαντορίνη, τότε κινδυνεύει η Σαντορίνη παρά προς τα βορειοανατολικά η περιοχή της Αμοργού. Η Αμοργός έχει πολύ πιο βραχώδη δομή με αποτέλεσμα να μην ενισχύονται οι σεισμικές κινήσεις. Για αυτό και μας ανησυχεί περισσότερο η Σαντορίνη.

Ενώ για την Ανάφη και την Ίο δεν υπάρχει ιδιαίτερο θέμα. Ο κίνδυνος είναι πάρα πολύ μικρός και επίσης θα ήθελα να σας πω ότι εχθές το βράδυ στις 9 ο Δήμαρχος Νάξου έκανε μία σύσκεψη όλων των φορέων που είναι στον Δήμο του, που έχει τα μικρά νησιά, τα Κουφονήσια κτλ και εκεί τους ανέπτυξα ότι ο Δήμος Νάξου μαζί με τα νησιά τα υπόλοιπα δεν έχουν κίνδυνο. Οι επιταχύνσεις, δηλαδή είναι εξαιρετικά μικρές, σχεδόν μηδενικές.

Όπως και στη Σαντορίνη μια παράμετρος είναι ότι οι επιταχύνσεις είναι πολύ μικρές, που σημαίνει ότι δεν θα πάθουν βλάβες. Δηλαδή είναι στο 0,2%. Καταλαβαίνετε λοιπόν, ότι με αυτά τα φαινόμενα έτσι όπως εξελίσσονται δεν κινδυνεύουν και η Ανάφη και Ίος και πολύ περισσότερο βεβαίως η Νάξος και τα μικρά νησιά των Κυκλάδων».

Σαντορίνη: Αισιόδοξοι οι σεισμολόγοι – «Οδεύουμε προς σταθεροποίηση»

Από τη μεριά τους, αισιόδοξοι εμφανίζονται οι σεισμολόγοι σχετικά με τη σεισμική δραστηριότητα στη Σαντορίνη και τις γύρω περιοχές. Παρότι την Τετάρτη (05/02) σημειώθηκε ο ισχυρότερος σεισμός, κλίμακας 5,2 ρίχτερ, οι ειδικοί αρχίζουν σιγά σιγά να διακρίνουν μια χαραμάδα αισιοδοξίας, κρατώντας φυσικά σε κάθε περίπτωση όλα τα δεδομένα ανοιχτά.

Β. Καραστάθης: Έχουμε μπει σε μια φάση πιο σταθερή

Αρχικά, ο Διευθυντής του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου Αθηνών, Βασίλης Καραστάθης δήλωσε αισιόδοξος, τονίζοντας ότι «Έχουμε μπει σε μια φάση αρκετά πιο σταθερή».

Συγκεκριμένα, μιλώντας την Πέμπτη (06/02) στον ΣΚΑΪ ανέφερε: «Όλο το 2023 είχαμε 64 σεισμούς πάνω από 4 Ρίχτερ. Το 2024 ήταν 90. Μέσα σε 4 ημέρες οι αναλυτές αναλύουν τη σεισμικότητα μιας χρονιάς».

Και συνέχισε: «Το 5,2 δεν αλλάζει τις εκτιμήσεις, δεν αλλάζει την εικόνα. Μια σμηνοσειρά, ένα σμήνος σεισμών έχει ένα εύρος μεγεθών. Δεν είναι απαραίτητο ότι θα υπάρξει ένα μέγεθος 5 και από εκεί και πέρα δεν πάμε καθόλου. Μπορεί να υπάρξουν κάποιες μικροαποκλίσεις.

Το 5,2 εντάσσεται στο αναμενόμενο εύρος, σε ένα σμήνος, άρα δεν μπορούμε να θεωρούμε αυτό το σεισμικό γεγονός ότι είναι κάτι το ιδιαίτερο μέσα στην όλη ακολουθία. Το ίδιο θα συνέβαινε αν ήταν 5,4», υπογράμμισε ο κ. Καραστάθης, για να συμπληρώσει:

«Έχουμε μπει σε μια φάση αρκετά πιο σταθερή. Βεβαίως, υπάρχει αισιοδοξία. Για να φτάσεις στην αποκλιμάκωση, πρέπει να περάσεις από μια σταθερή φάση. Πριν από μερικές μέρες βλέπαμε τη σεισμικότητα να ανεβαίνει κατακόρυφα. Αυτήν τη στιγμή βλέπουμε κάποια μεγάλη σταθερότητα. Για να καταλάβετε, από την 1η Φεβρουαρίου μέχρι σήμερα έχουμε καταγράψει 108 σεισμούς με μέγεθος πάνω από 4. Αυτήν τη στιγμή το αισιόδοξο σημείο είναι ότι δεν έχουμε περαιτέρω ένταση».

Παράλληλα, σημείωσε πως η περιοχή που βρίσκεται σε διέγερση είναι σε καλή απόσταση από τα νησιά, για να μην πληγούν οι υποδομές. «Για να γίνει τσουνάμι, συντρέχουν συγκεκριμένες συνθήκες. Πάρα πολλοί σεισμοί γίνονται υποθαλάσσιοι, αλλά δεν κάνουν τσουνάμι. Δεν ξέρουμε ακριβώς και για το τσουνάμι του 1956 με ποιον μηχανισμό δημιουργήθηκε. Ο κάθε σεισμός σε κάθε περίπτωση είναι κάτι διαφορετικό. Δεν μπορούμε για μια σπάνια πιθανότητα να ξεσηκώνουμε τον κόσμο».

«Θα περάσει η κρίση και όλα θα επανέλθουν. Το καλοκαίρι μπορεί να είναι ξανά το ίδιο λαμπερό που ήταν πάντα στη Σαντορίνη και να σας πω ότι ενδέχεται τότε να είμαι εκεί όχι για δουλειά, αλλά για διακοπές», κατέληξε.

Θ. Γκάνας για σεισμική δραστηριότητα: Είμαστε ένα βήμα πριν τη σταθεροποίηση

Αισιόδοξος ότι το «καλό σενάριο», αυτό δηλαδή της σμηνοσειράς παραμένει και το επικρατέστερο σχετικά με τις σεισμικές δονήσεις που καταγράφονται στις Κυκλάδες, εμφανίστηκε και ο Γενικός Διευθυντής Ερευνών του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών Θανάσης Γκανάς.

Συγκεκριμένα, μιλώντας την Πέμπτη (06/02) στην ΕΡΤ ανέφερε: «Οι χθεσινοί σεισμοί και οι σημερινοί το βράδυ που μας πέρασε, δηλαδή όλη αυτή η σεισμικότητα εντάσσεται στο πλαίσιο της ακολουθίας της σμηνοσειράς. Δεν έχει αλλάξει η εκτίμησή μας ότι το καλό σενάριο, αυτό δηλαδή της σμηνοσειράς, το οποίο όμως είναι και το πιο αργό στο χρόνο, εξακολουθεί και παραμένει ως κυρίαρχο».

Και συνέχισε αναφέροντας: «Σε ύφεση δεν είναι με τίποτα αυτό να το ξεκαθαρίσουμε. Υπάρχει μια εξέλιξη της ακολουθίας. Είμαστε προς τη σταθεροποίηση. Δηλαδή η κλιμάκωση, η οποία υπήρχε βλέπουμε ότι αρχίζει και μειώνεται. Αυτή η ένταση, αρχίζει και μειώνεται, δεν έχει σταθεροποιηθεί ακόμα. Είμαστε ένα βήμα πριν τη σταθεροποίηση».

Στην ερώτηση τι θα θεωρήσει σταθεροποίηση ο κ. Γκανάς απάντησε «εάν σταματήσουν οι σεισμοί του μεγέθους 5, και οι σεισμοί αυτοί αρχίζουν και γίνονται 4, 3,5 και ούτω καθεξής».

Πρόσθεσε στη συνέχεια ότι: «Δεν μπορούμε να αποκλείσουμε να γίνει και με ένα 5,3 γιατί είναι μια εξέλιξη πολύ δυναμική, όπως ρέει όλη αυτή η σμηνοσειρά, η γέννηση της σεισμικότητας οφείλεται σε μια ροή ηφαιστειακών ρευστών από την καλντέρα της Σαντορίνης προς το Κολούμπο και τώρα πηγαίνει προς την Άνυδρο. Έχει φτάσει στην Άνυδρο. Εκεί φαίνεται ότι δεν μπορεί να προχωρήσει βορειότερα, διότι υπάρχει ένας φλοιός εκεί, ο οποίος δεν έχει τάσεις υπολειπόμενες για να δώσει σεισμούς, διότι υπήρχε εκεί στην περιοχή ο μεγάλος σεισμός του 1956.

Άρα έχει εντός εισαγωγικών, ας μου επιτραπεί η έκφραση, αδειάσει, οπότε έχει παραμείνει εκεί. Είναι σαν ένα φράγμα φανταστείτε που έχει σταματήσει πλέον αυτή τη ροή και τώρα σπάει ό,τι ρήγματα βρει εκεί μέσα. Αυτά τα ρήγματα μπορεί να είναι μικρότερα ρήγματα. Δίνουν 4,5, 5,1. Αυτό θα συνεχιστεί.

Θα δούμε να σταθεροποιείται, εγώ εκτιμώ ότι θα πάρει μια δυο εβδομάδες οπωσδήποτε μέχρι να σταθεροποιηθεί και κατόπιν θα αρχίσει η αποκλιμάκωση».

Σχετικά με τη δόνηση των 5,2 Ρίχτερ ανέφερε ότι «είναι από τον ίδιο εστιακό χώρο που είχαμε και την υπόλοιπη σμηνοσειρά, δηλαδή κοντά στη νησίδα Άνυδρος. Αυτός ο σεισμός προκαλεί αρκετούς μετασεισμούς στην ίδια περιοχή. Έτσι εξηγείται αυτό το ξέσπασμα πολλών σεισμών με μέγεθος 4, 4,,4,5, το οποίο σημειώνεται μέχρι και τώρα».

Πρόσθεσε ότι «Έχουμε πάρει δεδομένα από το εθνικό δίκτυο του Κτηματολογίου, το Hepos, το οποίο μας τα διέθεσε για επιστημονική έρευνα και από τα οποία βρήκαμε ότι η παραμόρφωση η οποία υπάρχει στην περιοχή των νοτίων Κυκλάδων εστιάζεται μόνο στην Καλντέρα. Έχουμε αναλύσει τα δεδομένα από τη Σαντορίνη, από την Ίο, από την Αμοργό, από τη Νάξο και από τη Φολέγανδρο και δεν βρήκαμε καμία μα καμία απόκλιση από την ηρεμία».

πηγή

Το άρθρο Σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης ο Δήμος Θήρας – Τι λένε οι σεισμολόγοι εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Για την ακρίβεια, έχει βάση δεδομένων με τα ενεργά ρήγματα της χώρας που εκπονείται υπό την εποπτεία/συντονισμό του ΟΑΣΠ (Οργανισμός Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας).

Συνεργαζόμενοι φορείς είναι το Γεωδυναμικό Ινστιτούτο του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, το Τμήμα Γεωλογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου και του Πανεπιστημίου Πατρών, το Ελληνικό Κέντρο Θαλάσσιων Ερευνών, το Τμήμα Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του Πανεπιστημίου Αθηνών και το Ινστιτούτο Τεχνικής Σεισμολογίας και Αντισεισμικών Κατασκευών.

Αυτή η χαρτογράφηση είναι πλέον στον ‘αέρα’.

Μπορείτε να αναζητήσετε την περιοχή σας, να δείτε τι υπάρχει κοντά σας που είναι ήδη γνωστό -καθώς το project είναι σε εξέλιξη. Με ένα click πάνω στις κόκκινες και κίτρινες γραμμές που εμφανίζονται στο χάρτη, παρέχονται όλες οι σχετικές πληροφορίες.

Πατήστε εδώ

Όπως αναφέρουν οι δημιουργοί της πρόκειται «για ένα εθνικό προϊόν συνεργασίας όλων των σχετικών με αυτό το αντικείμενο ακαδημαϊκών και ερευνητικών ιδρυμάτων της Ελλάδας υπό την αιγίδα του ΟΑΣΠ.

Ο κύριος σκοπός της γεωβάσης είναι να παρέχει ουσιαστικές πληροφορίες στην επιστημονική κοινότητα και σε όποιον θέλει να έχει μια συνοπτική ή εμπεριστατωμένη πληροφόρηση για τα ενεργά/σεισμικά ρήγματα της ευρύτερης περιοχής της Ελλάδας, καθώς και να χρησιμεύσει ως πλατφόρμα καθοδήγησης για γεωλόγους, μηχανικούς και την κεντρική και τοπική διοίκηση, για περαιτέρω εις βάθος μελετών».

Στόχος είναι και να συμβάλλει σε διάφορες εφαρμογές, όπως η αριθμητική μοντελοποίηση για λόγους ανάλυσης σεισμικής επικινδυνότητας κ.α.

Το έργο αυτό είναι δυναμικό, με την έννοια ότι έχει τη δυνατότητα να ενσωματώνει τα νέα επιστημονικά δεδομένα. Έτσι οι επιστήμονες είναι σε θέση να γνωρίζουν καλύτερα τι θεωρείται φυσιολογικό και τι ανησυχητικό σε κάθε περιοχή, έπειτα από κάθε σεισμό.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΕΝΕΡΓΟ ΡΗΓΜΑ

Οι καθ’ ύλην αρμόδιοι διευκρίνισαν και κάποια βασικά πράγματα που θα ήταν χρήσιμο να γνωρίζουμε οι κάτοικοι της σεισμογενούς χώρας που λέγεται Ελλάδα.

Για παράδειγμα, το σεισμικό ρήγμα είναι το γεωλογικά ενεργό ρήγμα, η ενεργοποίηση του οποίου έχει διαπιστωθεί με ισχυρό σεισμό της ενόργανης ή ιστορικής περιόδου, λόγω παρατηρημένης επιφανειακής συνσεισμικής διάρρηξης είτε με παλαιοσεισμολογική μέθοδο.

Ένα ρήγμα χαρακτηρίζεται ως Ενεργό όταν παρουσιάζει μετατόπιση τουλάχιστον μία φορά κατά το Ανώτερο Πλειστόκαινο (τα τελευταία 126.000 χρόνια περίπου) και κατά συνέπεια μπορεί να αποτελέσει πηγή μελλοντικού σεισμού.

Ένα ρήγμα χαρακτηρίζεται ως Δυνητικά Ενεργό όταν έχει δραστηριοποιηθεί τουλάχιστον μια φορά κατά τη διάρκεια του Τεταρτογενούς (τα τελευταία 2.600.000 έτη).

Μη ενεργά ρήγματα (Ανενεργά ή Άγνωστης δραστηριότητας ρήγματα) χαρακτηρίζονται εκείνα για τα οποία δεν υπάρχουν γεωλογικές ή άλλες (σεισμολογικές, ιστορικές, παλαιοσεισμολογικές, γεωφυσικές) ενδείξεις για ενεργοποίηση τους τουλάχιστον κατά την Τεταρτογενή περίοδο (τελευταία 2.600.000 χρόνια).

Ο ‘πυρήνας’ της γεωβάσης, δηλαδή οι τεκτονικές πληροφορίες, χωρίζεται σε δύο διακριτά, αλλά αλληλένδετα σύνολα δεδομένων:

1. τα Ίχνη Ρηγμάτων (FT) και
2. τις Ζώνες Ρηγμάτων (FZ).

«Ο σκοπός κάθε συνόλου δεδομένων είναι να παρέχει ένα διαφορετικό επίπεδο πληροφοριών που καλύπτουν διαφορετικές ανάγκες».

ΠΟΥ ΒΟΗΘΑ ΚΑΘΕ ΣΥΝΟΛΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΡΗΓΜΑΤΑ

Το σύνολο δεδομένων για τα Ίχνη Ρηγμάτων μπορεί να παρέχει πληροφορίες που είναι απαραίτητες για τον Κίνδυνο Σφάλματος Επιφανείας.

«Αυτός ο τύπος εκτίμησης κινδύνου είναι ζωτικής σημασίας για το σχεδιασμό κτιρίων και υποδομών, δεδομένου ότι μια πιθανή μετατόπιση σφάλματος θα μπορούσε να βλάψει τα θεμέλια οποιασδήποτε τεχνικής κατασκευής».

Το σύνολο δεδομένων για τις Ζώνες Ρηγμάτων αντιπροσωπεύει ένα ή περισσότερα τμήματα ρήγματος παρόμοιων γεωμετρικών και κινηματικών χαρακτηριστικών και, κατά συνέπεια, ένα ή περισσότερα ίχνη ρήγματος. Προβάλλεται βέλτιστα σε χάρτες μικρής κλίμακας. Ως αποτέλεσμα, δεν υπάρχει ανάγκη για πολύ λεπτομερή χαρτογράφηση.

Δείτε όλες τις τελευταίες ειδήσεις στο tirnavospress.gr, ακολουθήστε μας στα social media: Facebook, Instagram, Google News, YouTube,  X  και  TikTok. 

πηγή

Το άρθρο Σεισμός: Τώρα μπορούμε να δούμε πόσα ενεργά ρήγματα έχει η Ελλάδα εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Το άρθρο Λέκκας: Πριν από 23 χρόνια ξαναέκανε σεισμό στη Τουρκία και ακολούθησε μετά αυτός της Αθήνας εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Μιλώντας αποκλειστικά στο TirnavosPress, για τον σεισμό των 4,1 ρίχτερ την Τρίτη 23 Αυγούστου 2022 το πρωί, αλλά και για τους προηγούμενους μετασεισμούς, ο Διευθυντής ερευνών του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου του Αστεροσκοπείου Αθηνών έδωσε απαντήσεις και καθησυχάζει τους κατοίκους του Δήμου Τυρνάβου αλλά και της γύρω περιοχής για τους τελευταίους μετασεισμούς.

TirnavosPress: κ. Καθηγητά υπάρχει λόγος ανησυχίας για τη σεισμική ακολουθία των τελευταίων ημερών;  

Γεράσιμος Χουλιάρας: Παρατηρήθηκε μια σεισμική δραστηριότητα που γίνεται αισθητή, μια σειρά δονήσεων, με το πιο πιθανότερο σενάριο αν δει κάποιος τα επίκεντρα να καταλαβαίνει ότι γίνονται γύρω από το ρήγμα του μεγάλου σεισμού του 2021. Εκεί γίνανε και οι προηγούμενοι μετασεισμοί καθώς μιλάμε για μεγάλο σεισμολογικό όγκο. Οι διαστάσεις στην επιφάνεια αλλάζουν άλλοτε είναι κοντά σε κάποιο χωριό άλλοτε πιο μακριά.

Δεν είναι απαραίτητο να είναι το επίκεντρο στο ίδιο σημείο που έγινε ο προηγούμενος μεγάλος σεισμός. Οι μετασεισμοί γίνονται είτε σε μικρή απόσταση από το επίκεντρο του μεγάλου σεισμού, είτε σε μεγαλύτερη.

Η ζώνη που έχει σπάσει είναι μια μεγάλη έκταση χιλιομέτρων. Γύρω από το κεντρικό ρήγμα συμβαίνουν οι μετασεισμοί σε έναν μεγάλο σεισμογενή όγκο.

Όποτε συμπεραίνουμε ότι το πιο πιθανό σενάριο είναι ότι ακολουθούν μέρος της μετασεισμικής ακολουθίας και ονομάζονται μετασεισμοί γιατί έχουν μικρότερο μέγεθος από το κύριο σεισμό.

Οι μετασεισμικές ακολουθίες διαρκούν ανάλογα με το ρήγμα, το μηχανισμό, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του κάθε σεισμού. Κανένας σεισμός δεν είναι ίδιος, ο κάθε σεισμός έχει τη δική του γεωμετρία, το δικό του υπέδαφος.

TirnavosPress: Πόσο διάστημα ακόμη θα διαρκέσουν οι μετασεισμοί ο κόσμος φοβάται 

Γεράσιμος Χουλιάρας: Μετά από δύο ισχυρές σεισμικές δονήσεις, δύο 6αρια που είδαμε να συμβαίνουν, συνήθως από την εμπειρία μου έχω 40 χρόνια ως σεισμολόγος οι μετασεισμικές ακολουθίες κρατάνε 1 με 2 χρόνια.

Μπορούνε όμως και να κρατήσουν περισσότερα. Σε περιπτώσεις που είχαμε μεγαλύτερους σεισμούς διήρκησαν και 4 χρόνια και παραπάνω. Μπορεί να κρατήσουν και 10 χρόνια.

Είναι μέρος της εκτόνωσης. Εφόσον έχει μικρότερο μέγεθος δεν πρέπει να δημιουργεί ανασφάλεια.

Ο κόσμος είναι λογικό να νιώθει ανασφάλεια και φόβο, πρέπει οι επιστήμονες και τα ΜΜΕ να ενημερώνουν τους πολίτες, για να εξηγούν επιστημονικά ότι χρειάζεται υπομονή μέχρι να σταματήσει το φαινόμενο.

Δεν χρειάζεται κάθε φορά που ταρακουνιούνται να φοβούνται ότι θα γίνει κάτι κακό ξανά. Έχουν την πρόσφατη εμπειρία του μεγάλου σεισμού, είναι ψυχολογικά τραυματισμένοι και έχουν χάσει τα σπίτια τους όποτε με το παραμικρό τρομάζουν, είναι λογικό.

Κλείνοντας να τονίσουμε λοιπόν ξανά ότι είναι η εκτόνωση του φαινομένου, θα κάνει τον κύκλο του, χρειάζεται υπομονή. Αναγκαστικά πρέπει να συνηθίσουν όσο γίνεται να συνηθίσει κανείς, να υπάρχει ψυχραιμία, να μην ανησυχείτε. Είναι μετασεισμοί και δεν αποκλείεται ακόμα και 4,5 ρίχτερ.

Ακραίο αλλά πιθανό. Σωστή πληροφόρηση και ηρεμία χρειάζεται. Ο κόσμος να παραμείνει ήρεμος.

[quads id=5]

Ευχαριστούμε τον κ. Πασχάλη Δημάκη για την διαμεσολάβηση με τον καθηγητή κ. Γεράσιμο Χουλιάρα.

Το άρθρο Ο Γεράσιμος Χουλιάρας στο TP: Οι μετασεισμοί είναι δείγμα εκτόνωσης δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Το άρθρο Ανησυχία για τη σεισμική ακολουθία της χώρας – Συσσωρεύει ενέργεια το σύστημα εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

τόσο για την έκταση των αλλαγών στο ανάγλυφο της Θεσσαλίας μετά από τους μεγάλους σεισμούς του Μαρτίου 2021, όσο και για την έκταση των πλημμυρισμένων εκτάσεων από δορυφόρους της ESA (European Space Agency) μετά το πέρασμα του μεσογειακού κυκλώνα ΙΑΝΟΣ.

Στόχος της διημερίδας ήταν να αναδειχθούν τα προβλήματα που προκλήθηκαν από τον κυκλώνα ΙΑΝΟ, να συζητηθεί η πορεία αποκατάστασης των καταστροφών και να προταθούν επιπρόσθετα αποτελεσματικά μέτρα πρόληψης, διαχείρισης και αντιμετώπισης των φυσικών καταστροφών.

Ειδικότερα ο κ. Γκανάς, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζει στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, έδειξε την έκταση των αλλαγών στο ανάγλυφο της Θεσσαλίας μετά από τους μεγάλους σεισμούς του Μαρτίου 2021 με χρήση δορυφορικών εικόνων ραντάρ από το πρόγραμμα Copernicus της Ευρωπαϊκής Ένωσης και από μετρήσεις μικρομετακινήσεων με γεωδαιτικούς σταθμούς αναφοράς (GNSS–Global Νavigation Satellite System).

Με εικόνες δορυφορικού ραντάρ βρέθηκε, όπως ο ίδιος τονίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ότι το έδαφος κοντά στο Δαμάσι Τυρνάβου υπέστη μόνιμη καθίζηση έως και 36 εκατοστά ενώ η απόσταση Ζάρκου Τρικάλων – Δαμασίου αυξήθηκε κατά 14 εκατοστά. Οι μόνιμες αλλαγές προέκυψαν από τις μετακινήσεις τεμαχών του φλοιού λόγω των τριών επιφανειακών σεισμών πάνω σε τρία διαφορετικά ρήγματα με διεύθυνση ΒΔ-ΝΑ.

Επιπλέον, ο Δρ. Γκανάς έδειξε την έκταση των πλημμυρισμένων εκτάσεων από δορυφόρους της ESA (European Space Agency) μετά το πέρασμα του μεσογειακού κυκλώνα ΙΑΝΟΣ τον Σεπτέμβριο του 2020.

Η συνολική έκταση των πλημμυρών στην Δυτική Θεσσαλία ανήλθε, σύμφωνα με τον ίδιο, σε 475.000 στρέμματα και επηρέασε το μεγαλύτερο μέρος της πεδιάδας της Καρδίτσας και των Φαρσάλων, ενώ καταγράφηκαν πλημμύρες σε περιοχές του νομού Τρικάλων (Μεγάλα Καλύβια, Φαρκαδώνα και Πηνειάδα).

Με χρήση δορυφορικών εικόνων από τον δορυφόρο Sentinel-2 έγινε αποτύπωση των κατολισθήσεων του ΙΑΝΟΥ. Η αποτύπωση έγινε με επεξεργασία εικόνας και ανίχνευση αλλαγών στην κάλυψη γης. Μετρήθηκαν 1.700 κατολισθήσεις στην ορεινή περιοχή δυτικά του Μουζακίου και εκατέρωθεν της Λίμνης Πλαστήρα (περιοχή Αργιθέας).

Πολλές από αυτές τις κατολισθήσεις επαληθεύθηκαν στο πεδίο με κατά τόπους επισκέψεις από ομάδα επιστημόνων (γεωλόγων και μηχανικών). Οι εισηγήσεις, συνολικά ήταν εξαιρετικά ενδιαφέρουσες από προσωπικότητες της επιστημονικής κοινότητας, ακαδημαϊκούς, ανώτατα στελέχη και αυτοδιοικητικούς παράγοντες.

[quads id=4]

πηγή

Το άρθρο Σημαντικές επιστημονικές ανακοινώσεις: Ο σεισμός στο Δαμάσι προκάλεσε μόνιμες αλλαγές στο ανάγλυφο της Θεσσαλίας εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Είναι ίσως η πρώτη φορά που και οι ίδιοι οι σεισμολόγοι συμμερίζονται την ανησυχία χιλιάδων κατοίκων της Θήβας και των κοντινών περιοχών για όσα συμβαίνουν εδώ και μήνες στη Βοιωτία. Ο καθησυχασμός ότι «χρειάζεται προσοχή τα επόμενα λίγα 24ωρα» δεν διατυπώνεται επειδή τα 24ωρα έγιναν μήνες.

Η εκτόνωση των τεκτονικών δυνάμεων που βρίσκουν διέξοδο μέσα από τρομακτικά, υπόκωφα, βουητά προς την επιφάνεια του εδάφους, μερικές φορές αφήνοντας τις ρωγμές τους σε δρόμους και τοίχους σπιτιών, δεν δείχνει σημάδια τερματισμού.

Ακατανόητα

Είναι ίσως η πρώτη φορά που κάτω από μία πόλη, έναν νομό, δίπλα στην πρωτεύουσα της χώρας όπου ζουν πάνω από 5 εκατ. άνθρωποι, ένα ρήγμα ή ένα σύμπλεγμα ρηγμάτων συμπεριφέρεται με τρόπο ακατανόητο, απειλώντας να λυτρωθεί με έναν σφοδρό, καταστροφικό, σεισμό.

Εδώ και πολλούς μήνες, μέσα στον φλοιό της Γης, η σεισμική ενέργεια μοιάζει ανεξάντλητη, μία γεωλογική αρρυθμία που μαρτυρά ελάχιστα στοιχεία για τον τόπο προέλευσης της και τι επιδιώκει. Πάνω από 3.000 δονήσεις, τρομοκρατούν χιλιάδες ανθρώπους και προβληματίζουν τους ειδικούς.

Πραγματικά υπήρξαν δύο σεισμοί στην περιοχή με μέγεθος πάνω από 6 Ρίχτερ, την περίοδο 1977-1981 και πολύ παλιότερα το 1892. Ομως η προσεισμική ακολουθία δεν ήταν φαίνεται να είχε τέτοια διάρκεια, αν δεχτούμε ότι πρόκειται για κάτι τέτοιο και στην περίπτωση αυτή.

Ισως και 6 Ρίχτερ;

Ο διευθυντής Ερευνών Σεισμολογίας στο Γεωδυναμικό Ινστιτούτο του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών Γεράσιμος Παπαδόπουλος, είναι ένας από τους επιστήμονες που ανησυχεί. Μιλώντας στα «ΝΕΑ», θεωρεί πολύ πιθανό να εκδηλωθεί σεισμός 6 Ρίχτερ στην περιοχή, και συνιστά τη λήψη πρόσθετων μέτρων από τις τοπικές Αρχές.

Τον κώδωνα του κινδύνου για τους σεισμολόγους έκρουσε η πρόσφατη σεισμική δόνηση των 4,3 Ρίχτερ, της 10ης Απριλίου, τρία 24ωρα μόλις μετά τα 3,9 Ρίχτερ και ενώ είχε να καταγραφεί σεισμός τέτοιου μεγέθους από τις 11 Ιουλίου.

Οι δείκτες

Μελετώντας το πλήθος των στοιχείων που προκύπτουν από την έξαρση σεισμικότητας στη Θήβα, ο καθηγητής εξηγεί στα «ΝΕΑ» ποιοι δείκτες αποκαλύπτουν χαρακτηριστικά προσεισμικής ακολουθίας (πανομοιότυπης με την περίπτωση του Αρκαλοχωρίου), με «σημαντική πιθανότητα», όπως αναφέρει ο ίδιος, «για ισχυρότερο σεισμό στην περιοχή», ανάλογο των 6,2 Ρίχτερ που είχαν χτυπήσει τη Θήβα το 1892, έπειτα από ανάλογη προσεισμική δραστηριότητα 17 μηνών.

Η πιθανότητα

«Τα ρήγματα στη Θήβα είναι σε συνέχεια των ρηγμάτων του Κορινθιακού Κόλπου. Εχουμε δημοσιεύσει μελέτη για τους προσεισμούς ισχυρών δονήσεων στον Κορινθιακό, σύμφωνα με την οποία, στις 12 από τις 17 περιπτώσεις, είχαμε προσεισμική ακολουθία. Ενα ποσοστό 83%.

Εάν λάβουμε αυτό υπόψη, τότε, βλέποντας στη Θήβα ότι υπάρχουν χαρακτηριστικά προσεισμών, βλέπουμε ότι υπάρχει σημαντική πιθανότητα για ισχυρότερο σεισμό στην περιοχή», σημειώνει ο καθηγητής, αναφέροντας ως βασικά γνωρίσματα προσεισμών την επιτάχυνση του ρυθμού σεισμικότητας και το σχετικό πλήθος των μεγάλων σεισμών, που στη σεισμολογία εκφράζεται με την παράμετρο b: «Σε περιπτώσεις προσεισμών, η b παρουσιάζει σημαντική πτώση σε σχέση με την τιμή που έχει το προηγούμενο διάστημα.

Φάση προσεισμών;

Εδώ έχουμε μια παράμετρο που το τελευταίο 20ήμερο παρουσιάζει σημαντική πτώση, από το 1 στο 0,80. Και αυτό ενισχύει την άποψη ότι πιθανώς βρισκόμαστε σε φάση προσεισμών».

Παρατηρώντας τα επίκεντρα των σεισμών στην περιοχή και τη ζώνη που αυτά σχηματίζουν, ο ίδιος τοποθετείται και ως προς το μέγεθος ενός πιθανού ισχυρότερου σεισμού. «Οι πιο αξιόλογοι σεισμοί στη Θήβα (3 Ρίχτερ και πάνω) από το καλοκαίρι μέχρι τώρα, καταλαμβάνουν μια ζώνη μήκους 15-20 χιλιομέτρων, διατασσόμενοι σε μια γραμμή από την ανατολή προς τη δύση. Αν αυτό αντιστοιχεί σε ένα ρήγμα, τότε αυτό το μήκος ρήγματος αντιστοιχεί σε σεισμό μεγέθους 6 Ρίχτερ».

Κίνδυνος για την Αθήνα;

Και η Αθήνα; Κατά πόσο κινδυνεύει, εν μέσω, μάλιστα, τουριστικής περιόδου, από έναν σεισμό 6 Ρίχτερ στη γειτονική Θήβα; «Νομίζω ότι είναι μειωμένη η απειλή για την Αθήνα λόγω της απόστασης που είναι σημαντική», σημειώνει ο Γεράσιμος Παπαδόπουλος, ενώ, ως προς τη δυνατότητα εκτίμησης του χρόνου στον οποίο μπορεί να «απλωθεί» η πολύμηνη προσεισμική ακολουθία στη Θήβα, είναι σαφής: «Δυστυχώς είναι δύσκολο να το πούμε, δεν έχω τρόπο να το ελέγξω επιστημονικά.

Θέλω να πω όμως ότι η περιοχή της Θήβας βρίσκεται σε περίοδο αυξημένου σεισμικού κινδύνου, η σεισμικότητα έχει τα χαρακτηριστικά προσεισμών και, για τον λόγο αυτό, η γένεση ισχυρότερου σεισμού είναι σημαντικά πιθανή».

Οι επιφυλάξεις Τσελέντη

Τη δική του εκτίμηση για τους σεισμούς στη Θήβα έκανε ο διευθυντής του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου της Αθήνας, Άκης Τσελέντης λέγοντας πως η σεισμική έξαρση τόσο στη Θήβα και όσο και στη γύρω περιοχή πιθανόν θα σβήσει.

Ωστόσο, ο κ. Τσελέντης πρόσθεσε μιλώντας στο ΑΠΕ ότι το ιστορικό της περιοχής, που είχε δώσει την περίοδο 1977-1981 ακόμη και σεισμό 6,2 Ρίχτερ στο Καπαρέλι Θηβών, αλλά και η γειτνίασή της με τον Κορινθιακό Κόλπο, μας κάνει πιο επιφυλακτικούς.

Οργανα καταγραφής

Την Τετάρτη και την Πέμπτη ο καθηγητής θα επισκεφθεί την περιοχή για να συναντηθεί με δημάρχους και αυτοδιοικητικούς παράγοντες, ενώ θα τοποθετήσει όργανα καταγραφής των δονήσεων, ξεκινώντας το μεσημέρι από τη Χαλκίδα και αύριο θα συνεργαστεί με το Συντονιστικό όργανο στη Λιβαδειά.

Ο καθηγητής Διαχείρισης Φυσικών Καταστροφών και πρόεδρος του ΟΑΣΠ, Ευθύμιος Λέκκας λέει ότι «από τον Δεκέμβριο του 2020, εδώ δηλαδή και 16 μήνες, έχει αρχίσει μια ασθενής σεισμική δραστηριότητα στην περιοχή των Θηβών και μέχρι τώρα έχει δώσει 3.000 σεισμούς με μέγεθος έως 4,7 βαθμών Ρίχτερ»

Υπάρχει «ταβάνι;»

Ο κ Λέκκας ξεκαθαρίζει ότι είναι μία παρόμοια σεισμική ακολουθία όπως με το Αρκαλοχώρι όμως θα πρέπει να λάβουμε υπόψιν ότι το γεωτεκτονικό και σεισμοτεκτονικό πλαίσιο των Θηβών είναι τελείως διαφορετικό από την Κρήτη, πράγμα που σημαίνει ότι δεν οφείλει η μια κατάσταση να ακολουθήσει την άλλη.

Ο κ. Λέκκας συνεχίζει: «Όμως με βάση τα υφιστάμενα στοιχεία βλέπουμε, και αυτό είναι ένα πόρισμα δεκάδων επιστημόνων που δημοσίευσαν μία εργασία σε διεθνές περιοδικό, ότι στην περιοχή των Θηβών το 1914 εκδηλώθηκε ένας σεισμός των 6 βαθμών περίπου. Θεωρούμε ουσιαστικά οροφή αυτόν τον σεισμό με πολύ μικρή πιθανότητα να εκδηλωθεί. πολύ μικρή πιθανότητα αλλά πιθανή».

Πηγή

Δείτε όλες τις τελευταίες ειδήσεις στο tirnavospress.gr, ακολουθήστε μας στο Facebook, Instagram, YouTube, Google News και Twitter.

Το άρθρο Ανησυχία των κατοίκων και των σεισμολόγων για τις 3.000 δονήσεις στην Θήβα εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Ο πρόεδρος του ΟΑΣΠ, Ευθύμης Λέκκας δήλωσε πως αυτό που βλέπουμε να συμβαίνει τώρα στην Θήβα είναι οι τελευταίες εξάρσεις, τα τελευταία σκιρτήματα ενός φαινομένου που έχει απασχολήσει έντονα του σεισμολόγους. «Η εκτίμηση μου είναι το θέμα της Θήβας πηγαίνει πια σε αποδρομή. Είναι μια παροξυσμική φάση στα τελειώματα της» μας είπε χαρακτηριστικά ο ίδιος.

Την εκτίμησή του για ο, τι συμβαίνει στην περιοχή μας έδωσε και ο καθηγητής σεισμολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Κώστας Παπαζάχος. Όπως μας είπε ο ίδιος: «H Θήβα είναι μια υπόθεση που μα απασχολεί έντονα από τον περασμένο Ιούλιο. Η ευρύτερη περιοχή έχει πολλά ρήγματα. Σε ένα σημείο εξ’ αυτών υπάρχει μια διέγερση η οποία οδηγεί σε περιόδους εξάρσεων.

Φαίνεται όμως ότι η συγκεκριμένη διέγεραη προέρχεται από μια δευτερεύουσα δομή του ρήγματος, η οποία δεν είναι και τόσο μεγάλη και αυτό είναι το αισιόδοξο της υπόθεσης. Μιλάμε δηλαδή για μια ζώνη που δεν έχει τόσο μεγάλο μήκος και δεν είναι και πολύ σημαντική. Το ότι όμως κοντά και γύρω από την Θήβα υπάρχουν μεγάλες ρηξιγενείς δομές, αυτό είναι ένα γεγονός.

«Πάντως, την επίμονη δραστηριότητα σε μια συγκεκριμένη περιοχή είναι κάτι που το έχουμε ξαναδεί πολλές φορές στη χώρα μας. Σε κάποιες περιπτώσεις αυτή η δραστηριότητα κράτησε κάποιους μήνες, σε άλλες όμως διήρκησε ακόμα και χρόνια. Στα Ψαχνά Ευβοίας για παράδειγμα, το 2001 η αντίστοιχη δραστηριότητα κράτησε σχεδόν δύο χρόνια, μέχρι το 2003».

«Η Θήβα απαιτεί εγρήγορση»

Κατά τον κο Παπαζάχο, το ότι αυτές οι εξάρσεις είναι συνηθισμένες στον ελληνικό χώρο δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να υπάρχει και εγρήγορση. Όπως μας είπε ο ίδιος: «Για το συγκεκριμένο θέμα της Θήβας έχει συνεδριάσει η Επιτροπή Εκτίμησης Σεισμικού Κινδύνου ήδη από το 2021 και έχει βγάλει ειδική σχετική απόφαση από τον περασμένο Σεπτέμβριο. 

Μέσα σε αυτό το πόρισμα αναφέρεται ότι αυτή η Θήβα έχει δώσει μέσα σε λίγο καιρό εκατοντάδες σεισμούς. Ακόμα, σημειώναμε ότι το φαινόμενο είναι σε εξέλιξη και δεν μπορεί να αποκλειστεί η πιθανότητα ισχυρότερου σεισμού και πως δεδομένης της κατάστασης θα πρέπει να υπάρχει από τους αρμόδιους φορείς συγκεκριμένο σχέδιο. Οι ενέργειες περιγράφονται και στο σχέδιο της Πολιτικής Προστασίας ‘Ξενοκράτης’, αλλά και στο σχέδιο ‘Εγκέλαδος’. 

Η Θήβα πρέπει να είναι σε αυξημένη επιφυλακή και να είναι προπονημένη στα σχετικά σχέδια. Γι’ αυτό άλλωστε και στην ευρύτερη περιοχή έχουν τοποθετηθεί και πρόσθετοι σεισμογράφοι.

«Επαναλαμβάνω ότι μιλάμε για περιοχή με ισχυρό ιστορικό σεισμικότητας. Εκεί έχουν σημειωθεί σεισμοί ακόμα και της τάξης των 6, 5 ρίχτερ αλλά και σεισμοί που προκάλεσαν σημαντικές βλάβες. Ο σεισμός του 1853 ήταν 6,5 ρίχτερ και είχε ως αποτέλεσμα 11 νεκρούς και 60 τραυματίες. Το 1893 ήρθε και σεισμός των 6,2 ρίχτερ και κατέστρεψε το 75% των σπιτιών της Θήβας.

Η πόλη στα τέλη του 19ου αι.- αρχές 20ου αι. χτίστηκε από την αρχή και για αυτό τα κτίρια της πια είναι αρκετά παλιά, με κακή ποιότητα».

Πηγή

Το άρθρο Τι συμβαίνει με τους σεισμούς στη Θήβα «Ένα φαινόμενο σε εξέλιξη» εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Την παραπάνω δήλωση έκανε ο καθηγητής σεισμολογίας και μέλος της Επιτροπής Εκτίμησης Σεισμικού Κινδύνου Γεράσιμος Παπαδόπουλος.

Στο ερώτημα, λοιπόν, πόσο έτοιμη είναι η Ελλάδα για έναν ακραίο σεισμό ο κ. Παπαδόπουλος έστειλε το προσωπικό του μήνυμα προς την πολιτεία και τους πολίτες λέγοντας ξεκάθαρα ότι δεν είμαστε έτοιμοι.

Σύμφωνα με τον ίδιο «ξέρουμε ότι μεγάλοι και ακραίοι σεισμοί έγιναν στο παρελθόν και κάποια στιγμή θα συμβούν στο μέλλον» και εξηγεί: «Αναφέρομαι σε δυο πολύ μεγάλους σεισμούς όπως το 365μ.Χ., για τον οποίο ασχολείται η παγκόσμια σεισμολογική κοινότητα, που έγινε στα δυτικά της Κρήτης και ανύψωσε το νησί από 6,6μ. έως 9μ., ενώ από την απότομη μετακίνηση στο ρήγμα προκλήθηκε τσουνάμι που κατέκλυσε όλη τη λεκάνη της ανατολικής Μεσογείου με αποτέλεσμα πλοία από την Αλεξάνδρεια να καταλήξουν στις σκεπές των σπιτιών. Έγινε, δηλαδή κάτι ανάλογο με αυτό που είδαμε στον Ινδικό Ωκεανό το 2004 αλλά και στην Ιαπωνία το 2011», είπε μιλώντας στο ieidiseis.gr.

Το μέγεθος του σεισμού που σημειώθηκε το 365μ.Χ., ήταν μεταξύ 8 και 8,5 ρίχτερ και ο κ. Παπαδόπουλος επαναλαμβάνει σε όλους τους τόνους ότι «πρέπει να προετοιμαστούμε και για αυτό το ενδεχόμενο».

«Θα πει κάποιος κάθε πότε γίνονται αυτοί οι σεισμοί» διερωτήθηκε ο ίδιος απαντώντας ότι «γίνονται σε αραιά χρονικά διαστήματα. Μπορεί να είναι κάθε 500 χρόνια, μπορεί κάθε 1000 χρόνια. Δεν γνωρίζουμε όμως το πότε θα είναι ο επόμενος και το ότι έχουν μεγάλη επαναληπτικότητα δεν μας απαλλάσσει από κάποια ευθύνη καθώς μπορεί να γίνει σε μια χρονική στιγμή που δεν την αναμένουμε».

Αξίζει να σημειωθεί ότι το ίδιο φαινόμενο επαναλήφθηκε στην ανατολική Κρήτη το 1303. «Ήταν ένας τρομερός σεισμός με τεράστια έκταση βλαβών και μεγάλο τσουνάμι με τα ίδια ακριβώς αποτελέσματα, ενώ το μέγεθός του ήταν επίσης 8 ρίχτερ» συμπλήρωσε ο κ. Παπαδόπουλος.

Τι πρέπει να γίνει

Τι πρέπει όμως να γίνει ακόμη και στην περίπτωση που οι πιθανότητες να συμβεί ένας ακραίος σεισμός είναι μικρές; Ο κ. Παπαδόπουλος ήταν αφοπλιστικός: «Είναι καιρός πλέον να εξετάζουμε στα σενάρια που έχουμε, τους τρόπους με τους οποίους μπορούμε να αντιμετωπίσουμε «αύριο» ένα ακραίο σεισμικό φαινόμενο που το έχουμε μπροστά μας. Και πρόκειται για ένα πανευρωπαϊκό θέμα και όχι εθνικό. Εκείνοι που έχουν κινητοποιηθεί αρκετά για το θέμα είναι οι Αιγύπτιοι οι οποίοι κάθε χρόνο στις 5 Νοεμβρίου, που είναι η Παγκόσμια Ημέρα Ενημέρωσης για το τσουνάμι, διοργανώνουν ένα αντίστοιχο Συνέδριο διότι φοβούνται τέτοιους σεισμούς και τσουνάμι.

Θα πρέπει, λοιπόν, να υπάρξει μια διεθνής προσπάθεια να μελετήσουμε αυτά τα φαινόμενα, αλλά και να εξετάσουμε τα σενάρια των συνεπειών που θα έχουμε από ένα τόσο μεγάλο σεισμό όσο και από το τσουνάμι που θα προκαλέσει».

Ποια είναι όμως τα ρήγματα στον ελλαδικό χώρο που σήμερα τον ανησυχούν ιδιαίτερα.

Το ρήγμα της Θήβας

«Πολλοί συνάδελφοί μου την έχουν ξεχάσει αυτή την περιοχή και νομίζουν ότι έσβησε, ωστόσο όποιος παρακολουθεί θα δει ότι καθημερινά έχουμε δυο – τρεις πολύ μικρούς σεισμούς το οποίο σημαίνει ότι έχουμε μια ενεργή περιοχή, η οποία μετά την έξαρση του καλοκαιριού δεν έχει σβήσει και εξακολουθεί να δίνει μικρούς σεισμούς που σημαίνει ότι πρέπει να παρακολουθούμε την περιοχή με πολύ μεγάλη προσοχή» ανέφερε για την περιοχή της Θήβας ο κ. Παπαδόπουλος και πρόσθεσε:

«Όταν λέω προσοχή, θέλω να σας θυμίσω την περίπτωση του μεγάλου σεισμού στη Θήβα το 1893 όπου η προσεισμική δραστηριότητα κράτησε περίπου ενάμιση χρόνο. Και επειδή στα σεισμικά φαινόμενα δεν υπάρχουν απόλυτοι κανόνες χρειάζεται αυτή η πολύ μεγάλη προσοχή.

Το δε ρήγμα της Θήβας είναι ενεργό και είχε δώσει σεισμό 6 με 6,2 ρίχτερ, ενώ και το 1914 είχαμε σεισμό για τον οποίο δεν έχουμε σήμερα ενδείξεις ότι υπήρξαν προσεισμοί κάτι που δείχνει την πολυπλοκότητα των φαινομένων και ότι δεν μπορούν να μπουν σε καλούπια».

Η σεισμική ακολουθία της Κρήτης

Ένας δεύτερος σημαντικός προβληματισμός του κ. Παπαδόπουλου στρέφεται προς την Κρήτη. «Με απασχολεί ιδιαίτερα τις τελευταίες ημέρες η Κρήτη. Υπάρχει μια μικροσεισμική δραστηριότητα η οποία αναπτύσσεται βόρεια από το Αρκαλοχώρι και ανατολικά από το Ηράκλειο.

Είναι έξω από τον μετασεισμικό χώρο του Αρκαλοχωρίου και δεν συμφωνώ με όσους λένε ότι πρόκειται για το ρήγμα του Αρκαλοχωρίου, το οποίο δήθεν φτάνει έως την συγκεκριμένη περιοχή. Δε λέω ότι αναγκαστικά θα κάνει ισχυρό σεισμό, αλλά ότι δεν φθάνει εκεί το ρήγμα που έδωσε το σεισμό του Αρκαλοχωρίου.

Νομίζω ότι στο κοντινό μέλλον θα δούμε πως θα εξελιχθεί το φαινόμενο. Πρέπει να σας τονίσω ότι η Κρήτη είναι από τις πιο ενεργές περιοχές της χώρας μας διότι βρίσκεται στο κεντρικό τμήμα του ελληνικού σεισμικού τόξου».

Το ΒΑ Αιγαίο θέλει προσοχή

Μια άλλη περιοχή που προβληματίζει τον κ. Παπαδόπουλο είναι το βορειοανατολικό Αιγαίο. «Θέλει σίγουρα προσοχή αυτή η περιοχή. Την περίοδο του ’80 και συγκεκριμένα το 1982 και το 1983 είχαμε αλλεπάλληλους ισχυρότατους σεισμούς και εκ νέου το 2014 με μεγέθη έως 6,9 ρίχτερ.

Κατά συνέπεια είναι μια σεισμοτεκτονική δομή με πάρα πολύ υψηλό σεισμικό δυναμικό, διότι αποτελεί την συνέχεια του ρήγματος της βόρειας Ανατολίας που έρχεται από το βόρειο τμήμα της Τουρκίας, εισέρχεται στη θάλασσα του Μαρμαρά και κινείται μέσα στη θάλασσα του βορείου Αιγαίου.

Το ότι οι γύρω κατοικημένες περιοχές βρίσκονται σε αρκετή απόσταση από το συγκεκριμένο ρήγμα δεν μας απαλλάσσει από την ευθύνη να παρακολουθούμε και να αξιολογούμε με μεγάλη προσοχή τα δεδομένα.

Και μην ξεχνάτε ότι ο σεισμός 5,4 ρίχτερ στις 16/1/2022 στο βόρειο Αιγαίο μπορεί να είναι μόνο η αρχή μιας διαδικασίας και μπορεί σε ένα, δύο ή τρία χρόνια να δούμε την επανάληψη του επόμενου ισχυρού σεισμού» σημειώνει ο κ. Παπαδόπουλος.

Η τρωτότητα της Αττικής

Για την «πολύπαθη» Αττική ο κ. Παπαδόπουλος εξέφρασε συγκεκριμένους προβληματισμούς καθώς «εδώ είναι μια μεγαλούπολη η οποία έχει αυξημένη τρωτότητα και είναι εκτεθειμένη στον σεισμικό κίνδυνο».

Ο μεγάλος πληθυσμός, οι περιοχές με χιλιάδες αυθαίρετα και η μεγάλη συγκέντρωση βιομηχανικών και οικονομικών δραστηριοτήτων την κάνουν πολύ ευάλωτη στον σεισμικό κίνδυνο, με τον καθηγητή σεισμολογίας να αναφέρει για τα ρήγματα της Αττικής:

«Τα μεγάλα ρήγματα που μέχρι τώρα γνωρίζουμε είναι περιμετρικά της Αττικής. Πρόκειται για το μεγάλο ρήγμα που φεύγει από τον ανατολικό Κορινθιακό, περνάει από τη Θήβα και φτάνει μέχρι τον Ωρωπό, που έχει δώσει μεγάλους σεισμούς στο παρελθόν.

Η μεγάλη σεισμική πηγή στις Αλκυονίδες, που βρίσκεται στον ανατολικό Κορινθιακό, απείλησε και έβλαψε γειτονιές της Αττικής το 1981, ενώ και μικρότερα ρήγματα, όπως της Φυλής το 1999, δημιουργούν μεγάλα προβλήματα. Άρα έχουμε και σχετικά μακρινές σεισμικές πηγές αλλά και μέσα στην Αττική που σημαίνει ότι τα μάτια μας πρέπει να είναι ανοιχτά.

Και ξέρετε είναι μάλλον μια εύκολη λύση το να λέμε ότι είναι μια περιοχή χαμηλής σεισμικότητας καθώς δεν ξέρουμε πλήρως τα ρήγματα και ταυτόχρονα είναι πολύ μεγάλη η τρωτότητα κάτι που είδαμε το 1999 όταν από τον σεισμό της Πάρνηθας με μέγεθος 5.9 ρίχτερ είχαμε 143 θύματα, που όπως φαίνεται και από το σχετικό πίνακα ήταν ένας από τους πιο πολύνεκρους σεισμούς μετά από αυτόν στα Επτάνησα τον Αύγουστο του 1953».

Το άρθρο Γερ. Παπαδόπουλος: Πόσο προετοιμασμένη είναι η Ελλάδα για ένα ισχυρό… σεσμό; εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Η ύπαρξη μετασεισμών, ήδη, πάντως, είναι ένα καλό σημάδι» αλλά υπενθυμίζει πως «στην ίδια περιοχή έγινε πολύ ισχυρός σεισμός μεγέθους 6,7 στις 18.2.1911».

Το άρθρο Γερ. Παπαδόπουλος: Πολύ νωρίς για συμπεράσματα «στην περιοχή έγινε πολύ ισχυρός σεισμός μεγέθους 6,7 το 1911». εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Ένας πολύ ισχυρός σεισμός 6,3 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ καταγράφεται στην Κρήτη στις 12 Οκτωβρίου, στις 12:24 το μεσημέρι στα νότια-νοτιοανατολικά της Κρήτης, σεισμός που δεν συνδέθηκε με την έταιρη μεγάλη σεισμική δόνηση προ εβδομάδων στο Αρκαλοχώρι. Το επίκεντρο του  σεισμού ήταν 80 χιλιόμετρα μακριά από αυτόν του Αρκαλοχωρίου και προήλθε από διαφορετικό κέντρο.

Σύμφωνα με την αυτόματη ενημέρωση του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου, ο σεισμός σημειώθηκε σε θαλάσσιο χώρο στα 23 χιλιόμετρα ανατολικά της Ζάκρου, ενώ το εστιακό βάθος εντοπίστηκε στα 8,2 χιλιόμετρα.

Οι τρεις ισχυρές σεισμικές δονήσεις μέσα σε ένα χρονικό διάστημα εικοσιτριών ημερών  δεν είναι πρωτόγνωρο φαινόμενο, όπως αναφέρει στο protothema ο διευθυντής ερευνών του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου του Αστεροσκοπείου Αθηνών. «Στην Ελλάδα έχουμε ισχυρές σεισμικές δονήσεις δύο φορές το χρόνο, Υπενθυμίζω: 6,8 Ρίχτερ στη Ζάκυνθο το 2018, 6,7 Ρίχτερ σε Σάμο και Κω το 2017, 6,1 Ρίχτερ στη Λευκάδα το 2016. 
Ο ίδιος, σπεύδει να υπενθυμίσει, αναφερόμενος στα σεισμολογικά στοιχεία που είχε στη διάθεσή του ήδη από τον περασμένο Ιούλιο, ότι υπήρχαν ενδείξεις πως κάτι δεν πήγαινε καλά στην περιοχή της Κρήτης, με τον ίδιο να δηλώνει ότι «δεν με είχαν καλέσει στην Επιτροπή Σεισμικού Κινδύνου για να τους παρουσιάσω τα στοιχεία».

«Είχαμε τρια σεισμικά γεγονότα σε σύντομο χρονικό διάστημα. Ο σεισμός δεν είναι ένα φαινόμενο που μπορεί κανείς να το σταματήσει, ωστόσο το ”κλειδί” βρίσκεται στην αντιμετώπιση με σωστή δόμηση. Τα κτήρια της επαρχίας βρίσκονται σε απαράδεκτη κατάσταση. Είναι μια περίοδος αυξημένης σεισμικής δραστηριότητας που μας λέει ότι πρέπει να βρισκόμαστε σε επιφυλακή τόσο εμείς, όσο φυσικά και η Πολιτική Προστασία», υπογραμμίζει ο ίδιος και δηλώνει, μεταξύ άλλων: «Διανύουμε όντως, περίοδο έντονων σεισμών».  

«Χρειάζεται αυξημένη προσοχή ο χώρος με λεπτομερή παρακολούθηση και καθημερινή ανάλυση της σεισμικότητας».
Χαρακτήρισε δε, θετική εξέλιξη το γεγονός ότι απελευθερώνονται τοσό μεγάλες και ισχυρές τάσεις στην περιοχή. «Το φαινόμενο βρίσκεται σε φθίνουσα πορεία αλλά πρέπει να αλλάξει ο αντισεισμικός κανονισμός». 

Όλα τα τελευταία σεισμικά φαινόμενα, όπως αναλύει ο επιστήμων, αφορούν περιοχές που διαπερνά το ελληνικό τόξο, με τον ίδιο να σπεύδει να διευκρινίσει ότι το «τριπλό» σεισμικό φαινόμενο δεν είναι σε καμία περίπτωση σπάνιο, υπενθυμίζοντας και την πρόσφατη ισχυρή σεισμική δόνηση των 7 Ρίχτερ στη Σάμο στις 30 Οκτωβρίου του 2020. 

«Όλη η διέγερση ξεκίνησε από τη σεισμική δόνηση στη Σάμο»,αποκαλύπτει.
Χαρακτηριστικό της ισχύος της, ήταν ότι έγινε ιδιαίτερα αισθητή και στην Αττική, αλλά και σε πολλές περιοχές της ηπειρωτικής και νησιωτικής χώρας, ενώ είχε μεγάλη διάρκεια.
«Οι δύο τελευταίες σεισμικές δονήσεις στη χώρα μας πριν από λίγες ημέρες είναι σε γειτονικά ρήγματα του ελληνικού τόξου, πάνω στην περιοχή σύγκλισης των λιθοσφαιρικών πλακών σε γειτονικά ρήγματα της περιοχής υποβύθισης της αφρικανικής πλάκας κάτω από ευρασιατική, δηλαδή την πλάκα του Αιγαίου. Όλοι αυτοί οι σεισμοί που συμβαίνουν στην περιοχή του τόξου υπόκεινται στους ίδιους κανόνες. Ο χθεσινός σεισμός είναι κι αυτός στο ίδιο πλαίσιο σύγκλισης των λιθοσφαιρικών πλακών.

Το ελληνικό τόξο είναι η περιοχή που συναντιούνται η ευρασιατική με την αφρικανική πλάκα και αυτό έχει ως αποτέλεσμα κάποιες αυξημένες τάσεις εντός του ελληνικού χώρου για τη γένεση ισχυρών σεισμών»,επισημαίνει. Κοινώς, οι σεισμοί στην Κρήτη οφείλονται στη σύγκρουση δύο αχανών κομματιών γης: Της Αφρικανικής και της Ευρασιατικής «πλάκας». Καθώς κινούνται με αντίθετη φορά η μία προς την άλλην, η Αφρικανική πλάκα βυθίζεται κάτω από την Ευρασιατική, σε μια διεργασία που εξελίσσεται ακατάπαυστα επί εκατομμύρια χρόνια.

*Το ελληνικό τόξο ξεκινώντας από την Κεφαλονιά, διασχίζει το νότιο Ιόνιο ανατολικά της Πελοποννήσου και περνώντας νότια της Κρήτης καταλήγει στη Ρόδο. Εδώ τα Ρίχτερ χτυπoύν με μεγέθη που φθάνουν ακόμη και τους 7,5 βαθμούς. Είναι το όριο επαφής και σύγκλισης της αφρικανικής με την ευρασιατική λιθοσφαιρική πλάκα, που η πρώτη βυθίζεται με ταχύτητα περίπου 4,5 εκατοστών τον χρόνο κάτω από τη δεύτερη, και είναι αυτή η τιτάνια «μάχη» των πλακών στο Νότιο Αιγαίο η κύρια αιτία εκδήλωσης των περισσότερων σεισμών στην Ελλάδα.

Σημαντικές δράσεις σε σχολεία

Η απόκτηση γνώσεων για τη σωστή αντιμετώπιση του φαινομένου του σεισμού και οι δράσεις που γίνονται, σε μία χώρα με συνεχή σεισμική δραστηριότητα όπως η Ελλάδα, πρέπει να ξεκινά από τα πρώτα σχολικά χρόνια, επισημαίνει τέλος ο Γεράσιμος Χουλιάρας, με τον ίδιο να αναφέρει ότι έχει καταφέρει να υλοποιεί μαθήματα σεισμογραφίας σε σχολικά τμήματα, γνωρίζοντας στα παιδιά τα σεισμόμετρα.

Θεωρεί απαραίτητη την ενημέρωση των μαθητών σε θέματα αντισεισμικής προστασίας που θα πρέπει να αποτελεί μέρος της καθημερινής σχολικής διαδικασίας.

Πηγή

Το άρθρο Γερ. Χουλιάρας: «Διανύουμε περίοδο έντονων σεισμών, ωστόσο το φαινόμενο δεν είναι σπάνιο» εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Στα άκρα φαίνεται πως οδηγείται η αντιπαράθεση του σεισμολόγου Άκη Τσελέντη με τον συνάδελφό του, Γεράσιμο Παπαδόπουλο, καθώς ο πρώτος εξέφρασε την οργή του για πρόβλεψη που έκανε ο δεύτερος για πιθανό σεισμό στο Ιόνιο.

Ο διευθυντής του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου ανήρτησε φωτογραφία από πρωτοσέλιδο τοπικής εφημερίδας, όπου φιλοξενείται δήλωση – πρόβλεψη του Γεράσιμου Παπαδόπουλου για μεγάλο σεισμό στην περιοχή του Ιονίου.

«Καλά δεν ντρεπόμαστε καθόλου;» έγραψε χαρακτηριστικά στον προσωπικό του λογαριασμό στο Facebook ο Άκης Τσελέντης, αναφέροντας πως η δήλωση έγινε σε μία περίοδο που ο κόσμος είναι τρομοκρατημένος από τους αλλεπάλληλους σεισμούς.

Εντονη σεισμική δραστηριότητα

Παράλληλα, παραθέτει και χάρτη του Ιονίου για να δείξει ότι πρόκειται για μία περιοχή με έντονη σεισμική δραστηριότητα, όπου δεν είναι απίθανο πράγματι να γίνει σεισμός, σημειώνοντας ότι ο ίδιος δεν έχει κάτι να προβλέψει για το Ιόνιο με βάση τις μετρήσεις του.

Ο κ. Τσελέντης επιτίθεται στον κ. Παπαδόπουλο, αναρωτώμενος μάλιστα γιατί βρίσκεται στην Εθνική Επιτροπή Εκτίμησης Σεισμικού Κινδύνου αφού δεν είναι καθηγητής ούτε ερευνητής.

«Απλώς είναι το 1 λεπτό δημοσιότητας το οποίο σας έλεγα, χάρη στο οποίο γράφουμε στα παλαιότερα των υποδημάτων μας την αγωνία του κόσμου και «αν μας κάτσει» θα βγούμε και θα κομπάζουμε στα κανάλια ότι το είπαμε…. Δηλαδή παίζουμε ζάρια» γράφει στην ανάρτησή του.

Μάλιστα, τον κατηγορεί για εκτίμηση βασισμένη σε… «αέρα κοπανιστό» και για «αρρωστημένες φιλοδοξίες», ενώ αναφέρει ότι στο Γεωδυναμικό Ινστιτούτο έχουν δεχθεί δεκάδες τηλεφωνήματα από τρομοκρατημένους πολίτες.

Το άρθρο Ξέσπασμα Τσελέντη για την πρόβλεψη συναδέλφου του για σεισμό στο Ιόνιο εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Έτσι και στην παρούσα φάση, αδυνατούμε να απαντήσουμε αν ο πρόσφατος σεισμός (12.10.2021) στην ανατολική Κρήτη, είναι ο τελευταίος κρίκος της έξαρσης ή όχι. Ο Εγκέλαδος κρύβει καλά τα μυστικά του.

Οι δύο πρόσφατοι πολύ ισχυροί σεισμοί στην Κρήτη έχουν προκαλέσει μεγάλη ανησυχία στο νησί αλλά και ευρύτερο προβληματισμό στον πληθυσμό της χώρας. Δεν είναι συνηθισμένο να γίνονται δύο συνεχόμενοι ισχυροί σεισμοί σε γειτονικές περιοχές και με χρονική απόσταση μόνο δύο εβδομάδων. Προσωπικά δεν εξεπλάγην, έχω βιώσει επιστημονικά πολύ πιο εντυπωσιακές εξάρσεις σεισμών στη χώρα μας.
Όπως το 2008, όταν στο ελληνικό σεισμικό τόξο μέσα σε επτά μήνες, από τον Ιανουάριο μέχρι τον Ιούλιο εκείνης της χρονιάς, έγιναν έξη σεισμοί με μεγέθη πάνω από 6. Από τότε μου εντυπώθηκε ανεξίτηλα η εικόνα του Εγκέλαδου, του μυθικού γίγαντα διεγέρτη των σεισμών, ως μιας φυσικής δύναμης που δεν κάνει συμβόλαια. Δεν εγγυάται ποτέ την έναρξη των σεισμών, δεν εγγυάται ποτέ τη λήξη των σεισμών.

Για να το πούμε πιο επιστημονικά. Τα φαινόμενα των σεισμών είναι σε μεγάλο βαθμό χαοτικά. Οι αβεβαιότητες που επεμβαίνουν στην ερμηνεία τους και στην πρόγνωσή τους είναι πολλές και δυσεπίλυτες. Βλέπουμε τι γίνεται στην Κρήτη.
Αν στη γενική εικόνα προσθέσουμε και ένα ακόμη σεισμό που οι περισσότεροι τον έχουν ξεχάσει, δηλαδή εκείνον που έγινε στις 2 Μαΐου του 2020 στη θάλασσα νότια της Ιεράπετρας, με μέγεθος 6,6, τότε προκύπτει ακόμη πιο ανάγλυφα η φάση της σεισμικής έξαρσης που διέρχεται το κεντρικό τμήμα του ελληνικού σεισμικού τόξου κατά τον τελευταίο 1,5 χρόνο.

Αλλά δεν διέρχεται φάση σεισμικής έξαρσης μόνο το κεντρικό τμήμα του ελληνικού σεισμικού τόξου. Σεισμική έξαρση υπάρχει γενικά στη χώρα, κυρίως κατά τους τελευταίους 12 μήνες.

Πράγματι, σε λίγες μέρες συμπληρώνεται ένας χρόνος από το σεισμό της Σάμου (30.10.2020) μεγέθους 7,0.
Και πριν από επτά μήνες είχαμε δύο διαδοχικούς σεισμούς στην περιοχή του Τυρνάβου Θεσσαλίας, με μεγέθη 6,3 και 6,2 στις 3 και 4 Μαρτίου του 2020, αντίστοιχα. Αυτή η χρονική συσσώρευση σεισμών μεγάλων μεγεθών αναμφισβήτητα συνιστά μια σεισμική έξαρση στη χώρα γιατί το πλήθος των ισχυρών σεισμών, πέντε συνολικά μέχρι τώρα κατά τους τελευταίους 12 μήνες υπερβαίνει σημαντικά το μέσο όρο, ο οποίος είναι ίσος με περίπου ένα ισχυρό σεισμό μεγέθους 6 ή μεγαλύτερου ετησίως.

Σε μια φάση σεισμικής έξαρσης δεν είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε ποιός θα είναι ο τελευταίος κρίκος στην αλυσίδα των ισχυρών σεισμών.

Έτσι και στην παρούσα φάση, αδυνατούμε να απαντήσουμε αν ο πρόσφατος σεισμός (12.10.2021) στην ανατολική Κρήτη, είναι ο τελευταίος κρίκος της έξαρσης ή όχι. Ο Εγκέλαδος κρύβει καλά τα μυστικά του.

Εκείνο που από πρακτική άποψη έχει σημασία είναι ότι πρέπει να υπάρχει συνεχής προετοιμασία, προληπτική δράση και ετοιμότητα. Το επιχειρησιακό σχέδιο «Εγκέλαδος» περιγράφει λεπτομερώς τις ενέργειες στις οποίες πρέπει να προβαίνουν προληπτικά οι υπηρεσίες του κράτους, ιδιαίτερα οι ΟΤΑ όλων των βαθμών, ώστε να μειώσουν τις αρνητικές επιπτώσεις μελλοντικών σεισμών, όποτε κι’ αν γίνουν.
Οι πρόσφατες τοπικές σεισμικές διεγέρσεις πριν το σεισμό στο Αρκαλοχώρι, αλλά και παράλληλα στη Θήβα, προκάλεσαν τη συνεδρίαση της επιστημονικής κοινότητας της χώρας, η οποία ομόφωνα κατέληξε στο πόρισμα ότι και στις δύο περιοχές πρέπει να εντατικοποιηθεί και να γίνει πλήρης εφαρμογή του σχεδίου «Εγκέλαδος».

Το πόρισμα διαβιβάστηκε αμέσως στον ΟΑΣΠ και στη Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας, η οποία αμέσως κινητοποίησε τις τοπικές αρχές και στις δύο περιοχές. Έως εδώ ο μηχανισμός λειτούργησε καλά. Εδώ έχουμε ένα καλό παράδειγμα.
Αλλά σε τοπικό επίπεδο συχνά παρουσιάζονται προβλήματα, όπως έλλειψη κατάλληλου προσωπικού, πόρων, τεχνογνωσίας.
Υπάρχει, λοιπόν, η ανάγκη επίλυσης και αυτών των προβλημάτων, ώστε στο μέλλον τα καλά παραδείγματα να είναι περισσότερα και να περιλαμβάνουν όλη τη διαβάθμιση των φορέων που εμπλέκονται στην αντισεισμική προστασία.

Επειδή ο Εγκέλαδος δεν αποκαλύπτει πολλά από τα μυστικά του και δεν κάνει συμβόλαια, το μεγάλο φάρμακο είναι η πιστή εφαρμογή των αντισεισμικών κανονισμών, η προληπτική δράση, η ενημέρωση και εκπαίδευση και η προετοιμασία της κατασταλτικής δράσης για την επόμενη μέρα των ισχυρών σεισμών.

(Ο Δρ Γεράσιμος Α. Παπαδόπουλος είναι Σεισμολόγος, Επιστημονικός συνεργάτης ΕΕ και UNESCO, Μέλος της Επιτροπής Εκτίμησης Σεισμικού Κινδύνου, Συγγραφέας του βιβλίου «Στα Μονοπάτια του Εγκέλαδου», Εκδόσεις Οσελότος, Ιούνιος 2021)

Το άρθρο Γερ. Παπαδόπουλος: Προβληματισμός για τους σεισμούς που συνεχίζονται στη χώρα εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Εξ ορισμού στην σεισμολογία, για να θεωρηθεί ένας σεισμός, κύριος, πρέπει οπωσδήποτε να ακολουθήσει ένας ισχυρός μετασεισμός μικρότερου μεγέθους, για να υπάρχει εκτόνωση. Σε έναν σεισμό όπως ο χθεσινός των 6,3 ρίχτερ, πρέπει να γίνει ένας σεισμός πάνω από 4,5 ρίχτερ, ο οποίος ακόμα δεν έχει γίνει στην περιοχή.

Στα θετικά που παρατήρησε ο κ. Χουλιάρας, είναι ότι ο σεισμός έγινε στην θάλασσα. «Αν είχε γίνει 6,3 στην στεριά, δεν θέλω να σκεφτώ τι θα μπορούσε να γίνει», είπε χαρακτηριστικά. Το δεύτερο θετικό είναι ότι δεν είναι κοντά στο Αρκαλοχώρι, είναι 100 χλμ. μακριά, οπότε δεν υπάρχει επιβάρυνση στα κτήρια της πληγείσας πριν από λίγες ημέρες περιοχής.

Σχετικά με την πιθανότητα για τσουνάμι, ο κ. Χουλιάρας εξήγησε ότι όταν είναι υποθαλάσσιος ένας σεισμός και εντάσεως πάνω από 5,5 ρίχτερ, αμέσως το σύστημα συλλογής και ανάλυσης δεδομένων στέλνει αυτόματα σε όλα τα κέντρα της πολιτικής προστασίας, μήνυμα ότι πιθανόν να έχουμε τσουνάμι. Στην συνέχεια αν διαπιστωθεί από τους παλιρροιογράφους ότι υπάρχει κάπου μεγάλη διαταραχή, στέλνεται μήνυμα στους πολίτες. «Εχθές όμως παρατηρήσαμε ότι υπήρχε πολύ μικρή διαταραχή στην Κάσο και γι’ αυτό δεν δόθηκε επίσημη πληροφορία, όμως ορισμένοι άνθρωποι, αυτά τα απόρρητα, βγαίνουν και τα λένε».

Πηγή

Το άρθρο Γ. Χουλιάρας: Η εξέλιξη του σεισμού στην Κρήτη δεν είναι αυτή που περιμένει ένας σεισμολόγος εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Οι απαράδεχτες καθυστερήσεις δεκαετιών και οι καταστροφικοί σεισμοί που έχουν συμβεί παράλληλα έχουν δημιουργήσει επικίνδυνες εστίες προβλημάτων ακόμη και σε σεισμούς σχετικά μικρού μεγέθους όταν αυτοί γίνονται στη στεριά. Στο σεισμολογικό εργαστήρι Ελλάδα οι περισσότεροι σεισμοί γίνονται σε υποθαλάσσιες εστίες βάθους αρκετών χιλιομέτρων και έτσι γλιτώνουμε σοβαρές καταστροφές και συνέπειες τις πιο πολλές φορές.

Τις άλλες φορές που γίνονται στη στεριά έχουμε τραγικές εικόνες όπως στο Δαμάσι στο Αρκαλοχώρι και άλλες πόλεις και χωριά. Ξεχνάμε ότι τα κτήρια σκοτώνουν σε σεισμούς και χτίζονται από ανθρώπους οπότε μπορούμε να τα κατασκευάζουμε αλλά πρέπει και να τα συντηρούμε σωστά. Τα παλιά δομικά υλικά και οι παλιές κατασκευές σε χώρες με υψηλή σεισμικότητα και τακτική σεισμική καταπόνηση απαιτούν τακτικούς ελέγχους.

Το άρθρο Γερ. Χουλιάρας: Τα σπίτια θα πρέπει και να τα συντηρούμε όχι μόνο να τα κατασκευάζουμε εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Η έντονη μιντιακή κάλυψη σε ένα θέμα με το οποίο μέχρι πριν τρία χρόνια ούτε οι μισοί δεν παρακολουθούσαμε με τέτοιο αυξημένο ενδιαφέρον κάνει τα ερωτηματικά να πολλαπλασιάζονται: είχαμε πάντα περιοχές στην Ελλάδα με πολύμηνη σεισμική δραστηριότητα; είναι φυσιολογικό να έχουμε 1.700 μικροσεισμούς σε μια περιοχή μέσα σε δύο μόλις μήνες; είναι σωστή η θεωρία του «τριγώνου της ζωής»; πρέπει τελικά να μπαίνουμε κάτω από το τραπέζι την ώρα του σεισμού και τι κάνουν λάθος κοινό και Πολιτεία στο κομμάτι της πρόληψης;

«Περιοχές που έδιναν σεισμούς για μήνες είχαμε και στο παρελθόν στη χώρα μας» μας λέει κατ ’αρχάς ο πρόεδρος του ΟΑΣΠ, Ευθύμης Λέκκας και σπεύδει να συμπληρώσει: «Αυτό που αλλάζει σε σχέση με τις δεκαετίες 1950 και 1960, για παράδειγμα, είναι ότι τότε δεν υπήρχε τόσο μεγάλη διάχυση της πληροφορίας όσο σήμερα. Τώρα, τον παραμικρό σεισμό να κάνει, το μαθαίνουν όλοι μέσα σε ελάχιστα λεπτά».

«Εδώ και 2 εκατομμύρια χρόνια, το σεισμικό τοπίο δεν έχει αλλάξει»

Όπως όμως τονίζει ο Καθηγητής Δυναμικής Τεκτονικής & Εφαρμοσμένης Γεωλογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών: «το σεισμικό καθεστώς δεν είναι αυτό που βλέπουμε τα τελευταία 100 και 200 χρόνια. Δεν είναι δηλαδή αυτό για το οποίο έχουμε στοιχεία και μνήμη. Υπάρχουν διαφοροποιήσεις ανά περιόδους, αλλά στην ουσία, τα τελευταία 2 εκατομμύρια χρόνια το σεισμικό τοπίο δεν έχει αλλάξει».

Με την παραπάνω άποψη συμφωνεί και ο καθηγητής Σεισμολογίας και Εφ. Γεωφυσικής, Κωνσταντίνος Παπαζάχος. Όπως εξηγεί και ο ίδιος: «Για εκατομμύρια χρόνια δεν έχει υπάρξει καμία αλλαγή στο σεισμικό τοπίο. Παροδικές μικροεξάρσεις σεισμικών περιόδων πάντα συνέβαιναν αλλά αυτό δεν έχει να κάνει με την κλίμακα της ανθρώπινης ζωής αλλά μόνο της γεωλογίας. Αυτές οι εξάρσεις είναι απόλυτα συνηθισμένες. Υπάρχουν δεκαετίες πιο δύσκολες και δεκαετίες πιο εύκολες. Οι εναλλαγές είναι τυχαίες».

Ο εφησυχασμός μετά από ένα μεγάλο σεισμό

Η επόμενη εύλογη ερώτηση είναι: Μήπως είμαστε πιο χαλαροί απ’ ο, τι πρέπει απέναντι στους σεισμούς; Σύμφωνα με τον κο Παπαζάχο η χαλάρωση πάντα έρχεται ανάμεσα στα κύρια σεισμικά γεγονότα. «Την τελευταία χρονιά είχαμε τρία μεγάλα σεισμικά γεγονότα- Σάμος, Τύρναβος και Κρήτη. Παρ’ όλα αυτά ο κόσμος χαλάρωσε σε όλες τις περιπτώσεις και αυτό είναι φυσιολογικό» μας λέει ο ίδιος και συμπληρώνει: «ο κόσμος…χαλαρώνει ακόμα και αν βρίσκεται στον ίδιο νομό όπου χτύπησε δυνατά ο Εγκέλαδος».

Την ίδια στιγμή όμως, σύμφωνα με τον κο Παπαζάχο ο εφησυχασμός τόσο από τους πολίτες όσο και από την Πολιτεία έχει και τις επικίνδυνες πλευρές του.

Όπως το θέτει ο ίδιος: «ο εφησυχασμός έχει οδυνηρές συνέπειες κατ’ αρχάς σε επίπεδο προσωπικής ασφάλειας. Υπάρχουν πολλοί πολίτες που δεν παίρνουν στο σπίτι τους τα στοιχειώδη μέτρα ασφάλειας όπως για παράδειγμα η σωστή στερέωση αντικειμένων. Πόσες ντουλάπες υπάρχουν σε σπίτια πρόχειρα στερεωμένες δίπλα ή πάνω από παιδικά κρεβάτια; Και αφού μιλάμε για την πρόληψη μέσα στην οικογένεια, πόσοι γονείς έχουν συνεννοηθεί με τα παιδιά τους τι θα κάνουν σε περίπτωση σεισμού, από που θα εξέλθουν ή που θα συναντηθούν αν χαθούν;»

Και όπως φαίνεται, οι πολίτες έχουμε και άλλες ευθύνες. Σύμφωνα με τον κο Παπαζάχο, όσο… ευπώλητοι κι αν είναι οι σεισμοί ως είδηση, δεν δείχνουμε το ίδιο ενδιαφέρον για το πόσο θωρακισμένα είναι τα σπίτια μας απέναντι στους σεισμούς. Όπως το περιγράφει γλαφυρά ο κος Παπαζάχος: «πόσοι ενδιαφέρονται πραγματικά και ασχολούνται σε βάθος για την ποιότητα του σπιτιού που θα αγοράσουν; Πόσους μηχανικούς θα φωνάξει κάποιος όταν αγοράσει ένα σπίτι που έχει κατοικηθεί; Αν είναι να αγοράσει μεταχειρισμένο αυτοκίνητο θα καλέσει τρεις μηχανικούς για να το δουν. Η ασφάλεια του κτιρίου συνεχίζεται να θεωρείται υποδεέστερη».

Η ευθύνη τοπικής αυτοδιοίκησης και Πολιτείας

Όσον αφορά την οργάνωση της τοπικής αυτοδιοίκησης στο κομμάτι της πρόληψης, το κρίσιμο ερώτημα για τον κο Παπαζάχο είναι το εξής: «εξετάζουν οι δήμοι συστηματικά τι πρέπει να κάνουν πριν και μετά τους σεισμούς; Διαθέτουν όλα τα απαραίτητα μηχανήματα; Τηρούνται τα επιχειρησιακά σχέδια των παραρτημάτων της Πολιτικής Προστασίας στους δήμους; Ξέρουν ανά πάσα ώρα και στιγμή ποιο μηχάνημα θα πάει που την ώρα του σεισμού;»

Απ’ ο, τι φάνηκε μετά από τον σεισμό στην Κρήτη, η επικαιροποίηση των σχεδίων και η ετοιμότητα των δήμων μπήκε στο τραπέζι της συζήτησης των σεισμολόγων με εμφαντικό τρόπο. Όπως δήλωσε ο κος Λέκκας την περασμένη Πέμπτη (30/09/2021), όταν και οι σεισμολόγοι πραγαμτοποίησαν έκτακτη σύσκεψη για την περίπτωση της Θήβας: «Σε αυτή την περιοχή παραμένει η σεισμικότητα εδώ και περίπου τέσσερις μήνες και πρέπει να επικαιροποιήσουμε τα σχέδια μας με βάση και τις ανάγκες που προέκυψαν στην Κρήτη. Στην Επιτροπή Εκτίμησης Σεισμικού Κινδύνου, η οποία συνεδρίασε χθες το βράδυ, επισημάναμε την αναγκαιότητα οι δήμοι της περιοχής να έχουν επικαιροποιημένα όλα όσα προβλέπονται από τα σχέδια. Επίσης, να είναι προετοιμασμένοι όλοι οι εμπλεκόμενοι κρατικοί φορείς για να μην αντιμετωπίσουμε όσα αντιμετωπίσαμε στον πρόσφατο σεισμό της Κρήτης».

Τι αντιμετωπίσαμε όμως στην Κρήτη που δεν θέλουμε να αντιμετωπίσουμε σήμερα; Όπως το εξηγεί ο κος Λέκκας στο Newsbeast: «Αυτό που θέλαμε να δούμε στη Θήβα μετά από την εμπειρία της Κρήτης, είναι πως μπορεί να βελτιωθεί η απόκριση των δήμων και της Περιφέρειας στα σχέδια προετοιμασίας πριν από ένα χτύπημα. Να σας δώσω ένα παράδειγμα: θέλουμε να έχουμε ‘καθαρούς’ χώρους σε μια περιοχή με έντονη δραστηριότητα, να μην υπάρχει ένα απειλητικό κτίσμα σε σημείο από το οποίο περνάει το κοινό. Άλλο παράδειγμα: σε τέτοιες περιοχές, πρέπει να λειτουργεί ένα γραφείο του Δήμου όλο το 24ώρο».

Όπως έλεγε στο Newsbeast και ένας κάτοικος του Αρκαλοχωρίου, μια ημέρα μετά το σεισμό: «Ο κεντρικός δρόμος του χωριού έχει αποκλειστεί μιας και δύο κτίρια, πάνω από 50 ετών, είναι ετοιμόρροπα και υπάρχει επικινδυνότητα στο σημείο».

Ο κος Παπαζάχος από την πλευρά του τονίζει: «θα πρέπει να υπάρχει μια επιμονή του κράτους στα μέτρα προστασίας στις περιοχές με υψηλή σεισμική διέγερση. Να σας δώσω ένα παράδειγμα-στον περσινό σεισμό στην Σάμο, τα δύο παιδιά σκοτώθηκαν εξ αιτίας της κατάρρευσης χαλασμάτων σε ένα πολύ στενό δρόμο. Το να γκρεμίζεις κτίρια και τοίχους στην Ελλάδα δεν είναι καθόλου απλό, υπάρχουν όμως πολλά που μπορούν να γίνονται σε τέτοιες περιπτώσεις. Στα επικίνδυνα σημεία για παράδειγμα μπορεί να αποκλείεται το πεζοδρόμιο. Οι στενοί δρόμοι σε τέτοιες περιοχές πρέπει να έχουν προσβασιμότητα, αν δεν μπορούν να έχουν να μη χρησιμοποιούνται».

Βέβαια, το ζήτημα της ασφάλειας στο δημόσιο χώρο είναι ευρύτερο. Σύμφωνα με τον κο Παπαζάχο δεν υπάρχει σαφής εικόνα για το που βρίσκονται δημόσια κτίρια όπως γήπεδα, νοσοκομεία κι άλλα δημόσια σημεία συγκέντρωσης του κοινού, στον προσεισμικό έλεγχο. «Κάποια στιγμή έτρεχε ένα πρόγραμμα συγκέντρωσης στοιχείων για τα δημόσια κτίρια αλλά βάλτωσε. Δεν γνωρίζουμε που βρισκόμαστε σε αυτό το πεδίο».

Aντισεισμικός κανονισμός ετών 20

Την ίδια στιγμή, όπως μας λέει ο κος Παπαζάχος, είναι προβληματικό το γεγονός ότι ο αντισεισμικός κανονισμός έχει να ανανεωθεί 20 χρόνια. Όπως το περιγράφει ο ίδιος: «Τα σπίτια κατασκευάζονται με κανόνες που είχαν εκδοθεί προ εικοσαετίας. Πολλές περιοχές όμως αλλάζουν προφίλ με το πέρασμα του χρόνου».

Ο ίδιος μας δίνει και ένα συγκεκριμένο παράδειγμα: «Η Σαντορίνη θεωρούνταν λανθασμένα επί σειρά ετών ως περιοχή μη έντονης σεισμικής δραστηριότητας αλλά το 2000 αυτό άλλαξε και η Σαντορίνη ανέβηκε επίπεδο σεισμικού κινδύνου. Έκτοτε, τα κτίρια χτίζονται με πολύ αυστηρές προδιαγραφές. Το παράδειγμά της είναι 100% επιτυχημένο. Μιλάμε για ένα νησί δίπλα στο ρήγμα της Αμοργού, το οποίο έδωσε έναν τεράστιο σεισμό τον περασμένο αιώνα- τον σεισμό των 7, 5 ρίχτερ το 1956. Το επίπεδο των γνώσεων και των πληροφοριών που έχει ο ΟΑΣΠ λοιπόν σε σχέση με πριν από μια 20 ετία έχει αλλάξει».

Τι συμβαίνει τελικά σε Κρήτη και Θήβα

Τα ερωτήματα για τις δύο περιοχές που αυτή την περίοδο βρίσκονται στο…μάτι του Εγκέλαδου παραμένουν. «Στην Κρήτη έγιναν ομιλίες και παρουσιάσεις στους κατοίκους- ο, τι μπορούσαμε να πούμε για να τους προετοιμάσουμε τους προηγούμενους μήνες το είπαμε» μας λέει ο κος Παπαζάχος και συνεχίζει: «Παρ’ όλα αυτά, δεν μπορούμε να κάνουμε τα κτίρια καλύτερα μέσα σε 2 μήνες. Δεν φταίει η Πολιτεία αν ένας πολίτης μένει σε ένα σπίτι πετρόχτιστο 100 ετών. Ούτε φυσικά ο πολίτης φταίει. Στην προκειμένη, αυτό το σπίτι είχε έναν ορίζοντα ζωής και τον εξάντλησε. Κάποια στιγμή ένας σεισμός θα το τσάκιζε.

»Να πούμε όμως και το εξής: οι τεράστιες σεισμικές δονήσεις που δέχθηκε το Αρκαλόχωρι στην Κρήτη θα μπορούσαν να έχουν προκαλέσει πολλαπλάσιες βλάβες. Σκεφτείτε ότι κτίρια και σπίτια στην ευρύτερη περιοχή άντεξαν κίνηση σεισμική πολλαπλάσια από αυτήν που είναι έτοιμα να υποδεχτούν σπίτια και κτίρια που σχεδιάζονται με πολύ αυστηρές προδιαγραφές σε σεισμογενείς περιοχές όπως η Ζάκυνθος και η Κεφαλονιά. Από μια άποψη τα πήγαν εξαιρετικά, για αυτό που δέχθηκαν. Ήταν μια καλή εξέλιξη».

Όσο για την Θήβα, αυτή σύμφωνα με τον κο Παπαζάχο, έχει χτυπηθεί κατ επανάληψη. «Το 1853 ένας σεισμός 6, 5 ρίχτερ την κατέστρεψε πλήρως. Το 1893 νέος σεισμός κατέστρεψε 800 από τα 1200 κτίρια της. Άλλα 100 έγιναν ένα με το χώμα. Το 1914 η πόλη καταστράφηκε εκ νέου. Υπάρχουν πολλά ρήγματα σε αυτή την περιοχή, αυτή είναι η πραγματικότητα. Απλά υπάρχουν περίοδοι που η κατάσταση ησυχάζει».

Και όσον αφορά στο «καυτό» ερώτημα των ημερών το οποίο δεν είναι άλλο από το: «Περιμένουμε έναν πολύ ισχυρό σεισμό στη Θήβα;» η απάντηση του κου Παπαζάχου είναι η εξής: «Συνήθως δεν έρχονται πολύ ισχυροί σεισμοί μετά από μια τέτοια παρατεταμένη δραστηριότητα αλλά αυτό δεν είναι βέβαιο».

Ο κος Λέκκας συμφωνεί με την παραπάνω άποψη και σημειώνει ότι η πιθανότητα για ένα μεγάλο σεισμό στην περιοχή είναι μάλλον μικρή. Κατά τον ίδιο, αν τελικά χτυπήσει ένας μεγάλος σεισμός αυτός δεν θα ξεπεράσει τα 5, 7- 5, 8 ρίχτερ.

Fake News το τρίγωνο της ζωής- «ζόρικοι» οι 1700 σεισμοί μέσα σε 2 μήνες

Ο πρόεδρος του ΟΑΣΠ, σχολίασε και τους 1700 μικροσεισμούς στη Θήβα μέσα σε δύο μόλις μήνες. Ο κος Λέκκας, χαρακτήρισε «ζόρικο» αυτό το γεγονός για αυτό και τα μέλη της επιτροπής εκτίμησης σεισμικού κινδύνου, είναι αυτή τη στιγμή σκυμμένοι πάνω από την περιοχή και την παρατηρούν επισταμένα.

Τέλος, όσον αφορά στην πολυσυζητημένη- κάθε φορά που χτυπάει ένας σεισμός την ακούμε- θεωρία του «τριγώνου της ζωής»αυτή για τον Παπαζάχο δεν έχει καμία επιστημονική βάση, είναι μάλιστα όπως λέει ο ίδιος: «στα όρια των fake news»

Σύντομη παρένθεση: σύμφωνα με την θεωρία του τριγώνου. όταν τα κτίρια καταρρέουν, το βάρος των οροφών που πέφτουν πάνω στα αντικείμενα ή στα έπιπλα, τα συνθλίβει δημιουργώντας ένα κενό δίπλα τους. Αυτός ο χώρος ονομάζεται «τρίγωνο της ζωής» και σύμφωνα με την εν λόγω αμερικανική θεωρία, ο συγκεκριμένος χώρος είναι ο καλύτερος τρόπος για να αυξηθεί η προφύλαξη από έναν σεισμό.

«Η θεωρία αυτή προωθεί μια ιδέα που δεν έχει επαληθευτεί» τονίζει ο κος Παπαζάχος και συμπληρώνει: «Η κάλυψη κάτω από ένα γερό τραπέζι παραμένει μια εξαιρετική μέθοδος προφύλαξη από σεισμό όταν βρισκόμαστε μέσα στο σπίτι μας».

Πηγή

Το άρθρο Ευθύμης Λέκκας και Κώστας Παπαζάχος: Γιατί χορεύει συνεχώς η γη; εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Ο τραγικός απολογισμός είναι ένας νεκρός ενώ υπάρχουν και 11 τραυματίες σύμφωνα με το ΕΚΑΒ, εκ των οποίων ένας πολυτραυματίας, και δύο με κατάγματα, οι οποίοι έχουν διακομιστεί σε νοσοκομεία και κέντρα υγείας. Το θύμα είναι ένας 62χρονος εργάτης, ο οποίος καταπλακώθηκε από τον τρούλο ενώ εκτελούσε εργασίες συντήρησης στην εκκλησία του Προφήτη Ηλία Αρκαλοχωρίου. Ένας ακόμη εργάτης που ήταν μαζί του απομακρύνθηκε σώος.

Ο καταστροφικός σεισμός άφησε πίσω του την περιοχή του Αρκαλοχωρίου και άλλους τοπικούς οικισμούς να μετρούν τις πληγές τους. Οι καταστροφές στα σπίτια και τις επιχειρήσεις είναι τεράστιες, ενώ χαλάσματα έχουν κλείσει δρόμους.

Χθες το βράδυ, ένοπλες δυνάμεις, εθελοντές και μέλη του Ερυθρού Σταυρού προχώρησαν στην εγκατάσταση των σκηνών στο εκθεσιακό κέντρο Αρκαλοχωρίου. Επιπλέον το 112 ενημέρωσε τους κατοίκους να παραμείνουν μακριά από τα σπίτια τους και τα σχολεία θα παραμείνουν κλειστά.

Ο σεισμολόγος και Διευθυντής του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου Άκης Τσελέντης δήλωσε ότι είναι 99,9% σίγουρος πως ήταν ο κύριος σεισμός και έγινε στο πολύ γνωστό ρήγμα του Θραψανού και Καστελλίου, το οποίο δεν μπορεί να δώσει σεισμική δραστηριότητα μεγαλύτερη των 6 Ρίχτερ. Ο πρόεδρος του ΟΑΣΠ, Ευθύμης Λέκκας, επιπρόσθετα, τόνισε πως το φαινόμενο είναι ακόμα σε εξέλιξη και δεν μπορεί να προβλεφθεί από τώρα η μετασεισμική ακολουθία.

Στο πλαίσιο της ενεργοποίησης του σχεδίου «ΕΓΚΕΛΑΔΟΣ» από την Πολιτική Προστασία, με εντολή αρχηγού του Πυροσβεστικού Σώματος, αντιστράτηγου Στέφανου Κολοκούρη, έχουν τεθεί σε γενική επιφυλακή όλες οι ΕΜΑΚ, καθώς και οι Πυροσβεστικές Υπηρεσίες της ΠΕΠΥΔ Κρήτης.

Σύμφωνα με τον κ. Στυλιανίδη, σήμερα αναμένονται περισσότεροι από 40 μηχανικοί να μεταβούν στην περιοχή για να πραγματοποιήσουν αυτοψία στα κτήρια που έχουν υποστεί ζημιές. Ερωτηθείς για το διάστημα που θα μείνουν οι άνθρωποι στις σκηνές είπε: «Κανείς δεν μπορεί να το πει, διότι πρώτοι πρέπει να μας το πουν οι επιστήμονες», ενώ προσέθεσε ότι δεν μπορούν να προεξοφλήσουν αν το σεισμικό φαινόμενο θα σταματήσει αύριο, μεθαύριο. «Εμείς ως Πολιτεία, ως υπουργείο Κλιματικής Κρίσης & Πολιτικής Προστασίας θα είμαστε συνεχώς εδώ για να συμπαρασταθούμε στον κόσμο», τόνισε. Στη συνέχεια εξέφρασε τα συλλυπητήρια στην οικογένεια του νεκρού, ανέφερε ότι θα τους επισκεφτεί ή τώρα ή όταν ξανάρθει ενώ συμπλήρωσε ότι θα επισκεφτούν τους τραυματίες. «Λίγα λόγια πολλές πράξεις. Πάμε να αξιολογήσουμε τα κτίρια», κατέληξε.

Το άρθρο Σεισμός στην Κρήτη – συνεχείς μετασεισμοί και τραγικός απολογισμός εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η διοικητική-κυβερνητική αναβάθμιση της Πολιτικής Προστασίαςστο επίπεδο του Υπουργείου και η ένταξη σε αυτό της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας (ΓΓΠΠ)αποτελεί σημαντικό βήμα. Το υποστηρίζω με δημόσιες παρεμβάσεις μου από χρόνια. Σε κυβερνητικό επίπεδο, ίσως αυτό να ήταν το νόημα και της απόφασης(9.8.2018)της προηγούμενης κυβέρνησης, λίγο μετά την τραγωδία στο Μάτι,για «Αναβάθμιση του συστήματος διαχείρισης εκτάκτων αναγκών της χώρας» αν και δε μιλούσε για υπουργείο αλλά για«Συγκρότηση Εθνικής Υπηρεσίας Διαχείρισης Εκτάκτων Αναγκών».Το σύνολο των ιδεών εκείνης της απόφασης, αρκετές από τις οποίες είναι ακόμη επίκαιρες και ενδιαφέρουσες, οργανώθηκε σε νομοσχέδιο το Μάιο του 2019 αλλά ουδέποτε συζητήθηκε λόγω της προκήρυξης των εθνικών εκλογών.

Έκπληξη πρώτη: το Προεδρικό Διάταγμα προβλέπει τη σύσταση Υπουργείου όχι απλά Πολιτικής Προστασίας, όπως αρχικά είχε εξαγγελθεί, αλλά με την προσθήκη της Κλιματικής Κρίσης, η οποία μάλιστα προτάσσεται στον τίτλο του νέου υπουργείου. Τι καταλαβαίνει κάποιος; Ότι έχουμε κλιματική κρίση, προκύπτουν ακραία φαινόμενα και, ως εκ τούτου, χρειαζόμαστε πολιτική προστασία. Ας δεχτούμε ότι υπάρχει κλιματική κρίση, αν και ακούγονται και αντίθετες επιστημονικές φωνές. Μόνο εξαιτίας της χρειάζεται η πολιτική προστασία; Ασφαλώς όχι. Η πλειονότητα των φυσικών και τεχνολογικών κινδύνων δεν έχουν σχέση με την κλιματική κρίση: σεισμοί, ηφαιστειακές εκρήξεις, ραδιολογικοί κίνδυνοι, κυβερνοεπιθέσεις, επιθέσεις με άνθρακα κλπ. Συνεπώς, η πολιτική προστασία αποτελεί έννοια πολύ ευρύτερη της κλιματικής κρίσης και η προσθήκη της αρμοδιότητας «κλιματική κρίση» είναι εκ του περισσού δεδομένου ότι μέχρι τώρα ασκείτο από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Ας ελπίσουμε ότι δεν θα υποβαθμιστεί μέσα στο νέο υπουργείο.

Έκπληξη δεύτερη: το νέο υπουργείο θα εποπτεύει τον Οργανισμό Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας (ΟΑΣΠ), ο οποίος μέχρι τώρα εποπτευόταν από το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών. Η κίνηση είναι ορθή επί της αρχής αλλά όχι νέα ως ιδέα. Από το 2000 την είχα υποστηρίξει στο βιβλίο μου περί Πολιτικής Προστασίας στην Ελλάδα. Γνωρίζουν όμως στην κυβέρνηση ότι ο ΟΑΣΠ, αν και ιδρύθηκε το 1983, μέχρι σήμερα δεν έχει οργανισμό; Γνωρίζουν ότι το προσωπικό που υπηρετεί σ’ αυτόν είναι «με διάθεση» από το μέχρι τώρα εποπτεύον Υπουργείο; Τώρα το νέο υπουργείο θα εποπτεύει προσωπικό που ανήκει σε άλλο υπουργείο; Πριν προβούν σε αυτή την κίνηση μελέτησαν αυτό το σημαντικό διοικητικό θέμα; Ενώ στο προεδρικό διάταγμα προβλέπεται η διοικητική τύχη και το μέλλον του προσωπικού που ασχολείται με την κλιματική κρίση στο Υπουργείο Περιβάλλοντος, ουδεμία λέξη εγράφη για το μέλλον και την τύχη του προσωπικού του ΟΑΣΠ. Το θέμα πρέπει να προσεχθεί και λυθεί άμεσα.

Ο ΟΑΣΠ με την ένταξή του στο νέο υπουργείο αποτελεί σημαντική προστιθέμενη αξία για την πολιτική προστασία. Από τη σύστασή του μέχρι σήμερα ο ΟΑΣΠ βασίστηκε στην επιστημονική και τεχνική γνώση για να παράγει διαχρονική αντισεισμική πολιτική με πολύ σημαντικά αποτελέσματα (αντισεισμικός κανονισμός και άλλοι κανονισμοί, ενίσχυση σεισμογραφικών δικτύων, εκπαίδευση-ενημέρωση, ασκήσεις, επιχειρησιακά σχέδια, χρηματοδότηση προγραμμάτων κλπ). Στα πλαίσιά του λειτουργούν έξη μόνιμες επιστημονικές-τεχνικές επιτροπές με την εθελοντική συμμετοχή εκατοντάδων επιστημόνων από όλα τα πανεπιστήμια και πολυτεχνεία της χώρας και τον ιδιωτικό τομέα. Στο σύστημα πολιτικής προστασίας της χώρας για κανένα άλλο είδος κινδύνου, π.χ. πλημμύρες, δασικές πυρκαγιές, δεν υπάρχει ανάλογη δομή. Το 2003 η τότε ηγεσία του Υπουργείου Εσωτερικών προχώρησε στη νομοθέτηση «Επιστημονικού και Ερευνητικού Κέντρου Πολιτικής Προστασίας» στα πλαίσια της ΓΓΠΠ. Επρόκειτο για μια δομή ανάλογη του ΟΑΣΠ αλλά για όλους τους κινδύνους. Δυστυχώς, ουδέποτε υλοποιήθηκε. Τώρα ήρθε η στιγμή να το ξανασκεφθούμε στα πλαίσια του νέου υπουργείου, ίσως όχι όπως είχε προταθεί τότε, αλλά με σύγχρονο τρόπο. Ίσως και ως μια μετεξέλιξη του ΟΑΣΠ όχι μόνο για τους σεισμούς αλλά για όλους τους κινδύνους. Ορισμένες ιδέες από τις εξαγγελίες της κυβέρνησης του 2018 ίσως μπορούν να αξιοποιηθούν.

Η ένταξη του Πυροσβεστικού Σώματος στο νέο υπουργείο δεν αποτελεί έκπληξη, είχε εξαγγελθεί εξ’ αρχής. Πέραν των άλλων, τώρα προσφέρεται μια μοναδική ευκαιρία για τη δραστική αναβάθμιση της Πυροσβεστικής Ακαδημίας σε ίδρυμα αντάξιο των άλλων ΑΕΙ της χώρας. Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι η αξιοποίηση της επιστημονικής γνώση και της τεχνολογίας αποτελεί βασικό πυλώνα μιας σύγχρονης Πυροσβεστικής Υπηρεσίας και ενός σύγχρονου συστήματος πολιτικής προστασίας. Δεν πρέπει να χαθεί η ευκαιρία.
Η σύσταση του νέου υπουργείου σίγουρα εισάγει μια νέα εποχή στον τομέα της πολιτικής προστασίας, τουλάχιστον στα χαρτιά. Μόνο με προσοχή, τόλμη, όραμα και οργανωμένο πολιτικό σχέδιο θα μετατραπεί σε πραγματικά «νέα εποχή».

(Ο Δρ Γεράσιμος Παπαδόπουλος είναι Σεισμολόγος, Επιστημονικός Συνεργάτης ΕΕ &UNESCO, Mέλος της Επιτροπής Εκτίμησης Σεισμικού Κινδύνου)

Πηγή

Το άρθρο Γεράσιμος Παπαδόπουλος: Πολιτική Προστασία: Mια Νέα Eποχή; εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Οι καταγραφές του παρέχουν σημαντικές πληροφορίες για την δυναμική κατάσταση στον στέρεο φλοιό και την παραγωγή σεισμών. Οι αλλαγές στον ρυθμό σεισμικότητας που συμβαίνουν στην διαδικασία διέγερσης μεγάλων σεισμών μπορούν να ανιχνευτούν με ένα πυκνό σεισμολογικό δίκτυο και να δώσουν σημαντικές πληροφορίες.
Στην ανάλυση που έκανα πρόσφατα φαίνεται η σημαντική αλλαγή στην παράμετρο b του ρυθμου σεισμικότητας πριν από την σεισμική ακολουθία των 6 Ρίχτερ στην Θεσσαλία φέτος. Τα δεδομένα προέρχονται από τον κατάλογο σεισμικότητας του Γεωδυναμικού ινστιτούτου και το ¨πείραμα¨ μπορεί να το επαναλάβει οποιοσδήποτε.

Το άρθρο Ο σεισμολόγος εξετάζει τις δυνάμεις της Γης και ο σεισμογράφος είναι το εργαλείο του εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Με μια ανάρτηση στον προσωπικό του λογαριασμό στο facebook ο σεισμολόγος Άκης Τσελέντης μιλάει για την έλλειψη προσωπικού στο ερευνητικό κέντρο: 

Το άρθρο Τσελέντης: Παρακολουθούμε 6 μεγάλες σεισμικές ακολουθίες σε όλη τη χώρα με λιγοστό προσωπικό εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Εκτός από τους λίγους πτυχιούχους σεισμολόγους στη χώρα μας υπήρχαν και υπάρχουν χιλιάδες “αυτοσχέδιοι” που συναγωνίζονται σε φαντασία τον μύθο και τα παραμύθια. Σύμφωνα την παράδοση, ο Εγκέλαδος, γιος του Ταρτάρου και της Γης και αρχηγός των Γιγάντων, προκαλεί τους σεισμούς.

Μέχρι τα μέσα του προηγούμενου αιώνα, οι πληροφορίες που έχουμε για τους σεισμούς προέρχονται από μη ειδικούς (φιλοσόφους, ιστορικούς, περιηγητές, κλπ) και αφορούν κυρίως περιγραφές.
Σήμερα η Σεισμολογία είναι κλάδος της Γεωφυσικής και είναι εξειδικευμένη επιστήμη που έχει συμβάλει στον προσδιορισμό της δομής του εσωτερικού της γης και της σελήνης, στην ανεύρεση γεωλογικών δομών οικονομικού η αρχαιολογικού ενδιαφέροντος, στον καθορισμό ζωνών σεισμικής επικινδυνότητας και στον καθορισμό των προδιαγραφών αντισεισμικού σχεδιασμού των κατασκευών.
Δημόσια διαμάχη σχετικά με την πρόβλεψη σεισμού ξέσπασε το 2009 στην Ιταλία όταν οι αρχές κατηγόρησαν έξι σεισμολόγους και έναν κυβερνητικό αξιωματούχο για ανθρωποκτονία σε σχέση με τον φονικό σεισμό μεγέθους 6,3 στην Λα Ακουίλα στις 5 Απριλίου 2009.

Το κατηγορητήριο ισχυρίστηκε ότι σε μια ειδική συνάντηση στη Λα Ακουίλα την εβδομάδα πριν από τον σεισμό οι επιστήμονες και οι αξιωματούχοι ενδιαφέρθηκαν περισσότερο να ηρεμήσουν τον πληθυσμό παρά να παράσχουν επαρκείς πληροφορίες σχετικά με τον κίνδυνο σεισμού και την ετοιμότητα.

Μετά την αρχική καταδίκη ήρθε η τελική αθώωση των επιστημόνων ενώ το θέμα παραμένει να απασχολεί την κοινωνία και την διεθνή επιστημονική κοινότητα.

Το άρθρο Γερ. Χουλιάρας: Η εργαλειοποίηση των σεισμών από άσχετους σήμερα γίνεται με δόλο εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Το άρθρο Γεράσιμος Παπαδόπουδουλος: Ο Ιούλιος είναι μήνας σεισμών για την Ελλάδα εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Η Ελλάδα και οι γύρω περιοχές χαρακτηρίζονται από την υψηλότερη σεισμικότητα σε ολόκληρη τη Δυτική Ευρασία, δηλαδή από τα Ουράλια όρη μέχρι τον Ατλαντικό Ωκεανό και από την Αφρική μέχρι τη Σκανδιναυϊκή χερσόνησο. Στη χώρα μας οι σεισμοί είναι πολύ συχνοί και με σημαντικά μεγέθη. Είχαμε, έχουμε και θα εξακολουθήσουμε να έχουμε σεισμούς σε αυτή τη χώρα, για τον απλούστατο λόγο ότι τα γεωδυναμικά αίτια των σεισμών διαρκούν επί εκατομμύρια έτη. Η αναδρομή στην ιστορία των σεισμών της Ελλάδας αποτελεί έργο δύσκολο και απαιτεί πολύ χώρο για να μπορέσουμε να περιγράψουμε τα βασικά της σημεία από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Ωστόσο, μπορούμε να εστιάσουμε στη σύγχρονη εποχή, να δούμε τα μαθήματα που πήρε η χώρα από τις σεισμικές τραγωδίες κυρίως της περιόδου 1978-1999, το τι ακολούθησε μέχρι σήμερα, που βρισκόμαστε στην τρέχουσα περίοδο και τι μπορούμε να αναμένουμε στο μέλλον.

Στη χώρα μας στατιστικά ο μέσος χρόνος επανάληψης των ισχυρών σεισμών μεγέθους 6 ή μεγαλύτερου είναι περίπου ένας έτος. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι σχεδόν κάθε χρόνο έχουμε ένα τέτοιο σεισμό, μερικές φορές και περισσότερους του ενός. Για παράδειγμα, από το Μάϊο του 2020 μέχρι τώρα έγιναν ο σεισμός της Ιεράπετρας (2-5-2020, μέγεθος 6,6), ο μεγάλος σεισμός της Σάμου (30-10-2020, μέγεθος 7,0), και οι σεισμοί του Τυρνάβου στη βορειοδυτική Θεσσαλία (3-3-2021, μέγεθος 6,3 και 4-3-2021, μέγεθος 6,2).

Ωστόσο, τα μεγάλα μεγέθη σεισμών δεν μεταφράζονται πάντα σε μεγάλες αρνητικές επιπτώσεις (π.χ. θάνατοι ανθρώπων, κτιριακές βλάβες κλπ.). Αυτό συμβαίνει γιατί οι σεισμοί συχνά γίνονται στη θάλασσα ή στην ξηρά αλλά σχετικά μακριά από πυκνοκατοικημένες περιοχές. Όμως, οι τραγικές εμπειρίες των τελευταίων δεκαετιών είναι εξαιρετικά διδακτικές. Τέτοιες μέρες πριν από 43 χρόνια η Θεσσαλονίκη και οι γύρω περιοχές θρηνούσαν δεκάδες θυμάτων από τον ισχυρό σεισμό μεγέθους 6,5 της 20ης Ιουνίου του 1978. Λίγο αργότερα, στις 9-7-1980 επλήγη η Μαγνησία από εξίσου ισχυρό σεισμό. Προκλήθηκαν εκτεταμένες βλάβες αλλά ευτυχώς χωρίς να προκληθούν θύματα.

Όμως, ο χορός των θανατηφόρων σεισμών πάνω στον ηπειρωτικό κορμό της χώρας είχε ανοίξει. Πράγματι, η σεισμική δράση μετατοπίστηκε σύντομα ακόμη νοτιότερα. Στις 24-2-1981 έγινε ο πολύ ισχυρός σεισμός του ανατολικού Κορινθιακού κόλπου, γνωστός ως σεισμός των Αλκυονίδων νήσων, μεγέθους 6,7 και ακολούθησαν ισχυρότατοι μετασεισμοί στις 25-2-1981 και 4-3-1981, με μέγεθος 6,4 και 6,3. Αυτή η σεισμική ακολουθία προκάλεσε εκτεταμένες βλάβες σε χιλιάδες κτιρίων στην Κορινθία, Βοιωτία και Αττική και δεκάδες ανθρώπινων θυμάτων. Λίγα χρόνια αργότερα οι σεισμοί προχώρησαν ακόμη νοτιότερα και έπληξαν την Καλαμάτα στις 13-9-1986 με μεγαλύτερο μέγεθος 6,2. Για μια ακόμη φορά προκλήθηκαν εκτεταμένες καταστροφές και δεκάδες θυμάτων.

Μερικά χρόνια αργότερα, ο ηπειρωτικός κορμός της χώρας δοκιμάστηκε και πάλι από σειρά ισχυρών σεισμών. Πράγματι, μέσα σε χρονικό διάστημα ενός μηνός έγιναν οι σεισμοί Κοζάνης-Γρεβενών (13-5-1995, μέγεθος 6,6), ο οποίος προκάλεσε εκτεταμένες καταστροφές αλλά, ευτυχώς χωρίς θύματα, και Αιγίου (15-6-1995, μέγεθος 6,4), που κόστισε τη ζωή σε περισσότερους των 20 ανθρώπων.  Η σειρά των θανατηφόρων σεισμών έληξε με τραγικό τρόπο στις 7-9-1999, μεγέθους 5,9, τον οποίο τότε βάφτισα «σεισμό της Πάρνηθας», γιατί προήλθε από σεισμική εστία στις νοτιοδυτικές παρυφές της Πάρνηθας, που όπως αποδείχτηκε σύντομα, βρισκόταν στο ρήγμα της Φυλής.

Ο σεισμός εκείνος προκάλεσε στα δυτικά προάστια της πρωτεύουσας σημαντικότατες βλάβες, 143 θύματα και εκατοντάδες τραυματιών. Αυτός ο δραματικός απολογισμός υπήρξε ο χειρότερος στη χώρα μετά την εθνική τραγωδία των μεγάλων σεισμών του Αυγούστου του 1953 που ισοπέδωσαν την Κεφαλονιά, τη Ζάκυνθο και την Ιθάκη (περίπου 480 θύματα και 2500 τραυματίες). Ακόμη, ο σεισμός της Πάρνηθας προκάλεσε άμεση οικονομική ζημιά της τάξης των 3 δις ευρώ, τη μεγαλύτερη από σεισμό στη σύγχρονη ζωή της χώρας.

Εδώ φθάνουμε σε κομβικό σημείο. Αξίζει να δούμε τα μαθήματα που πήρε η χώρα από τις σεισμικές τραγωδίες της περιόδου 1978-1999, το τι ακολούθησε μέχρι σήμερα, που βρισκόμαστε στην τρέχουσα περίοδο και το τι μπορούμε να αναμένουμε στο μέλλον.

Ο σεισμός της Θεσσαλονίκης του 1978 υπήρξε εμβληματικός για τη χώρα. Είναι ο πρώτος σεισμός που έπληξε σύγχρονη μεγαλούπολη στην Ελλάδα. Αν και ο πρώτος πανελλαδικός αντισεισμικός κανονισμός κτιρίων είχε εγκαθιδρυθεί στη χώρα ήδη από το 1959, η χώρα ήταν απροετοίμαστη. Πάμπολλα κτίρια είχαν δομηθεί χωρίς αντισεισμικό κανονισμό, σχεδιασμός κινητοποίησης δεν υπήρχε, οργανωμένες και εκπαιδευμένες μονάδες διάσωσης απουσίαζαν. Η παρακολούθηση και αξιολόγηση των σεισμικών φαινομένων έπασχε λόγω της έλλειψης επαρκούς αριθμού σεισμογραφικών σταθμών. Αυτή η έλλειψη οδήγησε τον τότε καθηγητή Β. Παπαζάχο στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο (ΑΠΘ), σε λανθασμένη εκτίμηση του ισχυρού προσεισμού (23-5-1978, μεγέθους 5,8), τον οποίο θεώρησε ως τον κύριο σεισμό. Νεαρότατος, εκκολαπτόμενος σεισμολόγος τότε έγραψα στην εφημερίδα «Το Βήμα» ότι με τα δεδομένα που είχαμε ο κάθε ένας σεισμολόγος θα μπορούσε να υποπέσει στην ίδια επιστημονική πλάνη.

Όμως, σύντομα έγιναν άλματα με τις γενναίες αποφάσεις του τότε πρωθυπουργού Κ. Καραμανλή. Ιδρύθηκαν η ΥΑΣΒΕ (Υπηρεσία Αποκατάστασης Σεισμοπλήκτων Β. Ελλάδας), το σεισμολογικό δίκτυο στη Β. Ελλάδα, ο σεισμολογικός σταθμός στο ΑΠΘ και το Ινστιτούτο Τεχνικής Σεισμολογίας και Αντισεισμικών Κανονισμών. Οι βάσεις της σύγχρονης αντισεισμικής πολιτικής είχαν τεθεί.

Εξίσου εμβληματικός είναι και ο σεισμός των Αλκυονίδων (24-2-1981) γιατί υπήρξε ο πρώτος που απείλησε την Αθήνα ως σύγχρονη μητρόπολη. Και όταν απειλείται η πρωτεύουσα τότε όλη η χώρα αισθάνεται ότι απειλείται. Μετά το σεισμό αυτό ενισχύθηκε περαιτέρω η αντισεισμική θωράκιση της χώρας. Ιδρύθηκε η ΥΑΣ (Υπηρεσία Αποκατάστασης Σεισμοπλήκτων, 1981) στην Αθήνα, με απόφαση του αείμνηστου Αντώνη Τρίτση ιδρύθηκε στο τότε ΥΠΕΧΩΔΕ η Διεύθυνση Σεισμολογίας και Αντισεισμικών Καρασκευών, ιδρύθηκε ο Οργανισμός Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας (1983), πραγματοποιήθηκε (1984) η μερική αναθεώρηση του Αντισεισμικού Κανονισμού του 1959 και δρομολογήθηκε (1984) η ενίσχυση με προσωπικό του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών.

Λίγα χρόνια αργότερα, μετά τον πολύνεκρο σεισμό της Καλαμάτας (1986) ξεκίνησε η οργάνωση και εκπαίδευση της ΕΜΑΚ του Πυροσβεστικού Σώματος και δρομολογήθηκε η εκπόνηση σύγχρονου Νέου Αντισεισμικού Κανονισμού (ΝΕΑΚ) υπό το συντονισμό του ΟΑΣΠ. Ο ΝΕΑΚ έγινε παραγματικότητα το 1992 αλλά ίσχυσε από το 1995, ενώ μετά το σεισμό της Πάρνηθας (1999) έγινε μερική τροποποίησή του στην Αττική.

Η βελτίωση της αντισεισμικής πολιτικής στη χώρα προχώρησε με τον σταδιακό εκσυγχρονισμό του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου: εγκαθίδρυση (Μάρτιος 2005) για πρώτη φορά 24ωρης βάρδιας για την σεισμική παρακολούθηση της χώρας, μετασχηματισμός του εθνικού σεισμογραφικού συστήματος του 1965 από αναλογικό σε ψηφιακό στη δεκαετία του 2000 και μετά, και εγκαθίδρυση του Εθνικού Κέντρου Προειδοποίησης για Τσουνάμι (2010), το οποίο πιστοποιήσαμε διεθνώς στα πλαίσια της UNESCO το 2016.

Τα μαθήματα ήταν πολλά, αλλά εξίσου πολλά ήταν και τα βήματα δραστικής βελτίωσης της αντισεισμικής πολιτικής της χώρας από το 1978 και μετά. Οι εμπειρίες από τους σεισμούς των τελευταίων ετών στη χώρα μας έχουν δημιουργήσει την γενική εντύπωση ότι σχεδόν έχουμε εξαλείψει το πρόβλημα των σεισμών. Είναι αλήθεια ότι αρκετοί σεισμοί με σημαντικά μεγέθη προκάλεσαν σχετικώς περιορισμένα προβλήματα, σε σύγκριση με προηγούμενους σεισμούς.

Για παράδειγμα, οι σεισμοί της Λέσβου (12-6-2017, μέγεθος 6,3), της Κω (21-7-2017, μέγεθος 6,6) και της Ζακύνθου (25-10-2018, μέγεθος 6,8), προκάλεσαν περιορισμένες βλάβες και μόνο 2 θύματα στην Κώ και ένα στη Λέσβο. Αυτό αποδόθηκε στο ότι σταδιακά οι κατασκευές (σπίτια κλπ) έγιναν πιο αντισεισμικές, πιο ανθεκτικές στους σεισμούς. Αυτό είναι αλήθεια. Δεν πρέπει, όμως, να αγνοήσουμε το γεγονός ότι σε όλες τις προηγούμενες περιπτώσεις τα σεισμικά επίκεντρα βρισκόντουσαν στη θάλασσα, σε αρκετή απόσταση από τις κοντινότερες πόλεις. Το ίδιο έγινε και με τον ακόμη μεγαλύτερο σεισμό της Σάμου (2020), αν και η εστία του δεν ήταν ιδιαίτερα μακριά από το νησί. Ωστόσο, στην περίπτωση αυτή συνέτρεξαν γεωφυσικές συνθήκες τέτοιες ώστε ο εδαφικός σεισμικός κραδασμός να είναι ιδαίτερα έντονος όχι στην κοντινή Σάμο, αλλά κυρίως βορειότερα στη μακρινότερη περιοχή της Σμύρνης, όπου οι ολικές καταρρεύσεις πολυόροφων κτιρίων προκάλεσαν περισσότερα των 100 ανθρώπινων θυμάτων.

Από την αναδρομή αυτή αντιλαμβανόμαστε ότι είναι πολλοί οι παράγοντες που καθορίζουν τις αρνητικές επιπτώσεις των σεισμών. Από την άλλη μεριά, η κοινωνία εξελίσσεται, οι κτιριακές και άλλες υποδομές μεταβάλλονται, οι πολίτες απαιτούν περισσότερη και εγκυρότερη ενημέρωση και οδηγίες. Με δυό λόγια οι ανάγκες αντισεισμικής προστασίας σταδιακά αλλάζουν. Οι σεισμοί θα έρθουν και πάλι, θα απειλήσουν και πάλι. Για το λόγο αυτό επιβάλλεται να είμαστε προετοιμασμένοι ανά πάσα στιγμή.

Αν και το πρόβλημα της ακριβούς βραχυπρόθεσμης πρόγνωσης δεν έχει επιλυθεί, ορισμένες μακροπρόθεσμες εκτιμήσεις είναι δυνατές. Για παράδειγμα, μία περιοχή με συχνή εμφάνιση ισχυρών σεισμών είναι ο Κορινθιακός Κόλπος. Αποτελεί κοινό μυστικό ότι για πολλά χρόνια δεν έχει γίνει σεισμός που να υπερβαίνει το μέγεθος 6. Ο τελευταίος ήταν ο σεισμός του Αιγίου, το 1995. Με την πάροδο του χρόνου η πιθανότητα ισχυρού σεισμού σταδιακά αυξάνει. Δεν είναι απαραίτητο ο επόμενος ισχυρός σεισμός να γίνει στις Αλκυονίδες, στο «μεγάλο φόβητρο», που ορισμένοι καλλιεργούν με ανάρμοστες δημόσιες δηλώσεις για «ρήγμα τέρας που αν γρυλλίσει αλλοίμονό μας!!». Κάτι ανάλογο ισχύει και για τη γεωλογική ζώνη της «Σερβομακεδονικής Μάζας» στην Κεντρική Μακεδονία. Στη ζώνη αυτή είχαν τις εστίες τους οι πολύ ισχυροί στην Άσσηρο (1902), στον Άθω (1905), στο Βαλάντοβο (ελληνογιουγκοσλαυϊκά σύνορα, 1931), στην Ιερισσό Χαλκιδικής (1932) και στη Θεσσαλονίκη (1978). Εξυπακούεται ότι δεν πρέπει να αγνοήσουμε ότι υπάρχουν πολλές άλλες ζώνες σεισμικότητας με σημαντικό δυναμικό, όπως των Ιονίων νήσων, της Κρήτης, των Δωδεκανήσων, του ανατολικού και βόρειου Αιγαίου και άλλες.

Δεν είναι σοφό το να επαναπαυθούμε σε όσα έχουμε επιτύχει στον τομέα της αντισεισμικής προστασίας κατά τις τελευταίες δεκαετίες. Είναι απαραίτητη η περαιτέρω ενίσχυση των προσπαθειών. Ο ΟΑΣΠ, ως επιτελικός φορέας, επιτελεί σημαντικό έργο, π.χ. στην εφαρμογή και βελτίωση των κανονισμών, στην ενημέρωση και εκπαίδευση, στην ενίσχυση δράσεων σε σχολεία, σε φορείς τοπικής αυτοδιοίκησης και σε τοπικές κοινωνίες. Στην ίδια γενική γραμμή βρίσκεται και η Γεν. Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας. Το Γεωδυναμικό Ινστιτούτο, ο κεντρικός σεισμογραφικός φορέας της χώρας, κατά την τελευταία τριετία μαστίζεται από βαθιά κρίση λόγω εθελούσιας μαζικής φυγής προσωπικού, κάκιστων κτιριακών εγκαταστάσεων, ελλειπούς συντήρησης δικτύων και προβληματικής επικοινωνιακής εικόνας.

Το μέγιστο μάθημα που έχουμε λάβει είναι ότι ο σεισμός δε συγχωρεί. Μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα καταστρέφει αυτά που χτίσαμε επί δεκαετίες. Ο σεισμικός κίνδυνος πάντα παραμονεύει. Είναι στο χέρι μας να δράσουμε ώστε να μειώσουμε όσο το δυνατόν τις μελλοντικές αρνητικές επιπτώσεις των σεισμών.

Δρ Γεράσιμος Α. Παπαδόπουλος, Σεισμολόγος, Επιστημονικός συνεργάτης ΕΕ και UNESCO, Συγγραφέας του βιβλίου «Στα Μονοπάτια του Εγκέλαδου», Εκδόσεις Οσελότος, Ιούνιος 2021

Πηγή

Το άρθρο Γεράσιμος Παπαδόπουλος: O σεισμικός κίνδυνος παραμονεύει εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Γενικός σκοπός της προγραμματικής σύμβασης μεταξύ του Δήμου Ελασσόνας και του Πανεπιστημίου Πατρών μέσω του Εργαστηρίου Τεκτονικής Γεωλογίας του Τμήματος Γεωλογίας της Σχολής Θετικών Επιστημών, του οποίου Διευθυντής είναι ο Καθηγητής Ιωάννης Κουκουβέλας, είναι μεταξύ άλλων να εκτιμηθεί με τον πλέον επιστημονικό τρόπο η επικινδυνότητα του υφιστάμενου σεισμικού ρήγματος στην περιοχή Βλαχογιάννι-Μεσοχώρι, και να προταθούν μέτρα που θα αποσκοπούν στην ασφαλή και ανεμπόδιστη διαβίωση και την εν γένει βελτίωση της ποιότητας ζωής των κατοίκων έναντι του σεισμικού κινδύνου.

Το αντικείμενο του Ερευνητικού Προγράμματος της παρούσας προγραμματικής σύμβασης

συνίσταται στα εξής:

1) A’ Στάδιο: Διερεύνηση της περιοχής και διενέργεια παλαιοσεισμολογικής τομής, αποτύπωση και δειγματοληψία των γεωλογικών στρωμάτων στην περιοχή και ιδιαίτερα στους οικισμούς Βλαχογιάννι και Μεσοχώρι με τις πλέον σύγχρονες τεχνολογίες συνδυάζοντας τρισδιάστατα νέφη σημείων από σαρωτές λέιζερ, Συστήματα μη Επανδρωμένων Αεροσκαφών (ΣΜηΕΑ)/δεκτών GNSS και μετρήσεις ηλικιών των γεωλογικών δεδομένων.

2) B’ Στάδιο: Συνολική εκτίμηση της ενεργότητας του ρήγματος και παροχή συμβουλευτικής υποστήριξης στην διαδικασία τεκμηρίωσης των αναγκαίων ενεργειών σε σχέση με την ύπαρξη ρηγμάτων στην περιοχή.

3) Γ’ Στάδιο: Έλεγχος, έγκριση και παραλαβή των παραδοτέων και του συνόλου του προγράμματος.

4) Δ’ Στάδιο: Αυτό θα διαρκέσει μέχρι τον Μάιο του 2022 όπου και θα λήξει και το οικονομικό αντικείμενο του προγράμματος. Μέχρι την ολοκλήρωση του Δ’ σταδίου θα έχει συγγραφεί μια εργασία σε διεθνές περιοδικό με τα αποτελέσματα του προγράμματος.

Τέλος ορίστηκαν και οι εκπρόσωποι του Δήμου στην Κοινή Επιτροπή Παρακολούθησης της σύμβασης οι δημοτικοί σύμβουλοι:

– κ.Δραγατσίκης Ιωάννης, με αναπληρωτή τον κ.Κουρομπίνα Διονύσιο,

– κ.Τσούρης Κίμων, με αναπληρωτή τον κ.Κατσιούρα Γεώργιο.

Βίντεο από την παρουσία του Καθηγητή Ιωάννη Κουκουβέλα στην περιοχή, κατά την χρονική περίοδο που ακολούθησε τον σεισμό της 3ης Μαρτίου:

Πηγή

Το άρθρο Έρευνα στο σεισμικό ρήγμα σε Βλαχογιάννι – Μεσοχώρι! εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Περισσότερες από 2775 σεισμικές δονήσεις έχουν καταγραφεί τους τελευταίους δύο μήνες στην Θεσσαλία. Φυσιολογική είναι η εκτόνωση των μετασεισμών όμως η αποκατάσταση είναι το θέμα για τους πληγέντες που δεν έκαναν Ανάσταση στα σπίτια τους.

Το άρθρο Περισσότερες από 2.775 σεισμικές δονήσεις σε δύο μήνες στην περιοχή μας αναφέρει ο Γερ. Χουλιάρας εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Το άρθρο Γεράσιμος Χουλιάρας: τα επίκεντρα των μετασεισμών καλύπτουν περιοχή 40χλμ εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Με αφορμή την έλευση του καθηγητή Γεράσιμου Παπαδόπουλο την ίδια μέρα στις 31 Μαρτίου που επισκέφτηκε τον Τύρναβο μας δόθηκε η ευκαιρία να ρωτήσουμε για τις εκκλησίες κυρίως του Τυρνάβου και όχι μόνο, γιατί όπως έχουμε διαπιστώσει και αναφέρει σε προηγούμενα άρθρα με ρεπορτάζ και φωτογραφίες,  πάθανε πολλές ζημιές από τον μεγάλο σεισμό των 6.3 βαθμών της κλίμακας ρίχτερ που έγινε στην περιοχή μας στις 3 Μαρτίου 2021.

Tyrnavosotoposmas.gr: Κύριε καθηγητά με αφορμή το πέρασμά σας από τον Τύρναβο θα ήθελα να σας ρωτήσω πως σαν φάνηκε η πόλη μας. Άντεξαν τα κτίρια από το σεισμό;

Γερ. Παπαδόπουλος: Ο Τύρναβος δεν έπαθε τίποτα στην ουσία. Τα κτίρια που έχουν αντισεισμική θωράκιση δεν πάθανε ζημιές. Αντιθέτως μόνο τα κτίσματα που δεν διαθέτουν αντισεισμική θωράκιση  έχουν πάθει βλάβες εξαιτίας αυτού του φαινομένου.

Tyrnavosotoposmas.gr: κ. Παπαδόπουλε, ο Τύρναβος όπως είπατε πριν, έπαθε πολύ μικρές ζημιές, αλλά αρκετές ζημιές υπάρχουν στους ναούς μας. Θέλετε να μας εξηγήσετε πως μπορεί να συνέβη κάτι τέτοιο;

Γερ. Παπαδόπουλος: Γενικά οι εκκλησίες είναι πιο ευάλωτες από τα άλλα σπίτια. Όσο περισσότερο αρχιτεκτονικά πλούσιο είναι ένα κτίσμα τόσο πιο ευάλωτο είναι. Τα καμπαναριά απέχουν πάρα πολύ από το να είναι ένα απλό γεωμετρικό κτίσμα. Για αυτό το λόγο βλέπουμε περισσότερες ζημιές από το σεισμό εκεί. Βλέπουμε εύκαμπτους τοίχους μεγάλου σχετικού ύψους ως προς το πάχος τους και αρχιτεκτονικά στοιχεία μεγάλου βάρους και διαστάσεων. Τα χαρακτηριστικά αυτά έχουν ως αποτέλεσμα τη διαπιστωμένα αυξημένη τρωτότητα των εκκλησιών σε σεισμό. Επιπρόσθετα, η γήρανση των δομικών υλικών, σε συνδυασμό με την απουσία ή τη δυσκολία εφαρμογής επεμβάσεων καθιστά τη σεισμική διακινδύνευσή τους ιδιαίτερα αυξημένη.

Το άρθρο Ο Γερ. Παπαδόπουλος καθηγητής σεισμολογίας μας εξηγεί για τις εκτεταμένες ζημιές στους ναούς στο Δήμο μας εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.