Η Μεγάλη Δευτέρα ανοίγει ουσιαστικά την πορεία προς το Θείο Πάθος και είναι αφιερωμένη από την Ορθόδοξη Εκκλησία σε δύο ιδιαίτερα συμβολικά πρόσωπα και γεγονότα: στον Ιωσήφ τον Πάγκαλο και στην άκαρπη συκιά.

Ο Ιωσήφ, γιος του Ιακώβ, αποτελεί πρότυπο υπομονής, πίστης και συγχώρεσης. Παρά την αγάπη που του έδειχνε ο πατέρας του, έγινε στόχος ζήλιας από τα αδέλφια του, τα οποία αρχικά τον έριξαν σε λάκκο και στη συνέχεια τον πούλησαν ως δούλο στην Αίγυπτο. Εκεί, μέσα από δύσκολες δοκιμασίες και αδικίες, δεν λύγισε. Με τη σοφία και την πίστη του κατάφερε να κερδίσει την εμπιστοσύνη του Φαραώ, ερμηνεύοντας τα όνειρά του για τα επτά χρόνια ευφορίας και τα επτά χρόνια λιμού.

Στα χρόνια της πείνας που ακολούθησαν, τα ίδια του τα αδέλφια βρέθηκαν μπροστά του ζητώντας βοήθεια. Ο Ιωσήφ, αντί να εκδικηθεί, επέλεξε να συγχωρέσει και να τους στηρίξει, δείχνοντας έμπρακτα τη δύναμη της αγάπης και της συγχώρεσης.

Παράλληλα, η Μεγάλη Δευτέρα συνδέεται και με την παραβολή της άκαρπης συκιάς. Ο Χριστός, βλέποντας μια συκιά γεμάτη φύλλα αλλά χωρίς καρπούς, την καταράστηκε και εκείνη ξεράθηκε. Το γεγονός αυτό έχει έντονο συμβολικό χαρακτήρα, καθώς αναφέρεται στον άνθρωπο που δείχνει εξωτερικά ευσέβεια και πίστη, αλλά στην πράξη δεν φέρει καρπούς, δηλαδή δεν έχει έργα αγάπης, δικαιοσύνης και προσφοράς.

Η ημέρα αυτή καλεί τους πιστούς σε αυτοκριτική και πνευματική εγρήγορση. Δεν αρκεί η εικόνα, αλλά η ουσία. Δεν αρκούν τα λόγια, αλλά τα έργα.

Το βράδυ της Μεγάλης Δευτέρας τελείται η Ακολουθία του Νυμφίου, μία από τις πιο κατανυκτικές στιγμές της Μεγάλης Εβδομάδας, που μας προετοιμάζει για τα γεγονότα των Παθών, υπενθυμίζοντας την ανάγκη για πνευματική ετοιμότητα.