Τα μέτρα οδικής ασφάλειας δεν πρέπει να είναι ούτε εισπρακτικά ούτε τιμωρητικά

Η οδική ασφάλεια είναι ζήτημα ζωής. Δεν μπορεί και δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται με ελαφρότητα. Παραβάσεις όπως η παραβίαση κόκκινου σηματοδότη, η μη χρήση κράνους, η επικίνδυνη οδήγηση και η υπερβολική ταχύτητα που θέτει ζωές σε κίνδυνο πρέπει να τιμωρούνται αυστηρά.

Όμως άλλο πράγμα η προστασία της ανθρώπινης ζωής και άλλο η τυφλή, μηχανική και χωρίς διάκριση επιβολή προστίμων.

Η Δημοκρατία δεν είναι μόνο η αυστηρή εφαρμογή των κανόνων. Είναι και η ικανότητα της Πολιτείας να αφουγκράζεται τον πολίτη, να κατανοεί την πραγματικότητα και να μη μετατρέπει κάθε μικρή απόκλιση σε αφορμή τιμωρίας ή είσπραξης.

Ένας οδηγός, όταν οδηγεί, δεν μπορεί να έχει συνεχώς καρφωμένο το βλέμμα του στο ταχύμετρο για να βλέπει αν κινείται ακριβώς με 50, 60 ή 80 χιλιόμετρα την ώρα. Κάτι τέτοιο δεν είναι μόνο μη ρεαλιστικό· μπορεί να είναι και επικίνδυνο. Ο οδηγός οφείλει να κοιτά τον δρόμο, την κυκλοφορία, τους πεζούς, τα άλλα οχήματα και τις συνθήκες γύρω του.

Στην πράξη, σε έναν δρόμο με όριο 50 χλμ./ώρα, ένα αυτοκίνητο μπορεί στιγμιαία να κινηθεί με 55 ή 60. Σε έναν δρόμο με όριο 80, μπορεί για λίγο να βρεθεί στα 90 ή και λίγο παραπάνω. Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ο οδηγός είναι επικίνδυνος. Μπορεί να πρόκειται για στιγμιαία απόκλιση, για προσπέραση, για προσαρμογή στις συνθήκες ή ακόμη και για κίνηση αποφυγής κινδύνου.

Γι’ αυτό τα πρόστιμα δεν μπορεί να λειτουργούν σαν παγίδα. Δεν μπορεί κάθε μικρή υπέρβαση να αντιμετωπίζεται σαν εγκληματική συμπεριφορά. Δεν μπορεί η Πολιτεία να βάζει αυτοματοποιημένα συστήματα και να μετατρέπει τους οδηγούς σε μόνιμους υπόχρεους προστίμων, χωρίς να λαμβάνει υπόψη τη διάρκεια της παράβασης, το σημείο, τις συνθήκες και τον πραγματικό κίνδυνο.

Τα σημερινά πρόστιμα του ΚΟΚ για τα όρια ταχύτητας, όπως παρουσιάζονται, δημιουργούν εύλογη ανησυχία:

• έως +20 χλμ./ώρα: 40 ευρώ
• από +20 έως +30 χλμ./ώρα: 150 ευρώ και αφαίρεση άδειας για 20 ημέρες
• από +30 έως +50 χλμ./ώρα: 350 ευρώ και αφαίρεση άδειας για 30 ημέρες
• πάνω από +50 χλμ./ώρα: 700 ευρώ και αφαίρεση άδειας για 60 ημέρες
• σε περίπτωση υποτροπής, ακόμη βαρύτερες ποινές

Το πρόβλημα δεν είναι ότι υπάρχουν ποινές. Το πρόβλημα είναι ότι οι ποινές φαίνεται να εφαρμόζονται με τρόπο οριζόντιο, χωρίς επαρκή ανοχή και χωρίς σύνδεση με την πραγματική επικινδυνότητα κάθε περίπτωσης.

Δεν είναι το ίδιο ένας οδηγός που περνά με 100 χλμ./ώρα έξω από σχολείο και ένας οδηγός που σε δρόμο με όριο 90 κινήθηκε στιγμιαία με 100 για να ολοκληρώσει με ασφάλεια ένα προσπέρασμα. Δεν είναι το ίδιο η συνειδητή επικίνδυνη οδήγηση και η μικρή, παροδική απόκλιση από το όριο.

Η κυβέρνηση οφείλει να επανεξετάσει το πλαίσιο. Να ορίσει λογικές ανοχές ανάλογα με το όριο ταχύτητας στον νέο ΚΟΚ. Να εξετάσει όχι μόνο πόσο ξεπεράστηκε το όριο, αλλά και για πόση ώρα, σε ποιο σημείο, με ποιες συνθήκες και με ποιον βαθμό κινδύνου.

Ένα όριο 50 χλμ./ώρα δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται σαν απόλυτη μαθηματική γραμμή, όπου στα 51 ή στα 55 ο πολίτης γίνεται αυτόματα παραβάτης που πρέπει να πληρώσει. Τα όρια πρέπει να υπηρετούν την ασφάλεια, όχι να γίνονται εισπρακτικός μηχανισμός.

Η Πολιτεία έχει δικαίωμα και υποχρέωση να προστατεύει τους πολίτες. Δεν έχει όμως δικαίωμα να τους εξοντώνει οικονομικά για παραβάσεις που δεν προκάλεσαν κίνδυνο, δεν έβλαψαν κανέναν και σε πολλές περιπτώσεις μπορεί να ήταν στιγμιαίες ή αναπόφευκτες.

Με τόσο υψηλά πρόστιμα, με αφαιρέσεις αδειών και με αυτοματοποιημένη καταγραφή παραβάσεων, υπάρχει ο κίνδυνος να δημιουργηθεί ένα τεράστιο κοινωνικό πρόβλημα. Χιλιάδες πολίτες μπορεί να βρεθούν αντιμέτωποι με χρέη, δεσμεύσεις λογαριασμών και αδυναμία πληρωμής. Και τότε το μέτρο δεν θα υπηρετεί την οδική ασφάλεια. Θα μοιάζει με μηχανισμό οικονομικής πίεσης.

Κύριοι της κυβέρνησης, η ασφάλεια στους δρόμους δεν επιτυγχάνεται μόνο με πρόστιμα. Επιτυγχάνεται με σωστή παιδεία, με καλύτερη σήμανση, με δίκαιους ελέγχους, με πραγματική αξιολόγηση της επικινδυνότητας και με μέτρα που πείθουν τον πολίτη ότι εφαρμόζονται για το καλό του και όχι για την τσέπη του κράτους.

Ο νόμος πρέπει να είναι αυστηρός εκεί που υπάρχει πραγματικός κίνδυνος. Αλλά πρέπει να είναι και δίκαιος εκεί που υπάρχει ανθρώπινο λάθος, ανάγκη ή στιγμιαία απόκλιση.

Γιατί όταν ο νόμος εφαρμόζεται χωρίς διάκριση και χωρίς κοινή λογική, παύει να είναι δίκαιος και γίνεται τιμωρητικός.

Και τα μέτρα που μοιάζουν τιμωρητικά ή εισπρακτικά δεν ενισχύουν τον σεβασμό στον νόμο. Αντίθετα, προκαλούν αγανάκτηση, αδικία και κοινωνική ένταση.

Η οδική ασφάλεια χρειάζεται σοβαρότητα. Χρειάζεται αυστηρότητα εκεί που πρέπει. Αλλά χρειάζεται και λογική, αναλογικότητα και ανθρωπιά. Αυτό ζητούν οι πολίτες. Και αυτό οφείλει να εξασφαλίσει η Πολιτεία.

🔥 Διαβάζονται περισσότερο