Εθιμα που χάνονται

«Τα περισσότερα από τα έθιμα και δρώμενα των Χριστουγέννων έχουν τις ρίζες τους στο μακρινό παρελθόν της Ελλάδας. Οι κάτοικοί του ζούσαν έντονα στις μεγάλες γιορτές της χριστιανοσύνης. Όλα άλλαζαν αυτές τις ημέρες. Τα σπίτια έπαιρναν μια γιορτινή όψη. Οι νοικοκυρές είχαν πολλά να κάνουν. Σε παλαιότερους καιρούς, όταν τα σπίτια ήταν πλίθινα, παλάμιζαν το πάτωμα των σπιτιών, ασβέστωναν τους τοίχους, φουκάλιζαν τη ρούγα, έστρωναν τις καλές μαντανίες στα κρεβάτια και ήταν έτοιμες να υποδεχτούν συγγενείς και φίλους και να ζήσουν αντάμα τις εορταστικές αυτές μέρες».

Αυτά μεταξύ άλλων τονίζει στο ΑΠΕ η εκπαιδευτικός Βασιλική Κοζιού-Κολοφωτιά, ερευνήτρια τοπικής ιστορίας και λαογραφίας, η οποία γεννήθηκε και έζησε τα πρώτα χρόνια της ζωής της στην Κρανιά, ένα χωριό του κάμπου της Καρδίτσας, μιλώντας για τα έθιμα και τα δρώμενα των Χριστουγέννων.

Σιγά σιγά οι συνθήκες ζωής, σύμφωνα με την ίδια, βελτιώθηκαν. Τα σπίτια έγιναν πιο σύγχρονα και οι δουλειές λιγόστεψαν. Μαζί με τις αλλαγές όμως άλλαξαν και πολλά άλλα τις γιορτινές αυτές μέρες. Οι γουρνουχαρές στα σπίτια άρχισαν σιγά σταδιακά να λιγοστεύουν. Την οργάνωση και τη διαδικασία ανέλαβαν πλέον οι τοπικοί πολιτιστικοί σύλλογοι. Η παραδοσιακή επιτέλεση των τραγουδιών με το στόμα αντικαταστάθηκε από τις ορχήστρες και ο παραδοσιακός τρόπος του γλεντιού στο σπίτι σχεδόν καταργήθηκε. Τα τελευταία χρόνια όλη η κοινότητα μεταφέρεται στην πλατεία για το γλέντι και μάλιστα σε πρόχειρους στεγασμένους με νάιλον χώρους, με πλαστικά τραπέζια και καρέκλες… Τα παραδοσιακά τραγούδια κι αυτά αντικαταστάθηκαν από κάθε είδους τραγούδια που δεν έχουν καμιά σχέση με τα τραγούδια που κληρονομήσαμε από τους προγόνους μας.

Μετά τις απανωτές πλημμύρες από το 2020 μέχρι σήμερα, τονίζει η ερευνήτρια, τα πάντα σιώπησαν στον τόπο μας και δυστυχώς, δεν ξέρουμε για πόσο καιρό ακόμα. Όλα είναι θολά και αβέβαια.

Για να μη περάσουν όλα στη λήθη, αξίζει τον κόπο να υπενθυμίσουμε στους νέους μας τον τρόπο εορτασμού των Χριστουγέννων των προγόνων τους πριν από τις καταστροφές, περιγράφοντας αναλυτικά ιδιαίτερα τη γουρνουχαρά την οποία περίμεναν με αγωνία παλαιότερα. Πιο αναλυτικά τονίζει η Βασιλική Κοζιού-Κολοφωτιά:

Ιεροτελεστία

«Πρόκειται για ένα από τα πιο σημαντικά έθιμα που έφτασε μέχρι τις μέρες μας σε κάποια χωριά. Τη δεύτερη ή τρίτη μέρα των Χριστουγέννων τα περισσότερα σπίτια των καραγκούνηδων ήταν επί ποδός, λέει η εκπαιδευτικός, γιατί είχαν την γουρνουχαρά. Το σφάξιμο και το συμμάζεμα του γουρουνιού ήταν μια ιεροτελεστία. Από νωρίς το πρωί 4-5 άνδρες και άλλες τόσες γυναίκες, συνήθως συγγενείς ή φίλοι των νοικοκύρηδων, κατέφταναν στο σπίτι για να βοηθήσουν. Όλα τα σύνεργα για το σφάξιμο του γουρουνιού ήταν έτοιμα από την προηγούμενη μέρα.

Τα καλοτροχισμένα μαχαίρια και τσεκούρια για το σφάξιμο, τα κοκκαλάρια για το γέμισμα των λουκάνικων, η τάβλα όπου θα έκοβαν το κρέας και τα πράσα για τον ζαϊρέ των λουκάνικων, οι κατσαρόλες για το καυτό νερό όπου βουτούσαν το κεφάλι και τα πόδια για το μάδημα, καθώς και το μεγάλο καλογανωμένο καζάνι, όπου θα έλιωναν τον παστό για να πάρουν τη λίπα και τις τσιγαρίδες, που πολλές νοικοκυρές τις ανακάτευαν με πράσα, αλάτι και διάφορα μυρωδικά και τις διατηρούσαν σε πιθάρια για πολύ καιρό, μέχρι να στεγνώσουν τα λουκάνικα, που τα κρεμούσαν κατάματα στον ήλιο κάτω από την αστρέχα του σπιτιού».

Θυμίαμα και ευλογία

«Η νοικοκυρά, συνεχίζει η εκπαιδευτικός Βασιλική Κοζιού-Κολοφωτιά ακολουθώντας τις παραδοσιακές συνήθειες των προγόνων της, όταν έσφαζαν το γουρούνι, έπαιρνε μια φτυαριά κάρβουνα, έριχνε το θυμίαμα και το έδινε στον αφέντη του σπιτιού ο οποίος, αφού θυμιάτιζε όλους τους παραβρισκόμενους, το έριχνε στον λαιμό του γουρουνιού. Πίστευαν με αυτόν τον τρόπο πως θα έχουν την ευλογία του Χριστού και θα έδιωχναν μακριά τους καρκάντζαλους που μαγάριζαν το κρέας και τα άλλα φαγώσιμα. Έχω έντονα χαραγμένη στη μνήμη μου, τη γιαγιά μου Βασιλική και τη μάνα μου Σταυρούλα, σημειώνει η ερευνήτρια, που έριχναν στη φωτιά αλάτι και θυμίαμα καθ’ όλη τη διάρκεια του δωδεκαημέρου, για να κρατήσουν μακριά από το σπίτι μας τους καλικάντζαρους.

Μόλις τελείωνε το συμμάζεμα του γουρουνιού, οι άνδρες και οι γυναίκες έφευγαν για τα σπίτια τους. Οι άνδρες όμως με τα καλά τους ρούχα ξαναγύριζαν στο σπίτι που είχε τη γουρνουχαρά και εκεί στήνονταν ένα πλούσιο τραπέζι με τυρόπιτες, τηγανιά, ψητό χοιρινό στα κάρβουνα, κρασί από το αμπέλι και τραγούδια μέχρι αργά το βράδυ.

Τίποτα δεν περίσσευε

Τίποτα δεν περίσσευε από το χοιροσφάι, εξηγεί: «Ένα μεγάλο μέρος από το κρέας γινόταν λουκάνικα, το υπόλοιπο παστό σε μεγάλα δοχεία ή μέσα στο λίπος για να διατηρηθεί. Το λίπος το έλιωναν και το έβαζαν σε μεγάλα δοχεία για να περάσουν όλη τη χρονιά. Τη θέση του σήμερα πήρε το λάδι που φέτος η τιμή του έφτασε στα ύψη. Επίσης, έκαναν τις τσιγαρίδες και την “αλευριά” με πράσα που τα είχαν σε κάθε περίπτωση εύκολα και γρήγορα. Αρκούσε μόνο το ζέσταμα στο τηγάνι».

Με το δέρμα έφτιαχναν τα γουρνουτσάρουχα ή τα σαμάρια των ζώων. Με τη φούσκα του γουρουνιού τα παιδιά είχαν μια πρώτης τάξεως μπάλα!

Ένα μέρος από όλα αυτά θα έδιναν στο φτωχό, στο γείτονα που του ψόφησε το γουρούνι και τον ξενιτεμένο. Οι πρόγονοί μας είχαν την έγνοια για το διπλανό τους και μοιράζονταν και τις χαρές και τις λύπες.

Δείτε όλες τις τελευταίες ειδήσεις στο tirnavospress.gr, ακολουθήστε μας στο Facebook, Instagram, Google News, YouTube και Twitter.

πηγή

Το άρθρο Γουρνοχαρά: Το έθιμο των Χριστουγέννων στα χωριά της Θεσσαλίας εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Με ανακοίνωση που εξέδωσε η η Διεύθυνση Κτηνιατρικής της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, γνωστοποιεί πως καθορίστηκαν από τις αρμόδιες Κτηνιατρικές υπηρεσίες οι απαγορευμένες ζώνες, οι ζώνες προστασίας και επιτήρησης καθώς και τα μέτρα που εφαρμόζονται σε αυτές.

“Υπενθυμίζεται ότι η Αφρικανική Πανώλη των χοίρων δεν μεταδίδεται στον άνθρωπο, δεν αποτελεί πρόβλημα δημόσιας υγείας αλλά είναι λοιμώδης ιογενής νόσος δεσποζόμενων και άγριων χοιροειδών, με σοβαρές οικονομικές συνέπειες στη χοιροτροφία και στην αγροτική οικονομία της χώρας”, τονίζεται στη σχετική ανακοίνωση.

Από το Τμήμα Υγείας Ζώων και Κτηνιατρικής Αντίληψης, Φαρμάκων και Εφαρμογών της Διεύθυνσης Κτηνιατρικής της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας ανακοινώνονται τα εξής:

“Σε συνέχεια των επιβεβαιωμένων κρουσμάτων Αφρικανικής Πανώλης των χοίρων στο Β.Δ. τμήμα της Περιφερειακής Ενότητας (Π.Ε.) Σερρών, καθορίστηκαν από τις αρμόδιες Κτηνιατρικές υπηρεσίες οι απαγορευμένες ζώνες, οι ζώνες προστασίας και επιτήρησης καθώς και τα μέτρα που εφαρμόζονται σε αυτές.

Υπενθυμίζεται ότι η Αφρικανική Πανώλη των χοίρων δεν μεταδίδεται στον άνθρωπο, δεν αποτελεί πρόβλημα δημόσιας υγείας αλλά είναι λοιμώδης ιογενής νόσος δεσποζόμενων και άγριων χοιροειδών, με σοβαρές οικονομικές συνέπειες στη χοιροτροφία και στην αγροτική οικονομία της χώρας.

Με σκοπό την αποτροπή εξάπλωσης της Αφρικανικής Πανώλης των Χοίρων (ΑΠΧ) πλέον των άλλων μέτρων κρίνεται επιτακτική η πιστή εφαρμογή των μέτρων βιοσφάλειας όπως καθορίζονται στο παράρτημα ΙΙΙ του εκτελεστικού Κανονισμού (ΕΕ) 594/2023 και στο άρθρο 5 της ΥΑ 1102/182415/2021.

Ελάχιστες απαιτήσεις βιοασφάλειας για τις Μη Εμπορικές Χοιροτροφικές Εκμετάλλευσεις Οικογενειακού Τύπου (είναι η εκμετάλλευση που διαθέτει χοίρους αποκλειστικά για ιδιοκατανάλωση, οι οποίοι διατηρούνται εντός της περιφραγμένης ιδιοκτησίας του κατόχου τους και αποκλειστικά δεν υπερβαίνουν τους πέντε (5) παχυνόμενους χοίρους χωρίς γεννήτορες), τις Συστηματικές Χοιροτροφικές Εκμεταλλεύσεις και Αγελαίες Χοιροτροφικές Εκμεταλλεύσεις.

1. Απαγορεύεται η χρήση διατροφικών υπολειμμάτων για τη σίτιση χοίρων και η απομάκρυνση των ζωικών υποπροϊόντων να γίνεται σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1069/2009.

2. Απαγορεύεται η επαφή μεταξύ του χοίρου ή των χοίρων της εκμετάλλευσης και των χοίρων από άλλες εκμεταλλεύσεις ή αγριόχοιρων. Οι χοίροι πρέπει να διατηρούνται κατά τρόπο που να εξασφαλίζει ότι δεν υπάρχει άμεση ούτε έμμεση επαφή με χοίρους που προέρχονται από άλλες εκμεταλλεύσεις ή με χοίρους εκτός των εγκαταστάσεων ούτε με αγριόχοιρους.

3. Απαγορεύεται η επαφή των χοίρων της εκμετάλλευσης με οποιοδήποτε μέρος σφάγιου αγριόχοιρων (συμπεριλαμβανομένου του θηρευμένου ή νεκρού αγριόχοιρου / κρέατος ή παραπροϊόντων αυτού).

4. Ο ιδιοκτήτης (ή ο υπεύθυνος για τους χοίρους) πρέπει να λαμβάνει κατάλληλα υγειονομικά μέτρα, όπως αλλαγή ιματισμού και υποδημάτων κατά την είσοδο και την έξοδο από τη χοιροτροφική εκμετάλλευση. Η απολύμανση πρέπει να διενεργείται στην είσοδο της χοιροτροφικής εκμετάλλευσης και στις εισόδους των κτιρίων.

5. Απαγορεύεται οποιαδήποτε επαφή κυνηγών με τους χοίρους της εκμετάλλευσης εντός 48 ωρών μετά τη δραστηριότητα της θήρας.

6. Απαγορεύεται η είσοδος στη χοιροτροφική εκμετάλλευση ατόμων που δεν έχουν σχέση με αυτή, ενώ πρέπει να τηρούνται αρχεία ατόμων και οχημάτων που εισέρχονται στην εκμετάλλευση.

7. Απαγορεύεται η σίτιση των χοίρων με χρήση φρέσκου χόρτου ή καρπών από περιοχές που έχουν καταγραφεί κρούσματα της ΑΠΧ, εκτός εάν έχουν υποβληθεί σε επεξεργασία για την αδρανοποίηση του ιού της ΑΠΧ ή έχουν αποθηκευτεί σε χώρους που δεν υπάρχει δυνατότητα πρόσβασης από αγριόχοιρους για τουλάχιστον 30 ημέρες πριν από τη σίτιση.

8. Απαγορεύεται η χρήση άχυρου για την στρωμνή των χοίρων προερχόμενου από περιοχές που έχουν καταγραφεί κρούσματα της ΑΠΧ, εκτός εάν έχουν υποβληθεί σε επεξεργασία για την αδρανοποίηση του ιού της ΑΠΧ ή έχουν αποθηκευτεί σε χώρους που δεν υπάρχει δυνατότητα πρόσβασης από αγριόχοιρους για τουλάχιστον 90 ημέρες πριν από τη χρήση.

9. Τα κτίρια των εκμεταλλεύσεων πρέπει να είναι κατασκευασμένα κατά τέτοιο τρόπο ώστε να μην υπάρχει δυνατότητα εισόδου σε αυτά αγριόχοιρων ή άλλων ζώων (π.χ. σκύλοι).

10. Απαγορεύεται η διατήρηση και διαμονή χοίρων εκτός περιφραγμένων εκτάσεων.

Eπιπρόσθετες απαιτήσεις βιοασφάλειας για τις Συστηματικές Χοιροτροφικές Εκμεταλλεύσεις πλέον των ανωτέρω:

1. Να καθορίζονται καθαρές και μη καθαρές περιοχές στις χοιροτροφικές εκμεταλλεύσεις καθώς και διαδικασίες για τη χρήση αυτών από το προσωπικό.

2. Να υπάρχουν διαδικασίες για την απολύμανση των κτιριακών εγκαταστάσεων, του εξοπλισμού και των οχημάτων καθώς και για την τήρηση κανόνων υγιεινής από το προσωπικό.

3. Να διασφαλίζεται ο κατάλληλος διαχωρισμός των θαλάμων παραγωγής.

4. Απαγορεύεται η μεταφορά και η εκτροφή χοίρων από τους εργαζομένους στις οικίες τους.

5. Να υπάρχει εγκατεστημένο σύστημα για τη διαχείριση των νεκρών ζώων/ζωικών υποπροϊόντων καθώς και σύστημα για την απεντόμωση/μυοκτονία στην εκμετάλλευση.

6. Να υπάρχει ισχυρή περίφραξη περιμετρικά της χοιροτροφικής εκμετάλλευσης (τσιμεντένιο περβάζι βάθους 0,5 m και γερό πλέγμα ή τοίχος χωρίς κενά ή οπές ύψους 2m).

7. Συστήνεται η αποφυγή ενασχόλησης των εργαζομένων στις χοιροτροφικές εκμεταλλεύσεις με τη θήρα. Σε διαφορετική περίπτωση απαγορεύεται οποιαδήποτε επαφή τους με τους χοίρους εντός 48 ωρών μετά τη δραστηριότητα της θήρας.

8. Με ευθύνη του κατόχου/υπευθύνου της εκμετάλλευσης, να υπάρχει διαρκής ενημέρωση όλων των εργαζομένων της χοιροτροφικής εκμετάλλευσης για την ΑΠΧ και εκπαιδεύσεις αναφορικά με τα μέτρα βιοασφάλειας που πρέπει να τηρούνται.

Πηγή: thestival.gr

Το άρθρο Αφρικανική πανώλη: “Συναγερμός” για κρούσματα στις Σέρρες εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, τα οποία αντλήθηκαν από κράτη μέλη, τα οποία έχουν τουλάχιστον 1,5 εκατ. βοοειδή ή/και 3 εκατ. χοίρους, τον Μάιο/Ιούνιο 2022, ο πληθυσμός των βοοειδών έχει μειωθεί κατά 2% και ο πληθυσμός των χοίρων κατά 5% σε σύγκριση με την ίδια περίοδο του 2021.

Σημαντική μείωση κατά 1,4 εκατ. χοίρους αναφέρθηκε τον Μάϊο/Ιούνιο του 2022 στην Πολωνία (ισοδύναμο -13%). Ο κύριος τύπος χοίρων που χάθηκαν ήταν οι χοιρομητέρες, γεγονός που ισοδυναμείτε με μείωση του αριθμού των ζώων αναπαραγωγής για τα επόμενα χρόνια.

Η μείωση αυτή, ήταν μέρος μιας γενικής τάσης, με όλα τα κράτη μέλη, τα οποία μετρούν περισσότερα από 3 εκατ. χοίρους, να αναφέρουν απώλειες. Μεγαλύτερες όπως μειώσεις καταγράφηκαν εκτός από την Πολωνία, στη Γερμανία (-10%; -2,4 εκατ.) και τη Δανία (-8%; -1 εκατ.).

Μείωση στα βοοειδή του Βελγίου κατά 319.000 σε διάστημα έξι ετών

Η πτωτική τάση στον πληθυσμό των βοοειδών συνεχίστηκε, με συνολική πτώση 2% μεταξύ των χωρών με τουλάχιστον 1,5 εκατομμύριο βοοειδή.  Αυτό ήταν ελαφρώς υψηλότερο από το μέσο ποσοστό μείωσης από το 2016 (-1%).

Οι μειώσεις στο Βέλγιο ήταν ιδιαίτερα έντονες, σημειώθηκαν μειώσεις 5% μεταξύ 2021 και 2022 (-118.000) και 13% (-319.000) μεταξύ 2016 και 2022. Η κατηγορία των βοοειδών που επηρεάστηκαν περισσότερο ήταν τα νεαρά βοοειδή (κάτω του 1 έτους) για σφαγή (-7%) και τα βοοειδή αναπαραγωγής και οι αγελάδες μη γαλακτοπαραγωγής (όλα -3%).

Το άρθρο Μεγάλη μείωση των πληθυσμών χοίρων και βοοειδών στην ΕΕ εμφανίστηκε πρώτα στο TirnavosPress.