Ο Τραπεζούντιος ρέκτης, ερευνητής και συγγραφέας παρουσίασε πριν από λίγες μέρες ένα το ρωμέικο-τουρκικό λεξικό. Αποτελείται από 590 σελίδες και περιέχει 14.400 λέξεις και 8.500 διάφορες φράσεις που αφορούν την καθημερινότητα του ελληνόφωνου πληθυσμού, ενώ δίνει αρκετές πληροφορίες για τον ποντιακό πολιτισμό του τόπου που δεν έχουν καταγραφεί ποτέ.

«Μικρός πίστευα ότι όλος ο κόσμος μιλάει τη γλώσσα μου, γιατί είναι τόσο ωραία, εκφραστική, μια γλώσσα στην όποια υπάρχουν λέξεις για καταστάσεις σύνθετες, μια λέξη για κάθε περίσταση». Είπε ο Βαχίτ Τουρσούν, που από το 1989, μόλις ήρθε μετανάστης στην Ελλάδα, άρχισε την καταγραφή της γλώσσας που μιλούσε στο ελληνόφωνο χωριό Ώτσενα (Ώκενα) του Όφεως στην Τραπεζούντα.

«Με τη λέξη “πουλόπομ” άνοιξα τα μάτια μου στον κόσμο. Μέχρι 7 χρονών μιλούσα κάποια γλώσσα, που δεν ήξερα τι είναι. Μόλις στα 21 μου χρόνια, όταν για πρώτη φορά συνάντησα Έλληνα από την Πόλη, μου είπε ότι τη γλώσσα μου τη λένε ποντιακά και ομιλείται από πολλούς στην Ελλάδα» εξήγησε ο Βαχίτ Τουρσούν.

«Σε έναν χρόνο, συνάντησα κάποιους Έλληνες τουρίστες. Τους πέτυχα την ώρα που έμπαιναν στο λεωφορείο για αναχώρηση. Μπήκα μέσα και φώναξα δυνατά, αν γνωρίζει κανείς ποντιακά. Μια ηλικιωμένη γυναίκα με ρώτησε από πού είμαι. Όταν της απάντησα, με αγκάλιασε τόσο σφιχτά και τόσο ζεστά, σαν να ήμουν παιδί της, που είχε χρόνια να δει. Συγκλονίστηκα. Σκέφτηκα τότε πως στην Ελλάδα πρέπει να είναι όμορφα, φιλόξενα, όλοι είναι αδέλφια μου», εξιστόρησε ο ίδιος μιλώντας σε εκδήλωση για την παρουσίαση του συγγραφικού έργου.

«Μιλούσαμε την ποντιακή γλώσσα για 3.000 χρόνια»

Συμπλήρωσε πως «η γλώσσα είναι όλος ο κόσμος του κάθε ανθρώπου, αλλά μόλις βγαίνουμε από το χωρίο, την προδίδουμε, γιατί πρέπει να μάθουμε μια άλλη γλώσσα για να συνεχίσουμε στη ζωή. Έτσι χάνουμε λέξεις. Η ποντιακή μας γλώσσα είναι μια γλώσσα που τη μιλούσαμε αδιάκοπα επί 3000 χρόνια, ήταν και είναι στα χείλη των ανθρώπων στα χωριά και βουνά της Τραπεζούντας, αλλά τώρα φθίνει» σημείωσε ο ερευνητής, που δεν σπούδασε φιλολογία – γλωσσολογία, αλλά μόνο θεολογία στην Τουρκία.

«Έψαχνα ανθρώπους που μιλούν ποντιακά»

Ο Βαχίτ ή Βάιος, όπως τον φωνάζουν στην Ελλάδα ήρθε στην Αθήνα στα 23 χρόνια του ως μετανάστης και, όπως έλεγε, αισθάνθηκε ελεύθερος πια να μιλάει «τη γλώσσα του χωριού μου, τα ρωμαίικά μου». «Απεγνωσμένα έψαχνα ανθρώπους που μιλούν τα ποντιακά, τους θεωρούσα όλους αδέλφια, γιατί η γλώσσα της ψυχής δένει τους ανθρώπους για πάντα» είπε και αναφέρθηκε στον τιτάνιο αγώνα του για τη δημιουργία μιας κιβωτού για τη διάσωση του τοπικού γλωσσικού πλούτου της Τραπεζούντας.

Ο Βαχίτ Τουρσούν αναφέρθηκε στη συνάντησή του με τον ομότιμο καθηγητή νεοελληνικής γλώσσας στο πανεπιστήμιο της Οξφόρδης Πίτερ Μακρίτζ μια συνάντηση που έμελλε να αποτελέσει κομβικό σημείο στην όλη προσπάθειά του. «Ήμουν σε απόγνωση τότε, είχα καταγράψει δέκα χιλιάδες λέξεις αλλά κάποιος Έλληνας επιστήμονας, μου είπε: “αυτό δεν είναι επιστημονικό λεξικό, όλα λάθος είναι εδώ”. Στεναχωρήθηκα και σταμάτησα για κάποιο χρονικό διάστημα τις προσπάθειές μου, αλλά για καλή μου τύχη, μια μέρα γνωρίζω τον κύριο Μακρίτζ, που όταν είδε τη προσπάθειά μου, με ενθάρρυνε και επέμενε, ότι πρέπει να συνεχίσω. Μάλιστα, έγραψε την εισαγωγή για την έκδοση του λεξικού»

Αξιοθαύμαστη η επιβίωση της ποντιακής γλώσσας

«Η επιβίωση της ελληνικής γλώσσας στην περιοχή της Τραπεζούντας (Πόντος) στην Τουρκία είναι αξιοθαύμαστη. Οι περισσότεροι από τους ομιλητές της ντόπιας ελληνικής διαλέκτου ήταν χριστιανοί, αλλά η γλώσσα μιλιόταν επίσης σαν μητρική από μερικές μουσουλμανικές κοινότητες» αναφέρει στην εισαγωγή ο καθηγητής Μακρίτζ.

«Τη γλώσσα μού έδωσαν ποντιακή»

«Τη γλώσσα μού έδωσαν Ρωμαίικη (ποντιακή) και θέλω να σωθεί γιατί ανέρχεται στην Ομηρική». Μ’ αυτή τη φράση -και παραφράζοντας τον Οδυσσέα Ελύτη και το ποίημα του «Τη γλώσσα μού έδωσαν ελληνική»- ο Βαχίτ Τουρσούν εξήγησε γιατί σε όλη του τη ζωή ψάχνει μανιωδώς λέξεις και ελληνικές ρίζες στη μητρική του γλώσσα.

«Τις νύχτες ακόμα κοιμάται με ένα μπλοκάκι και στυλό κάτω από το μαξιλάρι, γιατί μέσα στη νύχτα, πολλές φορές μού έρχεται η θύμηση για μια ακόμα λέξη, που αν δεν τη σημειώσω, μπορεί να την ξεχάσω» επισήμανε, μεταξύ άλλων, ο Βαχίτ Τουρσούν.

Το 1989, ο Βαχίτ έφερε στην Αθήνα και την αγαπημένη του από το διπλανό χωριό, με την οποία απέκτησαν δυο παιδιά, που γεννήθηκαν και μεγάλωσαν Ελλάδα και τους χάρισαν και εγγόνια. Τη γενέτειρά του την επισκέπτεται κάπου κάπου, όπως σημειώνει, αφού οι γονείς του μένουν ακόμα εκεί, ενώ το όνειρό του είναι να πάρει την ελληνική υπηκοότητα.

Στην τεράστια προσπάθεια του Βαχίτ και τις δυσκολίες που έπρεπε να υπερκεράσει προκειμένου να φέρει εις πέρας το σημαντικό έργο του, αναφέρθηκε στην εκδήλωση ο Γεώργιος Γεωργιάδης, πρόεδρος του Σωματείου «Νίκος Καπετανίδης», ενώ σε ό,τι αφορά την επιθυμία του ν’ αποκτήσει ελληνική υπηκοότητα σημείωσε: «Καταθέτουμε άμεσα αίτημα στα αρμόδια υπουργεία να του δοθεί ταχύτατα η ελληνική ιθαγένεια, η οποία δεν πρέπει να θεωρείται ως “παραχώρηση” στο πρόσωπό του αλλά ιστορική υποχρέωση της Ελληνικής Δημοκρατίας».

πηγή

Το άρθρο Βαχίτ Τουρσούν: Ανακάλυψε 5.000 άγνωστες ποντιακές λέξεις εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Πρόκειται για ένα ονομαστικό ευρετήριο, αρκετά μεγάλο σε έκταση, που καταρτίστηκε από το υπουργείο Γεωργίας και την Επιτροπή Αποκατάστασης Προσφύγων, και δημοσιεύτηκε το 1928.

Για την κατάρτισή του χρησιμοποιήθηκαν οι δηλώσεις αποζημίωσης που είχαν κατατεθεί από τους αγρότες. Επιπλέον, περιλαμβάνονται όσοι εγκατέλειψαν τις αγροτικές περιοχές στις οποίες το κράτος εγκατέστησε πρόσφυγες, αλλά και όσοι εγκαταστάθηκαν μετά την 1η Ιουλίου του 1928.

Στους τόμους του ευρετηρίου το όνομα που εμφανίζεται είναι αυτό του αρχηγού της κάθε οικογένειας, με την «υποσημείωση» ότι ίσως υπάρχουν κάποιοι που έχουν δεύτερο και τρίτο επίθετο και ότι οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να το αναζητήσουν σε άλλο γράμμα της αλφαβήτου. Επίσης επισημαίνεται ότι η ορθογραφία των επιθέτων ίσως να είναι διαφορετική – οι βασικότερες διαφορές έχουν εντοπιστεί στα διπλά σύμφωνα που βρίσκονται είτε στην αρχή είτε στο μέσο, στα ταυτόφωνα φωνήεντα και στις καταλήξεις, ειδικά των γυναικείων επιθέτων.

Ενδεικτικό της συστηματικής δουλειάς που είχε γίνει –με δεδομένες και τις αντικειμενικές δυσκολίες που υπήρχαν στην Ελλάδα της δεκαετίας του 1920– είναι ότι στους ονομαστικούς καταλόγους υπάρχουν και πληροφορίες για τον τόπο καταγωγής των προσφύγων, για το αν δικαιούνταν αποζημίωση, για το αν έφυγαν από το συνοικισμό, για το αν αυτός που έχει καταγραφεί είναι αρχηγός ή μέλος της οικογένειας και για το αν εγκαταστάθηκε στο συνοικισμό πριν ή μετά το 1928.

Δείτε εδώ τις οδηγίες για την ανάγνωση των καταλόγων.

Δείτε εδώ τον ονομαστικό κατάλογο από το Α έως το Αναγκίστου.

Δείτε εδώ τον ονομαστικό κατάλογο από το Αναγκίστου έως το τέλος του Α.

Δείτε εδώ τον ονομαστικό κατάλογο για το Β.

Δείτε εδώ τον ονομαστικό κατάλογο για το Γ.

Δείτε εδώ τον ονομαστικό κατάλογο για το Δ.

Δείτε εδώ τον ονομαστικό κατάλογο από το Ε έως το Ι.

Δείτε εδώ τον ονομαστικό κατάλογο από το Κ έως το Καράνος.

Δείτε εδώ τον ονομαστικό κατάλογο από το Καράνου έως το Κορδομήσης.

Δείτε εδώ τον ονομαστικό κατάλογο από το Κορδονούρη έως το τέλος του Κ.

Δείτε εδώ τον ονομαστικό κατάλογο από το Λ έως το Μανώλογλου.

Δείτε εδώ τον ονομαστικό κατάλογο από το Μανωλόπουλος έως το Μουρσουνίδης.

Δείτε εδώ τον ονομαστικό κατάλογο από το Μουρτεζίκης έως το τέλος του Ν.

Δείτε εδώ τον ονομαστικό κατάλογο από το Ξ έως το Παπαμιχαήλου.

Δείτε εδώ τον ονομαστικό κατάλογο από το Παπαμιχάλης έως το τέλος του Π.

Δείτε εδώ τον ονομαστικό κατάλογο από το Ρ έως το Σέρφη.

Δείτε εδώ τον ονομαστικό κατάλογο από το Σερφυρίδης έως το τέλος του Σ.

Δείτε εδώ τον ονομαστικό κατάλογο από το Τ έως το Τσαλαγδάρας.

Δείτε εδώ τον ονομαστικό κατάλογο από το Τσαλαγράδου έως το τέλος του Τ.

Δείτε εδώ τον ονομαστικό κατάλογο από το Υ έως το Χατζηκυριακίδου.

Δείτε εδώ τον ονομαστικό κατάλογο από το Χατζηκυριάκογλου έως το τέλος του Ω.

Πηγή

Το άρθρο Βρες τους πρόσφυγες συγγενείς σου από τον Πόντο, τη Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.